มาตรา 1635: ส่วนของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่
ตัวบทกฎหมาย
ลำดับและส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ในการรับมรดกของผู้ตายนั้น ให้เป็นไปดังต่อไปนี้ (๑) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) ซึ่งยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้น มีสิทธิได้ส่วนแบ่งเสมือนหนึ่งว่าตนเป็นทายาทชั้นบุตร (๒) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๓) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือถ้าไม่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) แต่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๒) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกกึ่งหนึ่ง (๓) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๔) หรือ (๖) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่ หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือมีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๕) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ มีสิทธิได้มรดกสองส่วนในสาม (๔) ถ้าไม่มีทายาทดังที่ระบุไว้ในมาตรา ๑๖๒๙ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกทั้งหมด
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The order and the share of the surviving spouse in the estate of the deceased are as follows:
(1) if there is an heir under Section 1629 (1) surviving, or represented as the case may be, the surviving spouse is entitled to the same share as an heir of the rank of a child;
(2) if there is an heir under Section 1629 (3) surviving, or represented, or if there is no heir under Section 1629 (1) but there is an heir under Section 1629 (2), as the case may be, the surviving spouse is entitled to one half of the estate;
(3) if there is an heir under Section 1629 (4) or (6) surviving, or represented, or an heir under Section 1629 (5), as the case may be, the surviving spouse is entitled to two thirds of the estate;
(4) if there is none of the heirs listed in Section 1629, the surviving spouse is entitled to the whole estate.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1635 ระบุส่วนแบ่งคู่สมรสเป็นเศษส่วน: คู่กับลำดับ 1 (ผู้สืบสันดาน) คู่สมรสได้ 1 ส่วนเท่ากับบุตร 1 คน คู่กับลำดับ 2 (บิดามารดา) ได้ 1/2 คู่กับลำดับ 3-4 (พี่น้อง) ได้ 1/2 คู่กับลำดับ 5-6 (ปู่ย่า/ลุงป้า) ได้ 2/3 หากไม่มีทายาทอื่น คู่สมรสได้ทั้งหมด ข้อสำคัญ: ส่วนนี้เป็นส่วนของคู่สมรสหลังการแบ่งสินสมรส คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ได้รับสินสมรสครึ่งหนึ่งของตน (มาตรา 1474) เป็นทรัพย์ส่วนตัวก่อน สินสมรสครึ่งของผู้ตายบวกสินส่วนตัวของผู้ตายคือสิ่งที่ตกทอดตามมาตรา 1635
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: สัดส่วนตามมาตรา ๑๖๓๕ ใช้กับส่วนของผู้ตายในกองมรดก (หลังชำระบัญชีทรัพย์สินระหว่างสมรสตามมาตรา ๑๖๒๕) หากมีผู้สืบสันดานลำดับ ๑ คู่สมรสได้รับส่วนแบ่งเท่ากับบุตรแต่ละคน เช่น มีบุตรสามคนและคู่สมรส แบ่งเป็นสี่ส่วนเท่ากัน หากมีเพียงบิดามารดาหรือพี่น้อง (ลำดับ ๒-๓) คู่สมรสได้รับกึ่งหนึ่ง หากไม่มีทายาทลำดับ ๑-๓ คู่สมรสได้รับสองในสามหากมีปู่ย่าตายายหรือลุงป้าน้าอา และได้รับทั้งหมดหากไม่มีทายาทอื่นเลย นับแต่วันที่ ๒๒ มกราคม ๒๕๖๘ กฎเหล่านี้ใช้กับคู่สมรสเพศเดียวกันเท่าเทียมกัน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับดั้งเดิม ไม่มีการแก้ไขเพิ่มเติมในส่วนของสัดส่วนที่สำคัญ นับแต่วันที่ ๒๒ มกราคม ๒๕๖๘ พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม (ฉบับที่ ๒๔) พ.ศ. ๒๕๖๗ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันดังกล่าว ขยายสิทธิทั้งหมดของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตตามมาตรา ๑๖๓๕ ให้แก่คู่สมรสเพศเดียวกัน คู่สมรสเพศเดียวกันที่ยังมีชีวิตอยู่รับมรดกในเงื่อนไขเดียวกันทุกประการกับคู่สมรสอื่นๆ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5750/2533 (1990)
คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสเป็นทายาทโดยธรรมตามมาตรา ๑๖๒๙ และ ๑๖๓๕ รับมรดกร่วมกับผู้สืบสันดานลำดับ ๑ โดยได้รับส่วนแบ่งเท่ากับบุตรแต่ละคน
ผู้ร้องเป็นบุตรของผู้ตายจากการสมรสก่อนประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๕ ใช้บังคับ ซึ่งรับรองตามบทเฉพาะกาล ผู้คัดค้านเป็นคู่สมรสที่จดทะเบียนตามกฎหมายปัจจุบัน ศาลวินิจฉัยว่าทั้งสองเป็นทายาทโดยธรรม บุตรเป็นทายาทลำดับ ๑ และคู่สมรสที่จดทะเบียนตามมาตรา ๑๖๒๙ และ ๑๖๓๕
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 29 คดี (พ.ศ. 2491 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4837/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1023/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3884/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1276/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5691/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1976/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3472/2546 (2003)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3830/2542 (1999)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่รับมรดกเท่าใดในประเทศไทย?
ตามมาตรา ๑๖๓๕ ส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตขึ้นอยู่กับทายาทที่มีอยู่: (ก) หากมีผู้สืบสันดาน (บุตร หลาน): คู่สมรสได้รับส่วนแบ่งเท่ากับบุตรแต่ละคน เช่น มีบุตรสองคนและคู่สมรส แบ่งเป็นสามส่วนเท่ากัน (ข) หากมีเพียงบิดามารดาหรือพี่น้อง (แต่ไม่มีผู้สืบสันดาน): คู่สมรสได้รับกึ่งหนึ่งของกองมรดก (ค) หากมีเพียงปู่ย่าตายายหรือลุงป้าน้าอา: คู่สมรสได้รับสองในสาม (ง) หากไม่มีทายาทอื่นเลย: คู่สมรสรับมรดกทั้งหมด หมายเหตุ: คู่สมรสรับส่วนแบ่งสินสมรสครึ่งหนึ่งก่อน จากนั้นจึงนับส่วนแบ่งมรดก นับแต่วันที่ ๒๒ มกราคม ๒๕๖๘ กฎเหล่านี้ใช้กับคู่สมรสเพศเดียวกันเท่าเทียมกัน
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1635 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1635. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1635 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/"><p>ลำดับและส่วนแบ่งของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ในการรับมรดกของผู้ตายนั้น ให้เป็นไปดังต่อไปนี้ (๑) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) ซึ่งยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้น มีสิทธิได้ส่วนแบ่งเสมือนหนึ่งว่าตนเป็นทายาทชั้นบุตร (๒) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๓) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือถ้าไม่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๑) แต่มีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๒) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกกึ่งหนึ่ง (๓) ถ้ามีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๔) หรือ (๖) และทายาทนั้นยังมีชีวิตอยู่ หรือมีผู้รับมรดกแทนที่ หรือมีทายาทตามมาตรา ๑๖๒๙ (๕) แล้วแต่กรณี คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ มีสิทธิได้มรดกสองส่วนในสาม (๔) ถ้าไม่มีทายาทดังที่ระบุไว้ในมาตรา ๑๖๒๙ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิได้รับมรดกทั้งหมด</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1635 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1635/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา