ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp

บรรพ 3: เอกเทศสัญญา

มาตรา 456: ซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน

ลักษณะ 1 ซื้อขาย หมวด 1 สภาพและหลักสำคัญของสัญญาซื้อขาย ส่วนที่ 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป

ตัวบทของมาตรา

ตัวบทกฎหมาย

การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นโมฆะ วิธีนี้ให้ใช้ถึงซื้อขายเรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป ทั้งซื้อขายแพและสัตว์พาหนะด้วย

สัญญาจะขายหรือจะซื้อ หรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่

บทบัญญัติที่กล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ให้ใช้บังคับถึงสัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ซึ่งตกลงกันเป็นราคาสองหมื่นบาท หรือกว่านั้นขึ้นไปด้วย

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

A sale of immovable property is void unless it is made in writing and registered with the competent official. This rule also applies to the sale of vessels of five tons or more, and to the sale of floating houses and beasts of burden.

An agreement to sell or to buy, or a promise in respect of a sale or purchase, of any property mentioned in paragraph one cannot be enforced by action unless there is written evidence of some kind signed by the party liable, or earnest has been given, or there has been part performance.

The provisions of the preceding paragraph also apply to a contract of sale of movable property where the agreed price is twenty thousand baht or more.

ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026

ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 456 เป็นกฎเรื่องแบบของการซื้อขายที่ดิน ถ้าไม่จดทะเบียนต่อกรมที่ดิน (โฉนด นส.3ก เป็นต้น) นิติกรรมเป็นโมฆะ ไม่มีการโอนกรรมสิทธิ์แม้ผู้ซื้อจะชำระราคาครบ ข้อสังเกตในทางปฏิบัติ: (1) สัญญาจะซื้อจะขายที่ไม่ได้จดทะเบียนใช้บังคับได้เพียงในฐานะคำมั่นจะขายตามวรรคสองของมาตรา 456 ให้ผู้ซื้อมีสิทธิเรียกค่าเสียหายแต่ไม่ได้กรรมสิทธิ์ (2) สำหรับชาวต่างชาติที่ห้ามถือที่ดินโดยตรง มาตรานี้ตอกย้ำว่าโครงสร้างนอมินีหรือทรัสต์ใช้ไม่ได้ ชื่อในโฉนดยังคงอยู่กับนอมินีและเสี่ยงต่อเจ้าหนี้ของนอมินี

มาตราหลัก

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

ทนายความ: การซื้อขายที่ดินที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นโมฆะอย่างสมบูรณ์ ไม่ใช่แค่เป็นโมฆียะ แต่สัญญาจะซื้อจะขายสามารถบังคับได้หากมีหลักฐานเป็นหนังสือ มัดจำ หรือการชำระหนี้บางส่วน ประชาชนทั่วไป: อย่าชำระราคาเต็มสำหรับที่ดินหากยังไม่ได้จดทะเบียนโอน เพราะจะไม่ได้กรรมสิทธิ์

ความเป็นมาทางกฎหมาย

บัญญัติไว้พร้อมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และต่อมาแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2548 ซึ่งเป็นที่มาของตัวบทที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

คำสำคัญ

  • อสังหาริมทรัพย์
  • แบบสัญญา
  • จดทะเบียน
  • หนังสือ
  • โมฆะ
  • มัดจำ
  • ชำระหนี้บางส่วน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1401/2553 (2010) ★ คดีนำ

    การซื้อขายที่ดินที่มิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 456 วรรคหนึ่ง เมื่อที่ดินยังไม่มีหนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ ผู้ขายย่อมมีแต่สิทธิครอบครอง การส่งมอบที่ดินถือได้ว่าผู้ขายสละเจตนาครอบครอง ผู้ซื้อจึงได้ไปซึ่งสิทธิครอบครองตามมาตรา 1377 และมาตรา 1378 อันเป็นการได้มาโดยการครอบครองตามกฎหมาย มิใช่ได้มาตามสัญญาซื้อขายซึ่งเป็นโมฆะ ผู้ซื้อจึงขอให้ห้ามรบกวนการครอบครองได้ แต่จะฟ้องบังคับให้จดทะเบียนโอนหาได้ไม่

    โจทก์ทั้งสองซื้อที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3) เนื้อที่ 5 ไร่ ชำระราคาครบถ้วน และผู้ขายส่งมอบที่ดินให้ครอบครองตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคม 2539 ต่อมาผู้ขายถึงแก่กรรมในปี 2541 โดยยังมิได้จดทะเบียนโอน โจทก์จึงฟ้องผู้จัดการมรดกให้ส่งมอบ น.ส. 3 และจดทะเบียนใส่ชื่อโจทก์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการซื้อขายมิได้จดทะเบียนจึงตกเป็นโมฆะตามมาตรา 456 วรรคหนึ่ง แต่เมื่อที่ดินยังไม่มีหนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ ผู้ขายมีแต่สิทธิครอบครอง การส่งมอบที่ดินถือว่าสละเจตนาครอบครอง โจทก์จึงได้สิทธิครอบครองตามมาตรา 1377 และ 1378 อันเป็นการได้มาโดยผลของกฎหมาย มิใช่ตามสัญญาซื้อขายซึ่งเป็นโมฆะ โจทก์จึงฟ้องบังคับให้จดทะเบียนโอนไม่ได้ และไม่จำต้องวินิจฉัยปัญหาอายุความ 1 ปี ตามมาตรา 1754 วรรคสาม แต่เมื่อโจทก์ได้สิทธิครอบครองแล้ว ศาลจึงพิพากษาห้ามจำเลยรบกวนการครอบครอง

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8163/2554 (2011)

    สัญญาจะซื้อจะขายที่ดินที่มีการวางมัดจำสามารถฟ้องบังคับได้โดยไม่ต้องจดทะเบียน

    คู่สัญญามีเจตนาทำสัญญาจะซื้อจะขายโดยวางมัดจำตามมาตรา 456 วรรคสอง สัญญาดังกล่าวไม่ต้องจดทะเบียนและสามารถฟ้องร้องบังคับคดีได้

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14921/2555 (2012)

    เมื่อคู่สัญญาซื้อขายเรือซึ่งมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไปมีเจตนาจะไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์เมื่อผู้ซื้อชำระราคาครบถ้วนแล้ว สัญญานั้นเข้าลักษณะเป็นสัญญาจะซื้อจะขาย มิใช่สัญญาซื้อขายเสร็จเด็ดขาดที่ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๔๕๖ วรรคหนึ่ง จึงไม่ตกเป็นโมฆะ

    สัญญาซื้อขายเรือสามลำซึ่งมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป แสดงให้เห็นว่าผู้ขายและผู้ซื้อประสงค์จะไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์เมื่อผู้ซื้อชำระเงินครบถ้วนแล้ว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าเป็นสัญญาจะซื้อจะขาย มิใช่สัญญาซื้อขายเสร็จเด็ดขาดที่ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนตามมาตรา ๔๕๖ วรรคหนึ่ง จึงไม่ตกเป็นโมฆะ ทั้งผู้ทำสัญญาจะซื้อจะขายไม่จำต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในขณะทำสัญญา เพราะสาระสำคัญคือให้ผู้ซื้อได้กรรมสิทธิ์โดยชำระราคาตามที่ตกลงกัน และเป็นหน้าที่ของผู้ขายที่ต้องดำเนินการโอน เมื่อผู้ขายส่งมอบเรือทั้งสามลำพร้อมหนังสือมอบอำนาจให้จดทะเบียนเปลี่ยนชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์ในวันทำสัญญาแล้ว สัญญาย่อมมีผลใช้บังคับได้

    อ่านข้อความจาก deka.in.th (สำเนาจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ)

บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว

หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้

แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา

สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา 311

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 311 คดี (พ.ศ. 2488 ถึง 2568)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

การซื้อขายที่ดินโดยไม่จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินให้สิทธิแก่ผู้ซื้อหรือไม่?

การซื้อขายเป็นโมฆะ กล่าวคือการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ที่มิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 456 วรรคหนึ่ง ผู้ซื้อไม่ได้กรรมสิทธิ์ แต่มิได้หมายความว่าผู้ซื้อไม่ได้อะไรเลย ในกรณีที่ที่ดินไม่มีโฉนดและผู้ขายมีเพียงสิทธิครอบครอง เมื่อผู้ขายส่งมอบที่ดินให้ ย่อมเป็นการสละการครอบครอง ผู้ซื้อจึงได้สิทธิครอบครองของตนเองตามมาตรา 1377 และ 1378 สิทธิดังกล่าวเกิดจากการเข้าครอบครอง มิใช่จากสัญญาที่เป็นโมฆะ ผู้ซื้อที่ได้เข้าครอบครองที่ดิน น.ส.3 จึงยกสิทธิครอบครองขึ้นอ้างและขอให้ศาลห้ามการรบกวนได้ แต่ไม่อาจบังคับให้ผู้ขายหรือกองมรดกของผู้ขายจดทะเบียนโอนให้ได้ ส่วนกรณีที่ดินมีโฉนดหรือผู้ซื้อยังมิได้เข้าครอบครอง สิทธิเรียกร้องคงมีเพียงการเรียกเงินที่ชำระไปคืน

สัญญาปากเปล่าในการซื้อขายที่ดินสามารถฟ้องร้องบังคับได้หรือไม่?

ไม่ได้ เว้นแต่จะมีการวางมัดจำหรือมีการชำระหนี้บางส่วน สัญญาจะซื้อจะขายต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ลงลายมือชื่อ มีมัดจำ หรือมีการปฏิบัติการชำระหนี้บางส่วน มิฉะนั้นไม่สามารถฟ้องร้องได้

อ้างอิงมาตรานี้

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 456 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 456. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-456/ (accessed 17 พฤศจิกายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 456
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-456/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-456/"><p>การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นโมฆะ วิธีนี้ให้ใช้ถึงซื้อขายเรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป ทั้งซื้อขายแพและสัตว์พาหนะด้วย สัญญาจะขายหรือจะซื้อ หรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่ บทบัญญัติที่กล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ให้ใช้บังคับถึงสัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ซึ่งตกลงกันเป็นราคาสองหมื่นบาท หรือกว่านั้นขึ้นไปด้วย</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 456 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-456/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง