มาตรา 1458: ความยินยอมของบุคคลทั้งสองฝ่ายที่จะสมรส

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5280/2544 (2001)

   การจดทะเบียนสมรสโดยหญิงอื่นแอบอ้างชื่อ อันทำให้ผู้ที่ถูกอ้างชื่อมิได้ให้ความยินยอม เป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๕๘ และตกเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๔๙๕ แต่จะต้องมีคำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่าการสมรสเป็นโมฆะ โดยคู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานอาจร้องขอได้ตามมาตรา ๑๔๙๖ ผู้สืบสันดานย่อมร้องขอได้แม้การสมรสสิ้นสุดลงเพราะความตายแล้ว เพราะความเป็นโมฆะยังคงปรากฏอยู่และกระทบกระเทือนสิทธิของตน

   โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสระหว่างจำเลยกับนาง ส. มารดาโจทก์เป็นโมฆะ โดยอ้างว่าจำเลยจดทะเบียนสมรสกับหญิงอื่นซึ่งแอบอ้างชื่อว่าเป็นนาง ส. อันเป็นการกล่าวอ้างว่ามีการจดทะเบียนสมรสไม่ถูกต้องตามกฎหมายโดยนาง ส. ไม่ได้ให้ความยินยอม เป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๕๘ ย่อมตกเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๔๙๕ ซึ่งจะต้องมีคำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่าการสมรสเป็นโมฆะ โดยคู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรสอาจร้องขอได้ตามมาตรา ๑๔๙๖ ดังนั้น แม้นาง ส. ถึงแก่ความตายทำให้การสมรสสิ้นสุดลงก่อนโจทก์ฟ้อง แต่เมื่อยังปรากฏความเป็นโมฆะอยู่โดยยังไม่มีคำพิพากษาให้เป็นโมฆะ ย่อมกระทบกระเทือนสิทธิของโจทก์ซึ่งเป็นผู้สืบสันดาน โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3898/2548 (2005)

   ผู้ที่จะร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๕๘ ตกเป็นโมฆะ ได้แก่ คู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรส หรืออัยการ บุคคลนอกเหนือจากนี้ย่อมร้องขอไม่ได้ และตราบใดที่ยังไม่มีคำพิพากษาของศาล การสมรสนั้นย่อมยังคงมีอยู่

   บุคคลที่จะร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๕๘ ตกเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๔๙๕ ได้แก่ คู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรส หรืออัยการ เมื่อผู้คัดค้านไม่ใช่บุคคลดังกล่าว จึงไม่อาจขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสระหว่างผู้ตายกับผู้ร้องเป็นโมฆะได้ และเมื่อผู้ร้องจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายกับผู้ตาย ผู้ร้องย่อมเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย หากการสมรสไม่ถูกต้องตามกฎหมาย คำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่าการสมรสนั้นเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๔๙๖ เมื่อยังไม่มีฝ่ายใดฟ้องและไม่มีคำพิพากษาเช่นว่านั้น การสมรสจึงยังคงมีอยู่ ผู้ร้องยังเป็นคู่สมรสของผู้ตายและเป็นทายาทโดยธรรมซึ่งมีสิทธิรับมรดกตามมาตรา ๑๖๒๙ วรรคสอง และมีสิทธิขอตั้งผู้จัดการมรดกของผู้ตายได้

   อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา