มาตรา 1391: ภาระจำยอมในที่ดินที่จัดสรร
ตัวบทกฎหมาย
เจ้าของสามยทรัพย์มีสิทธิทำการทุกอย่างอันจำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอม แต่ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเอง ในการนี้เจ้าของสามยทรัพย์จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ภารยทรัพย์ได้ก็แต่น้อยที่สุดตามพฤติการณ์เจ้าของสามยทรัพย์ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเองรักษาซ่อมแซมการที่ได้ทำไปแล้วให้เป็นไปด้วยดี แต่ถ้าเจ้าของภารยทรัพย์ได้รับประโยชน์ด้วยไซร้ ท่านว่าต้องออกค่าใช้จ่ายตามส่วนแห่งประโยชน์ที่ได้รับ
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The owner of the dominant property is entitled, at his own expense, to do all that is necessary to preserve and make use of the servitude. He must, in doing so, cause as little damage as possible to the servient property. He must at his own expense keep the work done in a state of good maintenance and repair. However, if the owner of the servient property benefits by the work, he must bear a share of the expenses in proportion to the benefit which he receives.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 1391 คุ้มครองผู้ซื้อในโครงการจัดสรร โบรชัวร์ของผู้จัดสรรมักกล่าวถึงถนนกลาง สวนสาธารณะ รปภ. สระว่ายน้ำ, เมื่อผู้ซื้อซื้อแปลงไป สิ่งอำนวยความสะดวกที่ใช้ร่วมเหล่านี้กลายเป็นภาระจำยอมโดยผลของกฎหมาย ผู้จัดสรรไม่อาจขายถนนหรือเปลี่ยนสวนสาธารณะเป็นแปลงที่ดินขายเพิ่มในภายหลังได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3718/2568 ยืนยันหลักนี้แม้ต่อผู้ซื้อต่อที่ดินที่เหลือของผู้จัดสรร
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ทนายความ: เจ้าของสามยทรัพย์มีสิทธิซ่อมแซมและปรับปรุงเพื่อใช้ภาระจำยอม เช่น ถมทางที่ยุบตัว ทำความสะอาดท่อระบาย แต่ต้องลดความเสียหายแก่ภารยทรัพย์ให้น้อยที่สุดและต้องซ่อมแซมสิ่งที่เสียหาย ประชาชน: หากทางผ่านที่จดทะเบียนบนที่ดินเพื่อนบ้านต้องซ่อมแซมเพื่อให้ใช้งานได้ ท่านสามารถทำงานนั้นเองด้วยค่าใช้จ่ายของตน แต่ต้องไม่สร้างความเสียหายแก่ที่ดินเพื่อนบ้านเกินความจำเป็นและต้องแก้ไขสิ่งที่เสียหาย
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ประกาศใช้ครั้งแรก บทบัญญัตินี้มีความสำคัญเป็นพิเศษสำหรับภาระจำยอมที่เกิดจากการจัดสรรที่ดินตามประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 286
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1217/2558 (2015)
ภาระจำยอมตามประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 286 ผูกพันที่ดินของผู้จัดสรรเพื่อประโยชน์ของผู้ซื้อที่ดินจัดสรรทุกราย ไม่อาจยกเลิกฝ่ายเดียว
จำเลยทั้งสามเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทห้าแปลงซึ่งตกอยู่ในภาระจำยอมด้านสาธารณูปโภคและบริการสาธารณะตามประกาศ คปร. ฉบับที่ 286 ข้อ 30 วรรคหนึ่ง เพื่อประโยชน์ของโจทก์ทั้งสามสิบ จำเลยไม่อาจขัดขวางหรือยกเลิกภาระจำยอมฝ่ายเดียว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5273/2538 (1995)
การถมและยกระดับทางภาระจำยอมให้เท่ากับถนนสาธารณะที่อยู่ติดกันเป็นงานที่จำเป็นเพื่อรักษาภาระจำยอมตามมาตรา 1391
โจทก์ (เจ้าของสามยทรัพย์) มีสิทธิถมทางภาระจำยอมเพื่อปรับระดับให้เท่ากับถนนของทางราชการที่สร้างสูงกว่า เป็นการทำงานที่จำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอมตามมาตรา 1391
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 21 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3718/2568 (2025) ผู้จัดสรรสวนอุตสาหกรรมมีหน้าที่จัดให้มีสาธารณูปโภคซึ่งตกอยู่ในภาระจำยอมแก่ที่ดินจัดสรรทุกแปลง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2621/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10665/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1217/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1440/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6855/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3563/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3482/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1401 6
- มาตรา 1390 5
- มาตรา 1382 4
- มาตรา 1299 3
- มาตรา 1392 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1391 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1391. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1391 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/"><p>เจ้าของสามยทรัพย์มีสิทธิทำการทุกอย่างอันจำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอม แต่ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเอง ในการนี้เจ้าของสามยทรัพย์จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ภารยทรัพย์ได้ก็แต่น้อยที่สุดตามพฤติการณ์เจ้าของสามยทรัพย์ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเองรักษาซ่อมแซมการที่ได้ทำไปแล้วให้เป็นไปด้วยดี แต่ถ้าเจ้าของภารยทรัพย์ได้รับประโยชน์ด้วยไซร้ ท่านว่าต้องออกค่าใช้จ่ายตามส่วนแห่งประโยชน์ที่ได้รับ</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1391 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา