มาตรา 733: ผู้รับจำนองบังคับได้แต่ทรัพย์ที่จำนอง
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าเอาทรัพย์จำนองหลุดและราคาทรัพย์สินนั้นมีประมาณต่ำกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันอยู่ก็ดี หรือถ้าเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ ได้เงินจำนวนสุทธิน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันอยู่นั้นก็ดี เงินยังขาดจำนวนอยู่เท่าใดลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในเงินนั้น
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the mortgaged property is foreclosed and its value is less than the amount outstanding, or if the mortgaged property is sold by public auction in satisfaction of the debt and the net proceeds are less than the amount outstanding, the debtor is not liable for the shortfall.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 733 เป็นการคุ้มครองผู้กู้ที่สำคัญ, มาตรฐานของจำนองผู้บริโภคในไทยจำกัดการบังคับชำระหนี้ไว้แค่ตัวทรัพย์ที่จำนอง แม้เงินที่ขายทอดตลาดจะไม่พอใช้หนี้ก็ตาม สัญญาของผู้ให้กู้ต้องมีข้อกำหนดสละการคุ้มครองนี้อย่างชัดเจนจึงจะบังคับกับทรัพย์อื่นได้ และแม้กระทั่งหลังการแก้ไขปี พ.ศ. 2557 ก็มีข้อจำกัดการเอาเปรียบ บทบัญญัตินี้ทำให้ผู้ให้กู้ในไทยมักเรียกทั้งจำนองและสัญญาค้ำประกันส่วนบุคคล (มาตรา 680) ควบคู่กันเพื่อเพิ่มโอกาสได้คืน
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: มาตรา 733 เป็นบทคุ้มครองลูกหนี้ที่สำคัญ หากเจ้าหนี้ได้คำพิพากษาตามหนี้ประธานและถือจำนองด้วย การขายทอดตลาดที่ได้เงินน้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาไม่ทำให้เจ้าหนี้มีสิทธิบังคับทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้สำหรับส่วนที่ขาด เว้นแต่คู่สัญญาตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น บทบัญญัตินี้ใช้บังคับแม้บุคคลภายนอก (ไม่ใช่ลูกหนี้) จำนองทรัพย์ของตนเพื่อประกันหนี้ผู้อื่น ประชาชนทั่วไป: หากธนาคารขายทรัพย์จำนองของคุณและได้เงินน้อยกว่าหนี้ ธนาคารโดยทั่วไปไม่สามารถไล่เบี้ยทรัพย์สินอื่นของคุณ ความรับผิดสิ้นสุดเมื่อขายทรัพย์จำนองแล้ว
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้พร้อมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และต่อมาแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พุทธศักราช 2478 ซึ่งเป็นพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมก่อนที่จะมีการเรียงลำดับฉบับที่ ตัวบทในหน้านี้เป็นฉบับที่แก้ไขแล้ว
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15363/2557 (2014) ★ คดีนำ
หลังการบังคับจำนองทรัพย์ ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวในส่วนหนี้ที่เหลือซึ่งยังขาดอยู่จากเงินที่ได้จากการบังคับ
เมื่อหนี้จำนองน้อยกว่าหนี้ประธานและทรัพย์จำนองถูกบังคับในราคาต่ำกว่าหนี้คงค้าง มาตรา 733 กำหนดว่าลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาด แม้จำนองจะครอบคลุมแค่บางส่วนของหนี้ประธาน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8851/2551 (2008)
มาตรา 733 ไม่มีข้อจำกัดว่าต้องใช้บังคับเฉพาะกรณีที่ลูกหนี้จำนองทรัพย์สินของตนเอง จึงใช้บังคับแก่กรณีที่บุคคลหนึ่งจำนองทรัพย์สินของตนไว้เพื่อประกันหนี้อันบุคคลอื่นจะต้องชำระด้วย เมื่อสัญญากู้เงินและสัญญาจำนองไม่มีข้อตกลงยกเว้นให้ลูกหนี้ต้องรับผิดในเงินที่ยังขาดจำนวน และคำพิพากษาระบุให้บังคับเอาจากทรัพย์จำนองเท่านั้น เจ้าหนี้ย่อมบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ต่อไปอีกไม่ได้ แม้ขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้
โจทก์ซึ่งเป็นสหกรณ์ฟ้องจำเลยที่ 1 ผู้กู้ และจำเลยที่ 2 ซึ่งจำนองที่ดินของตนเป็นประกันหนี้ของผู้อื่น ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ชำระหนี้ หากไม่ชำระให้ยึดที่ดินจำนองของจำเลยที่ 2 ขายทอดตลาด โดยมิได้ระบุให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่น เมื่อขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้ โจทก์ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 1 ต่อไป เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ดำเนินการและศาลชั้นต้นยกคำร้องทั้งสองฉบับ โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาตาม ป.วิ.พ. มาตรา 223 ทวิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 733 ไม่มีข้อจำกัดเฉพาะกรณีลูกหนี้จำนองทรัพย์ของตนเอง จึงใช้บังคับแก่การจำนองโดยบุคคลภายนอกด้วย และเมื่อสัญญากู้เงินกับสัญญาจำนองไม่มีข้อตกลงยกเว้น ทั้งคำพิพากษาระบุให้บังคับเอาจากทรัพย์จำนองเท่านั้น โจทก์จึงบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินของจำเลยที่ 1 ต่อไปอีกไม่ได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 29 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2451/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6612/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3803/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15363/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14806/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8851/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1580/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8260/2550 (2007)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 728 4
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 4
- มาตรา 729 3
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 246 3
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 247 3
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 271 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
หลังธนาคารขายทอดตลาดบ้านจำนองและได้เงินไม่พอชำระหนี้ ธนาคารสามารถฟ้องเรียกส่วนที่เหลือจากเราได้หรือไม่?
โดยหลักแล้วไม่ได้ มาตรา 733 บัญญัติว่าเมื่อเอาทรัพย์จำนองหลุดหรือขายทอดตลาดได้เงินสุทธิน้อยกว่าจำนวนหนี้ที่ค้างชำระ ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาด ธนาคารจึงบังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของท่านไม่ได้ แต่มาตรา 733 มิใช่บทบัญญัติอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน จึงตกลงยกเว้นกันได้ สัญญากู้เงินและสัญญาจำนองของธนาคารส่วนใหญ่มีข้อตกลงให้ผู้กู้รับผิดในส่วนที่ขาดไว้โดยชัดแจ้ง หากมีข้อตกลงเช่นว่านั้น ธนาคารย่อมบังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ ก่อนจะอาศัยมาตรา 733 จึงต้องอ่านสัญญากู้และสัญญาจำนองเสียก่อน ส่วนผู้ที่นำทรัพย์สินของตนไปจำนองเพื่อประกันหนี้อันบุคคลอื่นจะต้องชำระนั้นต่างออกไป ตามมาตรา 727/1 ผู้จำนองเช่นว่านั้นไม่ต้องรับผิดเกินราคาทรัพย์สินที่จำนองในเวลาบังคับจำนอง และข้อตกลงใดที่ให้รับผิดเกินกว่านั้นหรือให้รับผิดอย่างผู้ค้ำประกันย่อมเป็นโมฆะ ไม่ว่าข้อตกลงนั้นจะอยู่ในสัญญาจำนองหรือทำเป็นข้อตกลงต่างหาก ทั้งนี้ หนี้เงินกู้ส่วนตัวที่ไม่มีจำนองเป็นประกันยังคงบังคับได้ตามปกติ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 733 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 733. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-733/ (accessed 17 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 733 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-733/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-733/"><p>ถ้าเอาทรัพย์จำนองหลุดและราคาทรัพย์สินนั้นมีประมาณต่ำกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันอยู่ก็ดี หรือถ้าเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ ได้เงินจำนวนสุทธิน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันอยู่นั้นก็ดี เงินยังขาดจำนวนอยู่เท่าใดลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในเงินนั้น</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 733 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-733/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา