มาตรา 421: การใช้สิทธิโดยมิชอบ
ตัวบทกฎหมาย
การใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะให้เกิดเสียหายแก่บุคคลอื่นนั้น ท่านว่าเป็นการอันมิชอบด้วยกฎหมาย
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The exercise of a right which can only have the purpose of causing injury to another person is unlawful.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 421 เป็นบทใกล้เคียงกับมาตรา 5 (สุจริต) แต่อยู่ในหมวดละเมิด มุ่งจับการใช้สิทธิที่มีเจตนาหลักเพื่อทำร้ายมากกว่าเพื่อประโยชน์ที่ชอบธรรม ตัวอย่างคลาสสิกในไทย: เพื่อนบ้านสร้างรั้วเพื่อกลั่นแกล้ง ผู้ฟ้องคดีที่ฟ้องไม่มีมูลเพื่อกัดกินคู่ความ นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างด้วยข้ออ้างเล็กน้อยหลังลูกจ้างเปิดเผยการกระทำผิด ข้อสังเกต: มาตรา 421 ไม่ครอบคลุมการใช้สิทธิที่เพียงไม่ใส่ใจผู้อื่น โจทก์ต้องแสดงให้เห็นว่าเจตนาหลักคือการทำร้าย
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: มาตรา 421 ใช้เฉพาะกรณีที่ผู้ทรงสิทธิไม่มีประโยชน์ที่ชอบด้วยกฎหมายใดเลยในการใช้สิทธินั้น และวัตถุประสงค์เดียวคือทำให้อีกฝ่ายเสียหาย ศาลตีความแคบ เจ้าของที่ดินที่ก่อสร้างในที่ดินตนซึ่งกระทบเพื่อนบ้านไม่ถือว่าผิดโดยอัตโนมัติ ต้องพิสูจน์ว่าไม่มีประโยชน์ใดเลย ประชาชนทั่วไป: แม้มีสิทธิตามกฎหมาย แต่ถ้าใช้สิทธินั้นเพียงเพื่อทำร้ายท่านโดยไม่มีประโยชน์ส่วนตนใดเลย ยังอาจผิดกฎหมายได้ แต่พิสูจน์ยากมาก
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติมาแต่เดิมในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ยังไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2573/2554 (2011)
การกีดขวางถนนที่ตกเป็นภาระจำยอมตามกฎหมายเพื่อผู้ซื้อที่ดินจัดสรร อาจเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบตามมาตรา 421 หากมีวัตถุประสงค์เพียงทำให้ผู้ซื้อเสียหาย
ถนนในโครงการจัดสรรตกเป็นสาธารณูปโภคและภาระจำยอมโดยกฎหมาย ผู้จัดสรรต้องบำรุงรักษา การกีดขวางการใช้ถนนอาจถือเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบตามมาตรา 421
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8027/2546 (2003)
มาตรา 421 ไม่ใช้บังคับเมื่อโจทก์ไม่ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษต่างจากประชาชนทั่วไป บุคคลเอกชนไม่อาจอ้างมาตรา 421 บังคับเรื่องที่ดินสาธารณะหากไม่มีความเสียหายเฉพาะของตน
จำเลยครอบครองที่ดินสาธารณะระหว่างที่ดินโจทก์กับถนนหลวง โจทก์ไม่เคยมีสิทธิผ่านตรงนั้น ศาลวินิจฉัยว่าไม่เข้าองค์ประกอบมาตรา 421 โจทก์ไม่ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษต่างจากประชาชนทั่วไป
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 95 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1534/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4776/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8293/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6599/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 11753-11754/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15674/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12973/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8956/2554 (2011)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 420 32
- มาตรา 1337 20
- มาตรา 18 12
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 6
- มาตรา 5 6
- มาตรา 1304 4
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 421 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 421. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-421/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 421 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-421/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-421/"><p>การใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะให้เกิดเสียหายแก่บุคคลอื่นนั้น ท่านว่าเป็นการอันมิชอบด้วยกฎหมาย</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 421 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-421/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา