ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

บรรพ 5: ครอบครัว

มาตรา 1496

ผู้มีสิทธิร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะ หัวข้อร่าง ยังไม่ได้ตรวจทานโดยสำนักงาน

ลักษณะ 1 การสมรส หมวด 5 ความเป็นโมฆะของการสมรส

แทนคำที่ระบุเพศ (สามี/ภริยา) ด้วยคำว่า 'คู่สมรส' และใช้บังคับกับคู่สมรสเพศเดียวกันโดยเท่าเทียม

ตัวบทของมาตรา

ตัวบทกฎหมาย

คำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่า การสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๔๙ มาตรา ๑๔๕๐ และมาตรา ๑๔๕๘ เป็นโมฆะ คู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรสอาจร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะได้ ถ้าไม่มีบุคคลดังกล่าว ผู้มีส่วนได้เสียจะร้องขอให้อัยการเป็นผู้ร้องขอต่อศาลก็ได้

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

Only a judgment of the Court may declare void a marriage contravening section 1449, section 1450 or section 1458.

A spouse, a parent or a descendant of a spouse may apply to the Court for a judgment declaring the marriage void. If there is no such person, an interested person may request the public prosecutor to make the application to the Court.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 1496 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 5 (ครอบครัว) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

สำคัญสูง

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

สำหรับทนายความ: การสมรสถูกสันนิษฐานว่าสมบูรณ์จนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาเป็นอย่างอื่น บุคคลภายนอก (เช่น พี่น้อง เจ้าหนี้) ไม่มีสิทธิยื่นคำร้อง สำหรับประชาชน: หากเชื่อว่าการสมรสเป็นโมฆะ (เช่น คู่สมรสมีคู่สมรสอยู่แล้ว) ต้องขอคำสั่งศาล ไม่สามารถปฏิบัติตนเหมือนไม่ได้แต่งงานได้

ความเป็นมาทางกฎหมาย

มาตรา 1496 ใช้บังคับมาตั้งแต่การปรับปรุง พ.ศ. 2519 พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ไม่ได้เปลี่ยนแปลงกฎเรื่องผู้มีสิทธิฟ้อง แต่บทบัญญัตินี้ใช้กับการสมรสทุกประเภทอย่างเท่าเทียม

คำสำคัญ

  • โมฆะการสมรส
  • คำพิพากษาศาล
  • ผู้มีสิทธิฟ้อง
  • มาตรา 1495
  • สมรสซ้อน
  • ขาดความยินยอม

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4981/2541 (1998)

    การจดทะเบียนสมรสในขณะที่ยังมีคู่สมรสอยู่ย่อมเป็นโมฆะตามมาตรา 1452 การสมรสที่เป็นโมฆะด้วยเหตุนี้อยู่ในบังคับของมาตรา 1497 มิใช่มาตรา 1496 เพราะมาตรา 1497 ให้สิทธิบุคคลผู้มีส่วนได้เสียร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะได้ เมื่อสิทธิร้องขอเกิดจากบทบัญญัติของกฎหมายเอง ผู้มีส่วนได้เสียจึงเสนอคดีโดยทำเป็นคำร้องขอได้ ไม่จำต้องทำเป็นคำฟ้อง

    ผู้ร้องจดทะเบียนสมรสกับชายเมื่อเดือนตุลาคม 2536 โดยชายนั้นยืนยันต่อนายทะเบียนว่าตนไม่มีคู่สมรส ต่อมาปรากฏว่าขณะจดทะเบียนชายนั้นมีคู่สมรสอยู่แล้ว เดือนกุมภาพันธ์ 2540 ผู้ร้องในฐานะผู้มีส่วนได้เสียจึงยื่นคำร้องขอต่อศาลเยาวชนและครอบครัวขอให้มีคำสั่งว่าการสมรสเป็นโมฆะ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าต้องทำเป็นคำฟ้องและไม่รับคำร้องขอ ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการสมรสเป็นโมฆะตามมาตรา 1452 ประกอบมาตรา 1497 และมาตรา 1497 นั้นเองให้สิทธิผู้มีส่วนได้เสียร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะได้ การเสนอคดีโดยทำเป็นคำร้องขอจึงชอบแล้ว พิพากษายกคำสั่งและคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องขอไว้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไป

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6051/2540 (1997)

    การสมรสที่ชอบด้วยกฎหมายของประเทศที่ทำการสมรสและชอบด้วยมาตรา ๑๔๕๙ วรรคหนึ่ง ย่อมทำให้ผู้นั้นเป็นคู่สมรสตามกฎหมายไทย การจดทะเบียนสมรสในประเทศไทยอีกในขณะที่ยังมีคู่สมรสอยู่ก่อนแล้ว เป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๕๒ และตกเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๔๙๖ ซึ่งใช้บังคับอยู่ในขณะจดทะเบียนสมรสนั้น

    เมื่อการสมรสระหว่างโจทก์กับ ส. ผู้ตายเป็นการสมรสที่ชอบด้วยกฎหมายของรัฐเนวาดา ประเทศสหรัฐอเมริกา และชอบด้วยมาตรา ๑๔๕๙ วรรคหนึ่งแล้ว โจทก์ย่อมเป็นคู่สมรสของ ส. ต่อมาจำเลยได้จดทะเบียนสมรสกับ ส. ตามกฎหมายไทยอีก จึงเป็นการจดทะเบียนในขณะที่ ส. มีคู่สมรสอยู่ก่อนแล้ว เป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๕๒ และตกเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๔๙๖ ซึ่งใช้บังคับอยู่ในขณะที่จำเลยจดทะเบียนสมรสกับ ส.

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา 22

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 22 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2560)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 6924/2560 (2017) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6924/2560
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 10442/2558 (2015)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3898/2548 (2005)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 6365/2547 (2004)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 6935/2543 (2000)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 220/2541 (1998)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 6051/2540 (1997)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 7254/2539 (1996)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

อ้างอิงมาตรานี้

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 1496 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1496. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1496/ (accessed 18 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 1496
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1496/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1496/"><p>คำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่า การสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๔๙ มาตรา ๑๔๕๐ และมาตรา ๑๔๕๘ เป็นโมฆะ คู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรสอาจร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะได้ ถ้าไม่มีบุคคลดังกล่าว ผู้มีส่วนได้เสียจะร้องขอให้อัยการเป็นผู้ร้องขอต่อศาลก็ได้</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1496 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1496/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง