มาตรา 5 — หลักสุจริต
ตัวบทกฎหมาย
นั้น ถ้าผู้เป็นหุ้นส่วนที่ยังอยู่รับซื้อหุ้นของผู้ที่ออกจากหุ้นส่วนไปไซร้ ท่านว่าสัญญาหุ้นส่วนนั้นก็ยังคงใช้ได้ต่อไปในระหว่างผู้เป็นหุ้นส่วนที่ยังอยู่ด้วยกัน
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his obligations, act in good faith.
คำแปลนี้ยังไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงาน — โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 5 เป็นหลักความเป็นธรรมพื้นฐานของกฎหมายแพ่งไทย แม้สัญญาหรือกฎหมายจะเปิดช่องให้ใช้สิทธิได้ ศาลอาจปฏิเสธการบังคับใช้หากเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ตัวอย่างที่พบบ่อย ได้แก่ ผู้ให้เช่าบังคับข้อสัญญาผิดนัดอย่างเคร่งครัดหลังยอมรับการชำระล่าช้ามาเป็นเวลานาน เจ้าหนี้ฟ้องหนี้ที่นิ่งเฉยมานาน หรือคู่สมรสใช้กระบวนการศาลเพื่อกลั่นแกล้ง อ้างมาตรา 5 เป็นแนวสำรองเท่านั้น ศาลคาดหวังให้ฝ่ายต่าง ๆ ยกเหตุเฉพาะเรื่องก่อน
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับนักกฎหมาย: มาตรา 5 มักถูกยกขึ้นเพื่อต้านสิทธิที่ถูกต้องตามตัวอักษรแต่ใช้โดยไม่สุจริต โดยเฉพาะการปฏิเสธอำนาจฟ้องเมื่อโจทก์มีส่วนก่อให้เกิดสถานการณ์ที่ตนกล่าวอ้าง สำหรับประชาชน: แม้กฎหมายให้สิทธิ แต่หากใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ศาลอาจปฏิเสธคำขอ
ความเป็นมาทางกฎหมาย
เป็นส่วนหนึ่งของการประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมที่สำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8402/2560 (2017)
บุคคลที่มีส่วนก่อให้เกิดฐานทางกฎหมายที่ไม่ชอบจะยกฐานนั้นขึ้นฟ้องร้องมิได้ เพราะเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5
โจทก์มีส่วนเกี่ยวข้องกับการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์โดยมิชอบ การฟ้องอ้างสิทธิตามเอกสารดังกล่าวจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5 โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2560 (2017)
โจทก์ที่ฟ้องบนเอกสารที่รู้ว่าไม่มีมูลหนี้ถือว่าใช้สิทธิโดยไม่สุจริตและไม่มีอำนาจฟ้องตามมาตรา 5
โจทก์ทราบว่าเช็คพิพาทไม่มีมูลหนี้แต่นำมาฟ้อง ถือเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5 โจทก์จึงไม่ใช่ผู้ทรงโดยสุจริตและไม่มีอำนาจฟ้อง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
คำถามที่พบบ่อย
ศาลสามารถยกฟ้องแม้ว่าในทางเทคนิคฉันมีสิทธิตามกฎหมายได้หรือไม่?
ได้ ภายใต้มาตรา 5 สิทธิทุกอย่างต้องใช้โดยสุจริต หากพฤติการณ์ของผู้ใช้สิทธิไม่สุจริต ศาลไทยอาจไม่คุ้มครองสิทธินั้นหรือยกฟ้องเพราะไม่มีอำนาจฟ้อง แม้สิทธินั้นจะมีอยู่จริงก็ตาม