มาตรา 5: หลักสุจริต
ตัวบทกฎหมาย
ในการใช้สิทธิแห่งตนก็ดี ในการชำระหนี้ก็ดี บุคคลทุกคนต้องกระทำโดยสุจริต
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his obligations, act in good faith.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 5 เป็นหลักความเป็นธรรมพื้นฐานของกฎหมายแพ่งไทย แม้สัญญาหรือกฎหมายจะเปิดช่องให้ใช้สิทธิได้ ศาลอาจปฏิเสธการบังคับใช้หากเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ตัวอย่างที่พบบ่อย ได้แก่ ผู้ให้เช่าบังคับข้อสัญญาผิดนัดอย่างเคร่งครัดหลังยอมรับการชำระล่าช้ามาเป็นเวลานาน เจ้าหนี้ฟ้องหนี้ที่นิ่งเฉยมานาน หรือคู่สมรสใช้กระบวนการศาลเพื่อกลั่นแกล้ง อ้างมาตรา 5 เป็นแนวสำรองเท่านั้น ศาลคาดหวังให้ฝ่ายต่าง ๆ ยกเหตุเฉพาะเรื่องก่อน
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: มาตรา 5 มักถูกยกขึ้นเพื่อต้านสิทธิที่ถูกต้องตามตัวอักษรแต่ใช้โดยไม่สุจริต โดยเฉพาะการปฏิเสธอำนาจฟ้องเมื่อโจทก์มีส่วนก่อให้เกิดสถานการณ์ที่ตนกล่าวอ้าง สำหรับประชาชน: แม้กฎหมายให้สิทธิ แต่หากใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ศาลอาจปฏิเสธคำขอ
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8402/2560 (2017)
บุคคลที่มีส่วนก่อให้เกิดฐานทางกฎหมายที่ไม่ชอบจะยกฐานนั้นขึ้นฟ้องร้องมิได้ เพราะเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5
โจทก์มีส่วนเกี่ยวข้องกับการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์โดยมิชอบ การฟ้องอ้างสิทธิตามเอกสารดังกล่าวจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5 โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2560 (2017)
โจทก์ที่ฟ้องบนเอกสารที่รู้ว่าไม่มีมูลหนี้ถือว่าใช้สิทธิโดยไม่สุจริตและไม่มีอำนาจฟ้องตามมาตรา 5
โจทก์ทราบว่าเช็คพิพาทไม่มีมูลหนี้แต่นำมาฟ้อง ถือเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5 โจทก์จึงไม่ใช่ผู้ทรงโดยสุจริตและไม่มีอำนาจฟ้อง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 111 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5579/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3236/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 610/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3638/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8477/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8727/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4009/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1620/2561 (2018)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 142 27
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 246 15
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 247 13
- มาตรา 4 8
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 6
- มาตรา 421 6
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลสามารถยกฟ้องแม้ว่าในทางเทคนิคฉันมีสิทธิตามกฎหมายได้หรือไม่?
ได้ ภายใต้มาตรา 5 สิทธิทุกอย่างต้องใช้โดยสุจริต หากพฤติการณ์ของผู้ใช้สิทธิไม่สุจริต ศาลไทยอาจไม่คุ้มครองสิทธินั้นหรือยกฟ้องเพราะไม่มีอำนาจฟ้อง แม้สิทธินั้นจะมีอยู่จริงก็ตาม
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 5 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 5. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-5/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 5 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-5/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-5/"><p>ในการใช้สิทธิแห่งตนก็ดี ในการชำระหนี้ก็ดี บุคคลทุกคนต้องกระทำโดยสุจริต</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 5 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-5/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา