มาตรา 1402: สิทธิอาศัย, บทนิยาม
ตัวบทกฎหมาย
บุคคลใดได้รับสิทธิอาศัยในโรงเรือน บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิอยู่ในโรงเรือนนั้นโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A person who has been granted a right of habitation (arsai) in a building is entitled to occupy such building as a dwelling place without paying rent.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1402 ก่อตั้งสิทธิอาศัย, เป็นญาติแคบของสิทธิเก็บกินตามมาตรา 1417 ผู้ทรงสิทธิอาศัยอยู่ในเรือนได้ แต่ให้เช่าหรือหาประโยชน์อื่นไม่ได้ การใช้งานที่พบบ่อยในสำนักงาน: บิดามารดาผู้สูงอายุยกบ้านให้บุตร แต่ต้องการจดทะเบียนสิทธิอาศัยเพื่อให้ตนเองอยู่ได้ตลอดชีวิต เช่นเดียวกับสิทธิเก็บกิน ต้องจดทะเบียนต่อกรมที่ดินตามมาตรา 1299 จึงจะผูกพันบุคคลภายนอก กำหนดเวลาสูงสุด 30 ปีถ้าเป็นกำหนดแน่นอน หรือตลอดชีพของผู้ทรงสิทธิ
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: สิทธิอาศัยครอบคลุมเฉพาะการอยู่อาศัยในอาคาร ไม่รวมถึงการใช้ที่ดินเปล่า รายได้จากอาคาร หรือการให้เช่าช่วง ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนตามมาตรา 1299 เพื่อให้สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิ ประชาชน: หากใครมอบสิทธิให้ท่านอยู่อาศัยในบ้านโดยไม่เสียค่าเช่า นั่นคือสิทธิอาศัย หากไม่จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน จะเป็นเพียงสิทธิเชิงบุคคลระหว่างท่านกับผู้ให้สิทธิ
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ประกาศใช้ครั้งแรก ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4736/2533 (1990)
การให้ลูกจ้างอยู่อาศัยโดยไม่เสียค่าเช่าในฐานะส่วนหนึ่งของการจ้างงานไม่ใช่สิทธิอาศัยตามมาตรา 1402 แต่เป็นสิทธิเชิงบุคคลที่ไม่สามารถบังคับได้ในฐานะทรัพยสิทธิ
โจทก์ให้จำเลยอาศัยในห้องแถวโดยไม่เสียค่าเช่าเพราะจำเลยที่ 2 เป็นลูกจ้าง ศาลวินิจฉัยว่าไม่ใช่สิทธิอาศัยตามมาตรา 1402 เป็นเพียงสิทธิเชิงบุคคลที่ผูกกับการจ้างงาน และไม่ได้จดทะเบียนจึงไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 482/2506 (1963)
สิทธิอาศัยครอบคลุมเฉพาะการอยู่ในโรงเรือนที่มีอยู่แล้ว การใช้ที่ดินเปล่าเพื่อปลูกเรือนอยู่นอกบังคับมาตรา 1402
มาตรา 1402 ใช้บังคับเฉพาะการอยู่อาศัยในโรงเรือน การยอมให้ปลูกเรือนบนที่ดินโดยไม่เสียค่าเช่าไม่ใช่สิทธิอาศัย แต่เป็นการได้ใช้ประโยชน์ในที่ดินโดยได้รับอนุญาต กฎการบอกเลิกตามมาตรา 1403 จึงไม่ใช้บังคับ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2551)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6458/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 339/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 482/2506 (1963)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1320/2498 (1955)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 305/2489 (1946)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1402 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1402. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1402 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/"><p>บุคคลใดได้รับสิทธิอาศัยในโรงเรือน บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิอยู่ในโรงเรือนนั้นโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1402 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา