มาตรา 1417: สิทธิเก็บกิน, บทนิยาม
คู่มือภาคปฏิบัติ: Usufruct in Thailand: Meaning, Registration and Cost
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
อสังหาริมทรัพย์อาจต้องตกอยู่ในบังคับสิทธิเก็บกิน อันเป็นเหตุให้ผู้ทรงสิทธินั้นมีสิทธิครอบครอง ใช้ และถือเอาซึ่งประโยชน์แห่งทรัพย์สินนั้น
ผู้ทรงสิทธิเก็บกินมีอำนาจจัดการทรัพย์สิน
ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหิน มีสิทธิทำการแสวงประโยชน์จากป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหินนั้น
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
An immovable property may be subject to a usufruct, by virtue of which the usufructuary is entitled to possess, use and take the benefit of that property.
The usufructuary has the power to manage the property.
A usufructuary of a forest, mine or quarry is entitled to exploit the forest, mine or quarry.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
สิทธิเก็บกินตามมาตรา 1417 เป็นเครื่องมือที่สำนักงานแนะนำชาวต่างชาติบ่อย เพราะไม่สามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินไทยได้ แต่ต้องการสิทธิอยู่อาศัยระยะยาวในทรัพย์ที่จดทะเบียนชื่อคู่สมรส/คู่ชีวิตชาวไทย ข้อสำคัญ: (1) ต้องจดทะเบียนต่อกรมที่ดิน หากไม่จดผูกพันเฉพาะคู่สัญญา (2) สิทธิเก็บกินจะมีอยู่ตลอดชีวิตผู้ทรงสิทธิเก็บกินหรือมีกำหนดระยะเวลาก็ได้ หากกำหนดระยะเวลา ต้องไม่เกินสามสิบปี ถ้ากำหนดไว้นานกว่านั้น ให้ลดลงเหลือสามสิบปี (มาตรา 1418 ประกอบมาตรา 1403 วรรคสาม) (3) เว้นแต่นิติกรรมก่อตั้งสิทธิจะห้ามไว้ ผู้ทรงสิทธิเก็บกินอาจให้เช่าทรัพย์สิน หรือโอนการใช้สิทธิเก็บกินให้แก่บุคคลภายนอกได้ (มาตรา 1422) (4) เมื่อผู้ทรงสิทธิตลอดชีพถึงแก่กรรม สิทธิระงับทันที ไม่ตกทอดเป็นมรดก
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: สิทธิเก็บกินต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินเพื่อสมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิ ระยะเวลาสูงสุด 30 ปีหากกำหนดไว้ หากระบุว่าตลอดชีวิต สิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิตายและไม่ตกทอดมรดก ชาวต่างชาติใช้สิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนเพื่อรักษาสิทธิในการใช้ที่ดินของคู่สมรสหรือหุ้นส่วนชาวไทยระยะยาว ประชาชน: สิทธิเก็บกินให้สิทธิอยู่อาศัย ให้เช่า และรับรายได้จากทรัพย์สินของผู้อื่นเสมือนเป็นของตนเอง แต่ขายที่ดินไม่ได้ หากจดทะเบียนจะใช้ได้ต่อเจ้าของที่ดินในอนาคตด้วย สิทธิเก็บกินตลอดชีวิตไม่มีเพดานสามสิบปี สิทธิเก็บกินที่มีกำหนดระยะเวลาต้องไม่เกินสามสิบปี และต่ออายุได้ครั้งละไม่เกินสามสิบปีนับแต่วันต่ออายุ แต่ยังคงสิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิเก็บกินถึงแก่ความตาย
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ประกาศใช้ครั้งแรก สิทธิเก็บกินเป็นเครื่องมือที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดสำหรับชาวต่างชาติที่ต้องการได้สิทธิสร้างรายได้จากที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของไทยโดยไม่ต้องถือกรรมสิทธิ์โดยตรง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2380/2542 (1999) ★ คดีนำ
ข้อตกลงด้วยวาจาให้ผู้ยกที่ดินให้มีสิทธิเก็บกินในที่ดินนั้นตลอดชีวิต เพื่อเป็นการตอบแทนการยกที่ดินให้ เป็นข้อตกลงพิเศษอย่างสัญญาต่างตอบแทนซึ่งก่อให้เกิดบุคคลสิทธิ ตราบใดที่เจ้าของยังมิได้โอนทรัพย์สินให้บุคคลอื่น ผู้ทรงสิทธินั้นย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้บังคับไปจดทะเบียนสิทธิเก็บกินได้
โจทก์กับจำเลยซึ่งเป็นบุตรตกลงกันด้วยวาจาให้โจทก์มีสิทธิเก็บกินในที่ดินและสิ่งปลูกสร้างตลอดชีวิตของโจทก์ เพื่อเป็นการตอบแทนในการที่โจทก์ยกที่ดินและสิ่งปลูกสร้างนั้นให้แก่จำเลย โดยจำเลยจะมีผลประโยชน์จากสิ่งปลูกสร้างโดยได้เงินกินเปล่าจากผู้เช่า ส่วนโจทก์มีรายได้เฉพาะการเก็บค่าเช่าเท่านั้น ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อตกลงดังกล่าวเป็นข้อตกลงพิเศษอย่างสัญญาต่างตอบแทน ก่อให้เกิดบุคคลสิทธิแก่โจทก์ในอันที่จะเรียกร้องให้จำเลยไปจดทะเบียนสิทธิเก็บกิน ตราบใดที่จำเลยผู้เป็นเจ้าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างยังมิได้โอนให้แก่บุคคลอื่น โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้บังคับจำเลยไปจดทะเบียนสิทธิเก็บกินได้
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
- 15033/2555 (2012) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15033/2555
- 7341/2542 (1999) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7341/2542
- 2297/2541 (1998) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2297/2541
- 3019/2528 (1985) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3019/2528
- 2428/2518 (1975) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2428/2518
- 2783/2516 (1973) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2783/2516
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 8 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2560)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15033/2555 (2012) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15033/2555
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7341/2542 (1999) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7341/2542
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3019/2528 (1985) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3019/2528
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2428/2518 (1975) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2428/2518
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2783/2516 (1973) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2783/2516
- คำพิพากษาฎีกาที่ 575/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2297/2541 (1998) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2297/2541
- คำพิพากษาฎีกาที่ 305/2489 (1946) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 305/2489
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
สิทธิเก็บกินในประเทศไทยมีอายุนานเพียงใด?
สิทธิเก็บกินจะก่อตั้งให้มีอยู่ตลอดชีวิตผู้ทรงสิทธิเก็บกิน หรือมีกำหนดระยะเวลาก็ได้ หากไม่ได้กำหนดระยะเวลาไว้ กฎหมายให้สันนิษฐานว่ามีอยู่ตลอดชีวิตผู้ทรงสิทธิเก็บกิน หากกำหนดระยะเวลา ต้องไม่เกินสามสิบปี ไม่ว่ากรณีใด สิทธิเก็บกินสิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิเก็บกินถึงแก่ความตาย
ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในประเทศไทยสามารถให้เช่าทรัพย์สินเพื่อรับรายได้ได้หรือไม่?
ได้ มาตรา 1417 ให้สิทธิผู้ทรงสิทธิเก็บกินในการจัดการทรัพย์สินและเก็บดอกผล ซึ่งรวมถึงสิทธิให้เช่าแก่ผู้เช่าและรับค่าเช่า ผู้ทรงสิทธิอาจใช้ทรัพย์สินเองหรือให้เช่าได้ แต่ไม่สามารถขายที่ดินได้ เนื่องจากกรรมสิทธิ์ทางกฎหมายยังเป็นของเจ้าของ
ชาวต่างชาติสามารถถือสิทธิเก็บกินบนที่ดินในประเทศไทยได้หรือไม่ แม้จะไม่สามารถเป็นเจ้าของที่ดิน?
ได้ ชาวต่างชาติไม่ถูกห้ามถือสิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนบนที่ดินไทย สิทธิเก็บกินให้สิทธิครอบครอง ใช้ จัดการ และรับรายได้ตลอดชีวิตผู้ทรงสิทธิเก็บกิน หรือมีกำหนดระยะเวลาไม่เกินสามสิบปี ซึ่งต่ออายุได้ และสิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิเก็บกินถึงแก่ความตายเสมอ นี่คือหนึ่งในโครงสร้างทางกฎหมายที่ชาวต่างชาติที่มีหุ้นส่วนเป็นเจ้าของที่ดินชาวไทยใช้บ่อยที่สุด
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1417 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1417. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/ (accessed 18 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1417 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/"><p>อสังหาริมทรัพย์อาจต้องตกอยู่ในบังคับสิทธิเก็บกิน อันเป็นเหตุให้ผู้ทรงสิทธินั้นมีสิทธิครอบครอง ใช้ และถือเอาซึ่งประโยชน์แห่งทรัพย์สินนั้น ผู้ทรงสิทธิเก็บกินมีอำนาจจัดการทรัพย์สิน ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหิน มีสิทธิทำการแสวงประโยชน์จากป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหินนั้น</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1417 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา