มาตรา 1402: สิทธิอาศัย, บทนิยาม
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
บุคคลใดได้รับสิทธิอาศัยในโรงเรือน บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิอยู่ในโรงเรือนนั้นโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
A person who has been granted a right of habitation in a building is entitled to live in that building without paying rent.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
สิทธิอาศัยให้ผู้ทรงสิทธิอยู่ในโรงเรือนโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า มาตรา 1402 กำหนดลักษณะการใช้สิทธิ ส่วนระยะเวลา ข้อจำกัดการโอน และการอยู่ร่วมของครอบครัวหรือครัวเรือนอยู่ในมาตรา 1403 1404 และ 1405 ก่อนอาศัยสิทธิตามข้อตกลง ควรระบุโรงเรือน ผู้ทรงสิทธิ และเงื่อนไขการอยู่อาศัยในนิติกรรมก่อตั้งสิทธิให้ชัดเจน
การได้ทรัพยสิทธิเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์โดยนิติกรรมต้องพิจารณาข้อกำหนดเรื่องหนังสือและการจดทะเบียนตามมาตรา 1299 ส่วนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาระหว่างคู่กรณีเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2655/2542 ย่อคำพิพากษาที่กรมที่ดินเผยแพร่ระบุว่า การไม่จดทะเบียนเป็นเวลาเกือบสิบปีไม่ได้ทำให้สัญญาสิทธิอาศัยระหว่างคู่กรณีสิ้นผล ข้อวินิจฉัยนี้ไม่ได้หมายความว่าได้ทรัพยสิทธิที่จดทะเบียนโดยบริบูรณ์แล้ว หรือเป็นหลักว่าผูกพันเจ้าของผู้รับโอนภายหลังทุกกรณี
แหล่งอ้างอิง: ตัวบทภาษาไทย ฉบับรวบรวมของทางราชการ (206); ตัวบทภาษาไทย ฉบับรวบรวมของทางราชการ (220); ตัวบทภาษาไทย ฉบับรวบรวมของทางราชการ (221); ย่อคำพิพากษาที่กรมที่ดินเผยแพร่ (561)
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ระบุโรงเรือน ผู้ทรงสิทธิ และเงื่อนไขการอยู่อาศัยให้ชัด การได้มาโดยนิติกรรมต้องตรวจเรื่องหนังสือและการจดทะเบียนตามมาตรา 1299 สิทธิเรียกร้องตามสัญญากับการได้ทรัพยสิทธิโดยบริบูรณ์ต้องพิจารณาแยกกัน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1402 กำหนดการอาศัยโดยไม่เสียค่าเช่า มาตรา 1403 ถึง 1409 กำหนดเรื่องระยะเวลา การโอน การอยู่ร่วมของครัวเรือน ผลผลิต การซ่อมแซม การคืนทรัพย์สิน และหน้าที่ที่นำมาใช้บังคับ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4736/2533 (1990)
การให้ลูกจ้างอยู่อาศัยโดยไม่เสียค่าเช่าในฐานะส่วนหนึ่งของการจ้างงานไม่ใช่สิทธิอาศัยตามมาตรา 1402 แต่เป็นสิทธิเชิงบุคคลที่ไม่สามารถบังคับได้ในฐานะทรัพยสิทธิ
โจทก์ให้จำเลยอาศัยในห้องแถวโดยไม่เสียค่าเช่าเพราะจำเลยที่ 2 เป็นลูกจ้าง ศาลวินิจฉัยว่าไม่ใช่สิทธิอาศัยตามมาตรา 1402 เป็นเพียงสิทธิเชิงบุคคลที่ผูกกับการจ้างงาน และไม่ได้จดทะเบียนจึงไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 482/2506 (1963)
สิทธิอาศัยครอบคลุมเฉพาะการอยู่ในโรงเรือนที่มีอยู่แล้ว การใช้ที่ดินเปล่าเพื่อปลูกเรือนอยู่นอกบังคับมาตรา 1402
มาตรา 1402 ใช้บังคับเฉพาะการอยู่อาศัยในโรงเรือน การยอมให้ปลูกเรือนบนที่ดินโดยไม่เสียค่าเช่าไม่ใช่สิทธิอาศัย แต่เป็นการได้ใช้ประโยชน์ในที่ดินโดยได้รับอนุญาต กฎการบอกเลิกตามมาตรา 1403 จึงไม่ใช้บังคับ
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
- 339/2551 (2008) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2551
- 6458/2551 (2008) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6458/2551
- 482/2506 (1963) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 482/2506
- 1320/2498 (1955) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1320/2498
- 305/2489 (1946) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 305/2489
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2551)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6458/2551 (2008) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6458/2551
- คำพิพากษาฎีกาที่ 339/2551 (2008) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2551
- คำพิพากษาฎีกาที่ 482/2506 (1963) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 482/2506
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1320/2498 (1955) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1320/2498
- คำพิพากษาฎีกาที่ 305/2489 (1946) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 305/2489
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1402 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1402. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/ (accessed 17 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1402 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/"><p>บุคคลใดได้รับสิทธิอาศัยในโรงเรือน บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิอยู่ในโรงเรือนนั้นโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1402 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1402/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา