มาตรา 1635: ส่วนของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่
ตัวบทกฎหมาย
ลำดับและส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ในการรับมรดกของผู้ตายนั้น ให้เป็นไปดังต่อไปนี้ (๑) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) ซึ่งยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้น มีสิทธิได้ส่วนแบ่งเสมือนหนึ่งว่าตนเป็นทายาทชั้นบุตร (๒) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๓) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือถ้าไม่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) แต่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๒) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกกึ่งหนึ่ง (๓) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๔) หรือ (๖) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่ หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือมีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๕) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ มีสิทธิได้มรดกสองส่วนในสาม (๔) ถ้าไม่มีทายาทดังที่ระบุไว้ในมาตรา ๑๖๒๙ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกทั้งหมด
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The order and the share of the surviving spouse in the estate of the deceased are as follows:
(1) if there is an heir under Section 1629 (1) surviving, or represented as the case may be, the surviving spouse is entitled to the same share as an heir of the rank of a child;
(2) if there is an heir under Section 1629 (3) surviving, or represented, or if there is no heir under Section 1629 (1) but there is an heir under Section 1629 (2), as the case may be, the surviving spouse is entitled to one half of the estate;
(3) if there is an heir under Section 1629 (4) or (6) surviving, or represented, or an heir under Section 1629 (5), as the case may be, the surviving spouse is entitled to two thirds of the estate;
(4) if there is none of the heirs listed in Section 1629, the surviving spouse is entitled to the whole estate.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1635 กำหนดส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ไว้เป็นเศษส่วน คู่กับทายาทตามมาตรา 1629 (1) คือผู้สืบสันดาน คู่สมรสได้ส่วนแบ่งเสมือนหนึ่งว่าเป็นทายาทชั้นบุตร คู่กับทายาทตามมาตรา 1629 (3) คือพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน หรือกรณีไม่มีทายาทตามมาตรา 1629 (1) แต่มีทายาทตามมาตรา 1629 (2) คือบิดามารดา คู่สมรสได้กึ่งหนึ่งของกองมรดก คู่กับทายาทตามมาตรา 1629 (4) คือพี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน หรือมาตรา 1629 (5) คือปู่ย่าตายาย หรือมาตรา 1629 (6) คือลุงป้าน้าอา คู่สมรสได้สองในสามของกองมรดก ถ้าไม่มีทายาทตามมาตรา 1629 เลย คู่สมรสได้มรดกทั้งหมด ทั้งนี้ ส่วนแบ่งดังกล่าวเป็นส่วนแบ่งในกองมรดกภายหลังแบ่งสินสมรสแล้ว
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: สัดส่วนตามมาตรา ๑๖๓๕ ใช้กับส่วนของผู้ตายในกองมรดก (หลังชำระบัญชีทรัพย์สินระหว่างสมรสตามมาตรา ๑๖๒๕) หากมีผู้สืบสันดานลำดับ ๑ คู่สมรสได้รับส่วนแบ่งเท่ากับบุตรแต่ละคน เช่น มีบุตรสามคนและคู่สมรส แบ่งเป็นสี่ส่วนเท่ากัน หากมีเพียงบิดามารดาหรือพี่น้อง (ลำดับ ๒-๓) คู่สมรสได้รับกึ่งหนึ่ง หากไม่มีทายาทลำดับ ๑-๓ คู่สมรสได้รับสองในสามหากมีปู่ย่าตายายหรือลุงป้าน้าอา และได้รับทั้งหมดหากไม่มีทายาทอื่นเลย นับแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๖๘ กฎเหล่านี้ใช้กับคู่สมรสเพศเดียวกันเท่าเทียมกัน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมในส่วนของสัดส่วนที่สำคัญ นับแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๖๘ พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ ๒๔) พ.ศ. ๒๕๖๗ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันดังกล่าว ขยายสิทธิทั้งหมดของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตตามมาตรา ๑๖๓๕ ให้แก่คู่สมรสเพศเดียวกัน คู่สมรสเพศเดียวกันที่ยังมีชีวิตอยู่รับมรดกในเงื่อนไขเดียวกันทุกประการกับคู่สมรสอื่นๆ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5750/2533 (1990)
พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ. 2477 มาตรา 4 บัญญัติว่าบทบัญญัติบรรพ 5 ไม่กระทบกระเทือนถึงการสมรสซึ่งได้มีอยู่ก่อนวันใช้บรรพ 5 บุตรของการสมรสเช่นนั้นจึงเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายและเป็นทายาทโดยธรรม ส่วนหญิงซึ่งจดทะเบียนสมรสกับผู้ตายในภายหลังก็เป็นทายาทโดยธรรมเช่นกัน ทั้งสองฝ่ายย่อมร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกได้ด้วยกัน ส่วนปัญหาการแบ่งปันทรัพย์มรดกเป็นเรื่องนอกประเด็นในคดีร้องขอตั้งผู้จัดการมรดก ศาลจะไม่วินิจฉัยให้ และเมื่อการให้ฝ่ายใดเป็นผู้จัดการมรดกแต่ฝ่ายเดียวอาจก่อความเสียหายแก่กองมรดกและแก่อีกฝ่ายหนึ่ง ศาลย่อมตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันได้
บุตรของผู้ตายซึ่งเกิดจากการสมรสก่อนใช้บรรพ 5 กับหญิงซึ่งต่อมาจดทะเบียนสมรสกับผู้ตาย ต่างร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกและต่างคัดค้านกัน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าตามพระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 ฯ มาตรา 4 บทบัญญัติบรรพ 5 ไม่กระทบกระเทือนถึงการสมรสที่มีอยู่ก่อน ผู้ร้องจึงเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายและเป็นทายาทโดยธรรม ส่วนผู้คัดค้านซึ่งจดทะเบียนสมรสโดยชอบก็เป็นทายาทโดยธรรมเช่นกัน ทั้งสองฝ่ายไม่เป็นบุคคลต้องห้ามตามมาตรา 1718 จึงร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกได้ด้วยกัน ข้ออ้างของผู้ร้องว่าทรัพย์มรดกเป็นสินสมรสที่บิดามารดาทำมาหาได้ร่วมกันเป็นเรื่องการแบ่งปันทรัพย์มรดกซึ่งนอกประเด็น ส่วนข้ออ้างของผู้คัดค้านว่าผู้ร้องยักยอกเงินค่าสิทธิการเช่าและต้องถูกกำจัดตามมาตรา 1605 มิได้ยกขึ้นต่อสู้ไว้ในคำร้องคัดค้าน ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย และเมื่อการให้ฝ่ายใดจัดการแต่ฝ่ายเดียวอาจก่อความเสียหาย จึงชอบที่จะตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 29 คดี (พ.ศ. 2491 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4837/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1023/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3884/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1276/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5691/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1976/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3472/2546 (2003)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3830/2542 (1999)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่รับมรดกเท่าใดในประเทศไทย?
ตามมาตรา ๑๖๓๕ ส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ขึ้นอยู่กับว่ามีทายาทลำดับใดอยู่ (ก) ถ้ามีผู้สืบสันดานตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) คู่สมรสมีสิทธิได้ส่วนแบ่งเสมือนหนึ่งว่าตนเป็นทายาทชั้นบุตร เช่น มีบุตรสองคนกับคู่สมรส แบ่งเป็นสามส่วนเท่ากัน (ข) ถ้ามีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันตามมาตรา ๑๖๒๙ (๓) หรือไม่มีผู้สืบสันดานแต่มีบิดามารดาตามมาตรา ๑๖๒๙ (๒) คู่สมรสมีสิทธิได้รับมรดกกึ่งหนึ่ง (ค) ถ้ามีพี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกันตามมาตรา ๑๖๒๙ (๔) ปู่ย่าตายายตามมาตรา ๑๖๒๙ (๕) หรือลุงป้าน้าอาตามมาตรา ๑๖๒๙ (๖) คู่สมรสมีสิทธิได้รับมรดกสองส่วนในสาม (ง) ถ้าไม่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ เลย คู่สมรสมีสิทธิได้รับมรดกทั้งหมด ข้อควรสังเกตคือพี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกันอยู่ในกลุ่ม (ค) มิใช่กลุ่ม (ข) เมื่อทายาทที่แข่งสิทธิเป็นพี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดา คู่สมรสจึงได้รับสองในสาม ไม่ใช่กึ่งหนึ่ง อนึ่ง คู่สมรสได้รับส่วนแบ่งสินสมรสกึ่งหนึ่งของตนก่อน แล้วจึงคิดส่วนแบ่งมรดก และนับแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๖๘ หลักเกณฑ์เหล่านี้ใช้กับคู่สมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนตามพระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียมเช่นเดียวกัน
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1635 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1635. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/ (accessed 30 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1635 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/"><p>ลำดับและส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ในการรับมรดกของผู้ตายนั้น ให้เป็นไปดังต่อไปนี้ (๑) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) ซึ่งยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้น มีสิทธิได้ส่วนแบ่งเสมือนหนึ่งว่าตนเป็นทายาทชั้นบุตร (๒) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๓) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือถ้าไม่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) แต่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๒) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกกึ่งหนึ่ง (๓) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๔) หรือ (๖) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่ หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือมีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๕) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ มีสิทธิได้มรดกสองส่วนในสาม (๔) ถ้าไม่มีทายาทดังที่ระบุไว้ในมาตรา ๑๖๒๙ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกทั้งหมด</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1635 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา