มาตรา 421 — การใช้สิทธิโดยมิชอบ
ตัวบทกฎหมาย
การใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะให้เกิดเสียหายแก่บุคคลอื่นนั้น ท่านว่าเป็นการอันมิชอบด้วยกฎหมาย
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The exercise of a right which can only have the purpose of causing injury to another person is unlawful.
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 421 เป็นบทใกล้เคียงกับมาตรา 5 (สุจริต) แต่อยู่ในหมวดละเมิด มุ่งจับการใช้สิทธิที่มีเจตนาหลักเพื่อทำร้ายมากกว่าเพื่อประโยชน์ที่ชอบธรรม ตัวอย่างคลาสสิกในไทย: เพื่อนบ้านสร้างรั้วเพื่อกลั่นแกล้ง ผู้ฟ้องคดีที่ฟ้องไม่มีมูลเพื่อกัดกินคู่ความ นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างด้วยข้ออ้างเล็กน้อยหลังลูกจ้างเปิดเผยการกระทำผิด ข้อสังเกต: มาตรา 421 ไม่ครอบคลุมการใช้สิทธิที่เพียงไม่ใส่ใจผู้อื่น โจทก์ต้องแสดงให้เห็นว่าเจตนาหลักคือการทำร้าย
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: มาตรา 421 ใช้เฉพาะกรณีที่ผู้ทรงสิทธิไม่มีประโยชน์ที่ชอบด้วยกฎหมายใดเลยในการใช้สิทธินั้น และวัตถุประสงค์เดียวคือทำให้อีกฝ่ายเสียหาย ศาลตีความแคบ เจ้าของที่ดินที่ก่อสร้างในที่ดินตนซึ่งกระทบเพื่อนบ้านไม่ถือว่าผิดโดยอัตโนมัติ ต้องพิสูจน์ว่าไม่มีประโยชน์ใดเลย ประชาชนทั่วไป: แม้มีสิทธิตามกฎหมาย แต่ถ้าใช้สิทธินั้นเพียงเพื่อทำร้ายท่านโดยไม่มีประโยชน์ส่วนตนใดเลย ยังอาจผิดกฎหมายได้ แต่พิสูจน์ยากมาก
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติมาแต่เดิมในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ยังไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2573/2554 (2011)
การกีดขวางถนนที่ตกเป็นภาระจำยอมตามกฎหมายเพื่อผู้ซื้อที่ดินจัดสรร อาจเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบตามมาตรา 421 หากมีวัตถุประสงค์เพียงทำให้ผู้ซื้อเสียหาย
ถนนในโครงการจัดสรรตกเป็นสาธารณูปโภคและภาระจำยอมโดยกฎหมาย ผู้จัดสรรต้องบำรุงรักษา การกีดขวางการใช้ถนนอาจถือเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบตามมาตรา 421
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8027/2546 (2003)
มาตรา 421 ไม่ใช้บังคับเมื่อโจทก์ไม่ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษต่างจากประชาชนทั่วไป บุคคลเอกชนไม่อาจอ้างมาตรา 421 บังคับเรื่องที่ดินสาธารณะหากไม่มีความเสียหายเฉพาะของตน
จำเลยครอบครองที่ดินสาธารณะระหว่างที่ดินโจทก์กับถนนหลวง โจทก์ไม่เคยมีสิทธิผ่านตรงนั้น ศาลวินิจฉัยว่าไม่เข้าองค์ประกอบมาตรา 421 โจทก์ไม่ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษต่างจากประชาชนทั่วไป
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา