มาตรา 702: จำนอง, บทนิยาม
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
อันว่าจำนองนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าผู้จำนอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้รับจำนอง เป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนองผู้รับจำนองชอบที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ มิพักต้องพิเคราะห์ว่ากรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินจะได้โอนไปยังบุคคลภายนอกแล้วหรือหาไม่
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A mortgage is a contract by which one person, known as the mortgagor, charges property in favour of another person, known as the mortgagee, to secure the performance of an obligation, without handing the property over to the mortgagee.
The mortgagee has the right to be paid from the mortgaged property before ordinary creditors, whether or not ownership of the property has passed to a third person.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 702 แยกความแตกต่างระหว่างจำนองกับจำนำ (มาตรา 747): จำนอง = ประกันโดยไม่ส่งมอบ จำนำ = ประกันโดยส่งมอบ จำนองใช้กับอสังหาริมทรัพย์เป็นหลัก (ที่ดิน ห้องชุด) และเรือ เครื่องจักร เรือนแพ กรรมสิทธิ์ยังคงอยู่กับผู้จำนอง ผู้รับจำนองมีเพียงสิทธิประกันที่จดทะเบียนไว้ ชาวต่างชาติเป็นผู้รับจำนองที่ดินไทยได้ (เป็นโครงสร้างที่เป็นประโยชน์ในการให้เงินกู้ซื้ออสังหาฯ ในไทย) แต่เป็นผู้จำนองที่ดินที่ตนถือไม่ได้
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: จำนองเป็นสัญญาอุปกรณ์ หากหนี้ประธานไม่สมบูรณ์ จำนองก็ไม่สมบูรณ์เช่นกัน (มาตรา 702 อ่านร่วมกับคำพิพากษา 8905/2551) สิทธิของผู้รับจำนองติดตามทรัพย์แม้ขายให้บุคคลภายนอก เป็นทรัพยสิทธิ ประชาชนทั่วไป: เมื่อจำนองที่ดินแก่ธนาคาร คุณยังครอบครองและใช้ที่ดินได้ แต่ธนาคารมีสิทธิจำนองจดทะเบียนเหนือที่ดิน หากไม่ชำระหนี้ธนาคารอาจบังคับขายที่ดินได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8905/2551 (2008) ★ คดีนำ
จำนองเป็นหนี้อุปกรณ์ของหนี้ประธานที่ประกัน เมื่อโจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้ยืมเงินและจำนองเป็นประกันหนี้กู้ยืมนั้น แต่ทางพิจารณาได้ความว่าจำเลยมิได้กู้ยืม จำเลยย่อมไม่ต้องรับผิดตามสัญญาจำนองด้วย มิใช่เพราะสัญญาจำนองเป็นโมฆะ แต่เพราะหนี้ประธานตามที่กล่าวในคำฟ้องไม่มีอยู่ และเมื่อความจริงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้ดอกเบี้ยของบุคคลภายนอก ภาระการนำสืบหนี้ประธานย่อมตกแก่โจทก์ หากยังไม่ปรากฏจำนวนหนี้ประธานที่แน่นอน ศาลย่อมพิพากษาให้รับผิดในหนี้จำนองอันเป็นหนี้อุปกรณ์ไม่ได้
โจทก์ฟ้องเรียกเงิน 3,500,000 บาท โดยอ้างว่าจำเลยกู้ยืมและจำนองที่ดินเป็นประกันหนี้กู้ยืมนั้น จำเลยให้การว่าไม่เคยกู้ยืมเงินโจทก์ สัญญาจำนองทำไว้เพื่อประกันหนี้ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมของบุคคลภายนอกเท่านั้น ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมใบโอนลอยไว้เพื่อประกันหนี้ดอกเบี้ยของบุคคลภายนอก และมิได้กู้ยืมหรือรับเงินตามฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์สืบไม่สมตามประเด็นข้อพิพาท จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดตามสัญญากู้ยืมเงิน และเมื่อจำนองเป็นหนี้อุปกรณ์ของหนี้ประธาน จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดตามสัญญาจำนองด้วย ส่วนหนี้ประธานที่จำนองประกันไว้จริงนั้น ภาระการนำสืบตกแก่โจทก์ ซึ่งมิได้นำสืบว่าบุคคลภายนอกค้างชำระดอกเบี้ยเพียงใด เมื่อไม่ปรากฏจำนวนหนี้ประธานที่แน่นอน ศาลย่อมพิพากษาให้รับผิดในหนี้จำนองไม่ได้ พิพากษากลับให้ยกฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1587/2555 (2012)
จำนองครอบคลุมสิ่งปลูกสร้างทั้งหมดที่มีอยู่บนที่ดินจำนองขณะจดทะเบียน การโอนสิ่งปลูกสร้างแยกในภายหลังไม่ทำให้หลุดพ้นจากจำนอง
ตามมาตรา 718 จำนองครอบไปถึงทรัพย์ทั้งปวงที่ติดพันกับทรัพย์จำนองขณะจดทะเบียน บ้านที่ปลูกอยู่บนที่ดินจำนองขณะจดทะเบียนจึงอยู่ในขอบเขตของจำนองด้วย แม้ผู้จำนองจะโอนบ้านแยกต่อมา
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 39 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3881/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3124/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8437/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14595/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1587/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3617/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 110/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8905/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
หากจำนองที่ดินแก่ธนาคาร ยังสามารถขายหรือให้เช่าได้หรือไม่?
ให้เช่าได้โดยทั่วไปโดยไม่ต้องขอความยินยอมจากธนาคาร เพราะคุณยังคงครอบครอง ขายได้เช่นกัน แต่ผู้ซื้อรับที่ดินโดยมีจำนองติดมาด้วย สิทธิจำนองของธนาคารติดตามที่ดินไปยังเจ้าของใหม่ ในทางปฏิบัติธนาคารมักกำหนดให้ต้องขอความยินยอมก่อนขายหรือโอน
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 702 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 702. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-702/ (accessed 16 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 702 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-702/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-702/"><p>อันว่าจำนองนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าผู้จำนอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้รับจำนอง เป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนองผู้รับจำนองชอบที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ มิพักต้องพิเคราะห์ว่ากรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินจะได้โอนไปยังบุคคลภายนอกแล้วหรือหาไม่</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 702 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-702/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา