มาตรา 369 — สิทธิที่จะไม่ชำระหนี้จนกว่าอีกฝ่ายจะชำระในสัญญาต่างตอบแทน
ตัวบทกฎหมาย
ในสัญญาต่างตอบแทนนั้น คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งจะไม่ยอมชำระหนี้จนกว่าอีกฝ่ายหนึ่งจะชำระหนี้หรือขอปฏิบัติการชำระหนี้ก็ได้ แต่ความข้อนี้ท่านมิให้ใช้บังคับ ถ้าหนี้ของคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งยังไม่ถึงกำหนด
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A party to a reciprocal contract may refuse to perform his obligation until the other party performs or tenders performance of his obligation. But this does not apply, if the other party's obligation is not yet due.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 369 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 2 ว่าด้วยหนี้แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับ ของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: นี่คือข้อต่อสู้หลักของผู้ขายที่ยังไม่โอนกรรมสิทธิ์จนกว่าผู้ซื้อจะชำระราคา สำหรับประชาชนทั่วไป: ในการซื้อขายที่ดิน ผู้ขายไม่จำเป็นต้องโอนโฉนดจนกว่าผู้ซื้อจะชำระราคาครบถ้วน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8086/2538 (1995)
ผู้ขายในสัญญาต่างตอบแทนมีสิทธิที่จะไม่โอนกรรมสิทธิ์จนกว่าผู้ซื้อจะชำระราคา
เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระเงินมัดจำซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของราคา ผู้ขายมีสิทธิตามมาตรา 369 ที่จะไม่โอนกรรมสิทธิ์จนกว่าผู้ซื้อจะขอชำระหนี้ตอบแทน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5093/2541 (1998)
ผู้ซื้อมีสิทธิปฏิเสธการชำระหนี้ตอบแทนและเลิกสัญญาเมื่อผู้ขายไม่ปฏิบัติตามหนี้ที่ต้องชำระพร้อมกัน
ผู้ซื้อห้องชุดที่ไปรับโอนแต่พบว่าผู้พัฒนายังไม่ได้ติดตั้งสิ่งอำนวยความสะดวกตามที่โฆษณาไว้ มีสิทธิปฏิเสธการรับโอนและเลิกสัญญา เนื่องจากผู้พัฒนาไม่ปฏิบัติหนี้ตอบแทน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 78 คดี (พ.ศ. 2497 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15668/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15016/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2569/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7195/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6034/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3332/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3235/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15238/2553 (2010)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 391 20
- มาตรา 387 11
- มาตรา 392 11
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 8
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 4
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 247 4
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 369 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 369. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-369/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 369 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-369/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-369/"><p>ในสัญญาต่างตอบแทนนั้น คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งจะไม่ยอมชำระหนี้จนกว่าอีกฝ่ายหนึ่งจะชำระหนี้หรือขอปฏิบัติการชำระหนี้ก็ได้ แต่ความข้อนี้ท่านมิให้ใช้บังคับ ถ้าหนี้ของคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งยังไม่ถึงกำหนด</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 369 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-369/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา