บรรพ 4: ทรัพย์สิน

มาตรา 1410: สิทธิเหนือพื้นดิน, บทนิยาม

ตัวบทกฎหมาย

เจ้าของที่ดินอาจก่อให้เกิดสิทธิเหนือพื้นดินเป็นคุณแก่บุคคลอื่น โดยให้บุคคลนั้นมีสิทธิเป็นเจ้าของโรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรือสิ่งเพาะปลูก บนดินหรือใต้ดินนั้น

คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำแปลภาษาอังกฤษ

The owner of a piece of land may create a right of superficies in favour of another person by giving him the right to own, upon or under the land, buildings, structures or plantations.

คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 1410 ก่อตั้งสิทธิเหนือพื้นดิน, เครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดสำหรับชาวต่างชาติในการเป็นเจ้าของสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินไทยที่ตนถือไม่ได้ ผู้ทรงสิทธิเหนือพื้นดินเป็นเจ้าของอาคารตามกฎหมายที่จดทะเบียนแล้ว แม้ที่ดินจะเป็นของบุคคลอื่น ต่างจากการเช่า ตรงที่เป็นทรัพยสิทธิ (ผูกพันบุคคลภายนอก) ต่างจากสิทธิเก็บกิน ตรงที่อยู่ต่อเมื่อผู้ทรงสิทธิเสียชีวิต และโอนได้และตกทอดเป็นมรดกได้อย่างเสรี กำหนดสูงสุด 30 ปี (ต่ออายุได้) เหมาะอย่างยิ่งสำหรับบ้านที่ใช้เงินของชาวต่างชาติบนที่ดินที่คู่สมรสไทยเป็นเจ้าของ, สิทธิเหนือพื้นดินที่จดทะเบียนให้ความเป็นเจ้าของบ้านที่ชัดเจนแก่ชาวต่างชาติ

มาตราหลัก

ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ

ทนายความ: สิทธิเหนือพื้นดินต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินเพื่อสมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิตามมาตรา 1299 อาจกำหนดระยะเวลาหรือตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ หากไม่กำหนดระยะเวลาคู่กรณีฝ่ายใดก็อาจบอกเลิกได้ด้วยการแจ้งล่วงหน้าตามสมควร เมื่อสิทธิสิ้นสุดอาคารอาจตกแก่เจ้าของที่ดินหรือรื้อถอนได้ตามข้อตกลง ประชาชน (ชาวต่างชาติ): ชาวต่างชาติในไทยที่ต้องการสิทธิที่มั่นคงในการสร้างและเป็นเจ้าของบ้านหรืออาคารพาณิชย์บนที่ดินไทยควรจดทะเบียนสิทธิเหนือพื้นดิน ซึ่งให้สถานะทรัพย์สินจริงแก่อาคารแยกจากที่ดิน มีความมั่นคงกว่าการเช่าสำหรับสิ่งปลูกสร้าง

ความเป็นมาทางกฎหมาย

บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตั้งแต่ประกาศใช้ครั้งแรก สิทธิเหนือพื้นดินเป็นหนึ่งในเครื่องมือหลักที่ชาวต่างชาติใช้ในการได้สิทธิทางกฎหมายในสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินไทย เนื่องจากไม่สามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินได้โดยตรง

  • สิทธิเหนือพื้นดิน
  • อาคารบนที่ดินผู้อื่น
  • กรรมสิทธิ์แยกต่างหาก
  • สิ่งปลูกสร้าง
  • ชาวต่างชาติ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 667/2542 (1999)

    การให้สิทธิอยู่อาศัยตลอดชีวิตบนที่ดินตามพินัยกรรมเป็นสิทธิเหนือพื้นดินตามมาตรา 1410 ซึ่งผู้รับพินัยกรรมอาจบังคับให้จดทะเบียนได้

    ข้อกำหนดพินัยกรรมให้โจทก์มีสิทธิอยู่อาศัยในที่ดินตลอดชีวิตถือเป็นสิทธิเหนือพื้นดินตามมาตรา 1410 ซึ่งเป็นทรัพยสิทธิที่ได้รับตามพินัยกรรม โจทก์มีสิทธิบังคับให้ผู้จัดการมรดกจดทะเบียน

    อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5560/2537 (1994)

    สิทธิเหนือพื้นดินที่ก่อขึ้นโดยข้อตกลงแต่ไม่ทำเป็นหนังสือและไม่จดทะเบียนไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิและผูกพันเฉพาะคู่สัญญาเดิม

    ข้อตกลงให้จำเลยเป็นเจ้าของฮวงซุ้ยที่สร้างบนที่ดินพิพาทถือเป็นการก่อให้เกิดสิทธิเหนือพื้นดินแก่จำเลย แต่ไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน จึงไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิและผูกพันเฉพาะคู่สัญญาเดิม

    อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1719/2539 (1996)

    ข้อตกลงสร้างและใช้สิ่งปลูกสร้างบนที่ดินของผู้อื่น หากไม่จดทะเบียนก่อให้เกิดเพียงสิทธิเชิงสัญญาและไม่สามารถใช้บังคับต่อผู้รับโอนที่ดินได้

    จำเลยที่ 1 ออกเงินสร้างตึกแถวบนที่ดิน ว. โดย ว. ยินยอมให้จำเลยที่ 1 ให้จำเลยที่ 2 เช่า 20 ปีแล้วตึกแถวตกแก่ ว. ศาลวินิจฉัยว่าเป็นสิทธิเชิงสัญญา ไม่ใช่สิทธิเหนือพื้นดินที่จดทะเบียน ผูกพันเฉพาะคู่สัญญาเดิม

    อ่านคำพิพากษาฉบับเต็ม (deka.in.th)

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 14 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2565)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล

คำถามที่พบบ่อย

ชาวต่างชาติในไทยสามารถจดทะเบียนสิทธิเหนือพื้นดินเพื่อรักษาสิทธิในสิ่งปลูกสร้างได้หรือไม่?

ได้ ชาวต่างชาติที่ไม่สามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินได้ตามประมวลกฎหมายที่ดิน ยังสามารถจดทะเบียนสิทธิเหนือพื้นดินบนที่ดินของคนไทยได้ ซึ่งให้ทรัพยสิทธิในการเป็นเจ้าของและใช้อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินนั้น ต้องทำเป็นหนังสือ จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และอาจกำหนดระยะเวลาหรือตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ เป็นความคุ้มครองที่แข็งแกร่งกว่าการเช่าทั่วไปเพราะเป็นทรัพยสิทธิที่ใช้บังคับได้ต่อทุกคน ไม่ใช่เฉพาะเจ้าของที่ดินที่ทำสัญญา

เมื่อสิทธิเหนือพื้นดินสิ้นสุดแล้ว อาคารจะเป็นอย่างไร?

ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสิ่งที่คู่กรณีตกลงกันในขณะจดทะเบียน หากข้อตกลงไม่ระบุ หลักทั่วไปคืออาคารอาจตกแก่เจ้าของที่ดินหรือผู้ทรงสิทธิเหนือพื้นดินอาจรื้อถอนได้ คู่กรณีควรระบุเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจนในข้อตกลงที่จดทะเบียนเพื่อหลีกเลี่ยงข้อพิพาท

คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป Civil and Commercial Code, s. 1410 (Thailand)
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1410. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/ (accessed 8 สิงหาคม 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.พ.พ. มาตรา 1410
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/"><p>เจ้าของที่ดินอาจก่อให้เกิดสิทธิเหนือพื้นดินเป็นคุณแก่บุคคลอื่น โดยให้บุคคลนั้นมีสิทธิเป็นเจ้าของโรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรือสิ่งเพาะปลูก บนดินหรือใต้ดินนั้น</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1410 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง