มาตรา 1417: สิทธิเก็บกิน, บทนิยาม
ตัวบทกฎหมาย
อสังหาริมทรัพย์อาจต้องตกอยู่ในบังคับสิทธิเก็บกิน อันเป็นเหตุให้ผู้ทรงสิทธินั้นมีสิทธิครอบครอง ใช้ และถือเอาซึ่งประโยชน์แห่งทรัพย์สินนั้น ผู้ทรงสิทธิเก็บกินมีอำนาจจัดการทรัพย์สินผู้ทรงสิทธิเก็บกินในป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหิน มีสิทธิทำการแสวงประโยชน์จากป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหินนั้น
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
An immovable may be subject to a usufruct by which the usufructuary is entitled to the possession, use, and enjoyment of the property. He has the right to manage the property. A usufructuary of a forest, mine, or quarry has the right to exploit the forest, mine, or quarry.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
สิทธิเก็บกินตามมาตรา 1417 เป็นเครื่องมือที่สำนักงานแนะนำชาวต่างชาติบ่อย เพราะไม่สามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินไทยได้ แต่ต้องการสิทธิอยู่อาศัยระยะยาวในทรัพย์ที่จดทะเบียนชื่อคู่สมรส/คู่ชีวิตชาวไทย ข้อสำคัญ: (1) ต้องจดทะเบียนต่อกรมที่ดิน หากไม่จดผูกพันเฉพาะคู่สัญญา (2) กำหนดได้ไม่เกิน 30 ปี (มาตรา 1418) หรือตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ (3) ให้เช่าช่วงได้แต่ไม่เกินกำหนดสิทธิตัวเอง (มาตรา 1422) (4) เมื่อผู้ทรงสิทธิตลอดชีพถึงแก่กรรม สิทธิระงับทันที ไม่ตกทอดเป็นมรดก
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: สิทธิเก็บกินต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินเพื่อสมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิ ระยะเวลาสูงสุด 30 ปีหากกำหนดไว้ หากระบุว่าตลอดชีวิต สิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิตายและไม่ตกทอดมรดก ผู้ทรงสิทธิอาจให้เช่าทรัพย์แก่บุคคลภายนอกได้ภายในระยะเวลาสิทธิเก็บกิน ชาวต่างชาติใช้สิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนเพื่อรักษาสิทธิในการใช้ที่ดินของคู่สมรสหรือหุ้นส่วนชาวไทยระยะยาว ประชาชน: สิทธิเก็บกินให้สิทธิอยู่อาศัย ให้เช่า และรับรายได้จากทรัพย์สินของผู้อื่นเสมือนเป็นของตนเอง แต่ขายที่ดินไม่ได้ หากจดทะเบียนจะใช้ได้ต่อเจ้าของที่ดินในอนาคตด้วย ระยะเวลาสูงสุด 30 ปีต่อการจดทะเบียนหนึ่งครั้ง แต่สามารถต่ออายุได้
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ประกาศใช้ครั้งแรก สิทธิเก็บกินเป็นเครื่องมือที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดสำหรับชาวต่างชาติที่ต้องการได้สิทธิสร้างรายได้จากที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของไทยโดยไม่ต้องถือกรรมสิทธิ์โดยตรง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2380/2542 (1999) ★ คดีนำ
ข้อตกลงสิทธิเก็บกินด้วยวาจา แม้ตลอดชีวิตและมีค่าตอบแทน ไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิหากไม่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนตามมาตรา 1298 และ 1299
โจทก์และจำเลยตกลงด้วยวาจาให้โจทก์มีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตในที่ดินและสิ่งปลูกสร้างแลกกับการโอนทรัพย์ให้จำเลย (บุตร) ไม่ได้จดทะเบียน ศาลวินิจฉัยว่าไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิ และข้อตกลงแสดงว่าสิทธิของโจทก์จำกัดเฉพาะการรับค่าเช่า
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 8 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2560)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15033/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7341/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3019/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2428/2518 (1975)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2783/2516 (1973)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 575/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2297/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 305/2489 (1946)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
สิทธิเก็บกินในประเทศไทยมีอายุนานเพียงใด?
สิทธิเก็บกินอาจกำหนดระยะเวลาไม่เกิน 30 ปี หรือตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ แล้วแต่อย่างใดจะสั้นกว่า หากตกลงกำหนดระยะเวลาเกิน 30 ปี จะลดลงเหลือ 30 ปี เมื่อผู้ทรงสิทธิเสียชีวิต สิทธิเก็บกินสิ้นสุดแม้ยังไม่ครบกำหนดระยะเวลา สิทธิอาจต่ออายุได้คราวละไม่เกิน 30 ปี
ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในประเทศไทยสามารถให้เช่าทรัพย์สินเพื่อรับรายได้ได้หรือไม่?
ได้ มาตรา 1417 ให้สิทธิผู้ทรงสิทธิเก็บกินในการจัดการทรัพย์สินและเก็บดอกผล ซึ่งรวมถึงสิทธิให้เช่าแก่ผู้เช่าและรับค่าเช่า ผู้ทรงสิทธิอาจใช้ทรัพย์สินเองหรือให้เช่าได้ แต่ไม่สามารถขายที่ดินได้ เนื่องจากกรรมสิทธิ์ทางกฎหมายยังเป็นของเจ้าของ
ชาวต่างชาติสามารถถือสิทธิเก็บกินบนที่ดินในประเทศไทยได้หรือไม่ แม้จะไม่สามารถเป็นเจ้าของที่ดิน?
ได้ ชาวต่างชาติไม่ถูกห้ามถือสิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนบนที่ดินไทย สิทธิเก็บกินให้สิทธิครอบครอง ใช้ จัดการ และรับรายได้นานสูงสุด 30 ปี (ต่ออายุได้) หรือตลอดชีวิต ซึ่งในทางปฏิบัติทำงานได้เหมือนการถือครองระยะยาว นี่คือหนึ่งในโครงสร้างทางกฎหมายที่ชาวต่างชาติที่มีหุ้นส่วนเป็นเจ้าของที่ดินชาวไทยใช้บ่อยที่สุด
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1417 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1417. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1417 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/"><p>อสังหาริมทรัพย์อาจต้องตกอยู่ในบังคับสิทธิเก็บกิน อันเป็นเหตุให้ผู้ทรงสิทธินั้นมีสิทธิครอบครอง ใช้ และถือเอาซึ่งประโยชน์แห่งทรัพย์สินนั้น ผู้ทรงสิทธิเก็บกินมีอำนาจจัดการทรัพย์สินผู้ทรงสิทธิเก็บกินในป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหิน มีสิทธิทำการแสวงประโยชน์จากป่าไม้ เหมืองแร่ หรือที่ขุดหินนั้น</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1417 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1417/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา