มาตรา 204: การผิดนัดและการเตือนให้ชำระหนี้
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าหนี้ถึงกำหนดชำระแล้ว และภายหลังแต่นั้นเจ้าหนี้ได้ให้คำเตือนลูกหนี้แล้ว ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ไซร้ ลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดเพราะเขาเตือนแล้วถ้าได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ตามวันแห่งปฏิทิน และลูกหนี้มิได้ชำระหนี้ตามกำหนดไซร้ ท่านว่าลูกหนี้ตกเป็นผู้ผิดนัดโดยมิพักต้องเตือนเลย วิธีเดียวกันนี้ท่านให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนการชำระหนี้ ซึ่งได้กำหนดเวลาลงไว้อาจคำนวณนับได้โดยปฏิทินนับแต่วันที่ได้บอกกล่าว
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the debtor does not perform after warning given by the creditor after maturity, he is in default through the warning. If a time by calendar is fixed for the performance, the debtor is in default without warning if he does not perform at the fixed time. The same rule applies if a notice is required to precede the performance, and the time is fixed in such manner that it may be reckoned by the calendar from the time of notice.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 204 กำหนดจุดเริ่มของดอกเบี้ย ค่าเสียหายจากการล่าช้า และความรับผิดในเหตุสุดวิสัย ข้อแนะนำในการร่างสัญญา: ระบุวันชำระหนี้ที่แน่นอนเสมอ จะทำให้กลายเป็นการผิดนัดอัตโนมัติเมื่อถึงกำหนด ไม่ต้องโต้แย้งว่าได้บอกกล่าวเมื่อใดหรือไม่
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: เมื่อร่างข้อสัญญาการชำระเงิน ควรระบุวันชำระตามปฏิทินเพื่อให้ลูกหนี้ผิดนัดโดยอัตโนมัติโดยไม่ต้องส่งหนังสือบอกกล่าว สำหรับประชาชนทั่วไป: หากสัญญากำหนดว่าต้องชำระภายใน 30 มิถุนายน ท่านจะผิดนัดตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคมโดยไม่ต้องรอการทวงถาม
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4789/2549 (2006)
ลูกหนี้ที่หนี้ถึงกำหนดชำระตามวันปฏิทินที่กำหนดไว้จะผิดนัดทันทีในวันนั้นโดยไม่ต้องเตือน
ตั๋วสัญญาใช้เงินที่ถึงกำหนดชำระวันที่ 31 ตุลาคม 2540 เมื่อจำเลยไม่ชำระ จำเลยผิดนัดทันทีตามมาตรา 204 วรรคสอง โดยไม่ต้องเตือน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 147/2544 (2001)
การผิดนัดชำระตามวันปฏิทินทำให้ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดทันที และอายุความต่อผู้ค้ำประกันเริ่มนับแต่วันนั้น
สัญญาซื้อขายที่กำหนดชำระภายใน 3 กรกฎาคม 2528 ทำให้ผู้ซื้อผิดนัดในวันถัดไปตามมาตรา 204 วรรคสอง อายุความสิทธิเรียกร้องต่อผู้ค้ำประกันจึงเริ่มนับแต่วันนั้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 99 คดี (พ.ศ. 2491 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1383/2568 (2025) สัญญาประนีประนอมยอมความระงับหนี้เดิม — ไม่ตัดสิทธิเจ้าหนี้ฟ้องเพิกถอนนิติกรรมฉ้อฉลที่ทำก่อนหน้านั้น
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5409/2568 (2025) ผู้ให้เช่าซื้อ — บอกเลิกสัญญาเพราะลูกค้าไม่นำรถมาตรวจสอบ ทำได้ต่อเมื่อบอกกล่าวแล้วลูกค้าไม่ปฏิบัติ
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5410/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 757/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4587/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2215/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 459/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3837/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 204 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 204. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-204/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 204 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-204/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-204/"><p>ถ้าหนี้ถึงกำหนดชำระแล้ว และภายหลังแต่นั้นเจ้าหนี้ได้ให้คำเตือนลูกหนี้แล้ว ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ไซร้ ลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดเพราะเขาเตือนแล้วถ้าได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ตามวันแห่งปฏิทิน และลูกหนี้มิได้ชำระหนี้ตามกำหนดไซร้ ท่านว่าลูกหนี้ตกเป็นผู้ผิดนัดโดยมิพักต้องเตือนเลย วิธีเดียวกันนี้ท่านให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนการชำระหนี้ ซึ่งได้กำหนดเวลาลงไว้อาจคำนวณนับได้โดยปฏิทินนับแต่วันที่ได้บอกกล่าว</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 204 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-204/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา