มาตรา 1391: สิทธิของเจ้าของสามยทรัพย์ในการรักษาและใช้ภาระจำยอม
ตัวบทกฎหมาย
เจ้าของสามยทรัพย์มีสิทธิทำการทุกอย่างอันจำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอม แต่ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเอง ในการนี้เจ้าของสามยทรัพย์จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ภารยทรัพย์ได้ก็แต่น้อยที่สุดตามพฤติการณ์เจ้าของสามยทรัพย์ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเองรักษาซ่อมแซมการที่ได้ทำไปแล้วให้เป็นไปด้วยดี แต่ถ้าเจ้าของภารยทรัพย์ได้รับประโยชน์ด้วยไซร้ ท่านว่าต้องออกค่าใช้จ่ายตามส่วนแห่งประโยชน์ที่ได้รับ
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The owner of the dominant property is entitled, at his own expense, to do all that is necessary to preserve and make use of the servitude. He must, in doing so, cause as little damage as possible to the servient property. He must at his own expense keep the work done in a state of good maintenance and repair. However, if the owner of the servient property benefits by the work, he must bear a share of the expenses in proportion to the benefit which he receives.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นเรื่องสิทธิและหน้าที่ของเจ้าของสามยทรัพย์ในการรักษาและใช้ภาระจำยอม เจ้าของสามยทรัพย์ทำการทุกอย่างอันจำเป็นได้ แต่ต้องออกค่าใช้จ่ายเอง ต้องก่อความเสียหายแก่ภารยทรัพย์แต่น้อยที่สุด และต้องรักษาซ่อมแซมสิ่งที่ทำไปแล้วให้อยู่ในสภาพดี ถ้าเจ้าของภารยทรัพย์ได้รับประโยชน์จากสิ่งนั้นด้วย ก็ต้องออกค่าใช้จ่ายตามส่วนแห่งประโยชน์ที่ได้รับ ข้อพิพาทที่พบบ่อยคือใครรับผิดชอบค่าซ่อมทางภาระจำยอม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1217/2558 (2015)
การฟ้องบังคับให้เจ้าของภารยทรัพย์ไปจดทะเบียนภาระจำยอม เป็นการอันจำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอมอย่างหนึ่งตามมาตรา 1391 เจ้าของสามยทรัพย์จึงมีอำนาจฟ้อง แม้ภาระจำยอมนั้นจะเกิดขึ้นโดยผลของกฎหมายและมีอยู่แล้วโดยไม่ต้องจดทะเบียนก็ตาม
โจทก์ทั้งสามสิบซึ่งเป็นเจ้าของบ้านและที่ดินในโครงการจัดสรร ฟ้องจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินห้าแปลงอันเป็นที่ตั้งถนน ระบบประปา ไฟฟ้าและท่อระบายน้ำของโครงการ ให้ไปจดทะเบียนภาระจำยอมซึ่งตกอยู่โดยผลของกฎหมายตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 286 ข้อ 30 วรรคหนึ่ง จำเลยต่อสู้ว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะมิได้มีการขัดขวางการใช้สาธารณูปโภค ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าไม่มีกฎหมายใดห้ามการจดทะเบียนภาระจำยอมตามประกาศดังกล่าว และการฟ้องบังคับให้จดทะเบียนเป็นการอันจำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอมตามมาตรา 1391 โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง ทั้งยังเห็นพ้องด้วยว่าการที่จำเลยที่ 3 รื้อถอนศาลพระภูมิและกั้นรั้วแมททัลชีทปิดกั้นถนน เป็นเหตุให้ประโยชน์แห่งภาระจำยอมลดไปหรือเสื่อมความสะดวก อันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมายและละเมิดต่อโจทก์
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5273/2538 (1995)
การถมและยกระดับทางภาระจำยอมให้เท่ากับถนนสาธารณะที่อยู่ติดกันเป็นงานที่จำเป็นเพื่อรักษาภาระจำยอมตามมาตรา 1391
โจทก์ (เจ้าของสามยทรัพย์) มีสิทธิถมทางภาระจำยอมเพื่อปรับระดับให้เท่ากับถนนของทางราชการที่สร้างสูงกว่า เป็นการทำงานที่จำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอมตามมาตรา 1391
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 21 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3718/2568 (2025) ผู้ซื้อที่ดินจัดสรรจากการขายทอดตลาดได้ภาระจำยอมในสาธารณูปโภคและมีสิทธิเรียกให้จดทะเบียน
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2621/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10665/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1217/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1440/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6855/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3563/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3482/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 1401 6
- มาตรา 1390 5
- มาตรา 1382 4
- มาตรา 1299 3
- มาตรา 1392 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1391 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1391. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/ (accessed 16 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1391 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/"><p>เจ้าของสามยทรัพย์มีสิทธิทำการทุกอย่างอันจำเป็นเพื่อรักษาและใช้ภาระจำยอม แต่ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเอง ในการนี้เจ้าของสามยทรัพย์จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ภารยทรัพย์ได้ก็แต่น้อยที่สุดตามพฤติการณ์เจ้าของสามยทรัพย์ต้องเสียค่าใช้จ่ายของตนเองรักษาซ่อมแซมการที่ได้ทำไปแล้วให้เป็นไปด้วยดี แต่ถ้าเจ้าของภารยทรัพย์ได้รับประโยชน์ด้วยไซร้ ท่านว่าต้องออกค่าใช้จ่ายตามส่วนแห่งประโยชน์ที่ได้รับ</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1391 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1391/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา