มาตรา 1410: สิทธิเหนือพื้นดิน, บทนิยาม
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
เจ้าของที่ดินอาจก่อให้เกิดสิทธิเหนือพื้นดินเป็นคุณแก่บุคคลอื่น โดยให้บุคคลนั้นมีสิทธิเป็นเจ้าของโรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรือสิ่งเพาะปลูก บนดินหรือใต้ดินนั้น
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The owner of a piece of land may create a right of superficies in favour of another person by giving him the right to own, upon or under the land, buildings, structures or plantations.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
สิทธิเหนือพื้นดินแยกกรรมสิทธิ์ในโรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรือสิ่งเพาะปลูกออกจากกรรมสิทธิ์ในที่ดิน โดยเจ้าของที่ดินก่อตั้งสิทธิให้บุคคลอื่นเป็นเจ้าของสิ่งเหล่านั้นบนดินหรือใต้ดิน การก่อตั้งสิทธินี้ไม่ได้โอนกรรมสิทธิ์ในที่ดิน หากก่อตั้งโดยนิติกรรม ต้องอ่านมาตรา 1410 ประกอบหลักเรื่องหนังสือและการจดทะเบียนตามมาตรา 1299 ข้อตกลงเกี่ยวกับอาคารเพียงอย่างเดียวไม่ควรถูกอธิบายว่าเป็นทรัพยสิทธิที่จดทะเบียนโดยบริบูรณ์แล้ว
ก่อนลงทุน ควรระบุสิ่งปลูกสร้างที่อยู่ในขอบเขตสิทธิ ระยะเวลา และข้อจำกัดการโอนหรือรับมรดก มาตรา 1411 วางหลักให้โอนและรับมรดกกันได้ เว้นแต่นิติกรรมก่อตั้งสิทธิกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น มาตรา 1412 อนุญาตให้กำหนดเวลา หรือตลอดชีวิตเจ้าของที่ดิน หรือตลอดชีวิตผู้ทรงสิทธิ เพดานสามสิบปีใช้กับกรณีกำหนดเวลา ไม่ใช่เพดานสำหรับสิทธิเหนือพื้นดินทุกกรณี ส่วนมาตรา 1416 กำหนดเรื่องการรื้อถอนและการที่เจ้าของที่ดินบอกเจตนาซื้อตามราคาท้องตลาดเมื่อสิทธิสิ้นไป
ย่อคำพิพากษาสองคดีที่กรมที่ดินเผยแพร่แสดงว่าต้องแยกข้อตกลงเดิมออกจากฐานะของผู้ซื้อภายหลัง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5560/2537 เป็นเรื่องกรรมสิทธิ์ในฮวงซุ้ยเดิมตามข้อตกลงสิทธิเหนือพื้นดินที่ไม่จดทะเบียน ผู้ซื้อที่ดินภายหลังมีสิทธิฟ้องให้รื้อย้าย ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1719/2539 เป็นข้อตกลงต่างตอบแทนให้ปลูกตึกแถวและนำออกให้เช่า ซึ่งไม่ได้จดทะเบียนเป็นสิทธิเหนือพื้นดินเช่นกัน ผู้ซื้อภายหลังไม่ผูกพัน และผู้เช่าจากผู้ปลูกสร้างไม่มีสิทธิอยู่ต่อเพียงเพราะจดทะเบียนการเช่าตึกแถวแล้ว ผลคดีเหล่านี้ไม่ได้วางหลักว่าการเช่าที่จดทะเบียนทุกฉบับสิ้นสุดเมื่อขายที่ดิน
แหล่งอ้างอิง: ตัวบทภาษาไทย ฉบับรวบรวมของทางราชการ (206); ตัวบทภาษาไทย ฉบับรวบรวมของทางราชการ (221); ตัวบทภาษาไทย ฉบับรวบรวมของทางราชการ (222); ย่อคำพิพากษาที่กรมที่ดินเผยแพร่ (535); ย่อคำพิพากษาที่กรมที่ดินเผยแพร่ (536)
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
ตรวจการจดทะเบียนตามมาตรา 1299 ข้อจำกัดการโอนตามมาตรา 1411 และระยะเวลาตามมาตรา 1412 สิทธิตลอดชีวิตต่างจากสิทธิที่มีกำหนดเวลา เมื่อสิทธิสิ้นไป มาตรา 1416 กำหนดเรื่องการรื้อถอน การทำที่ดินให้เป็นตามเดิม และการบอกเจตนาซื้อตามราคาท้องตลาด อาคารไม่ได้ตกเป็นของเจ้าของที่ดินโดยไม่ต้องชำระราคาเพียงเพราะสิทธิสิ้นไป
ความเป็นมาทางกฎหมาย
มาตรา 1410 ถึง 1416 กำหนดเรื่องกรรมสิทธิ์ในสิ่งปลูกสร้างแยกจากที่ดิน การโอนและรับมรดก ระยะเวลา การบอกเลิก การสลายไปของสิ่งปลูกสร้าง และการจัดการสิ่งปลูกสร้างเมื่อสิทธิเหนือพื้นดินสิ้นไป
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 667/2542 (1999)
การให้สิทธิอยู่อาศัยตลอดชีวิตบนที่ดินตามพินัยกรรมเป็นสิทธิเหนือพื้นดินตามมาตรา 1410 ซึ่งผู้รับพินัยกรรมอาจบังคับให้จดทะเบียนได้
ข้อกำหนดพินัยกรรมให้โจทก์มีสิทธิอยู่อาศัยในที่ดินตลอดชีวิตถือเป็นสิทธิเหนือพื้นดินตามมาตรา 1410 ซึ่งเป็นทรัพยสิทธิที่ได้รับตามพินัยกรรม โจทก์มีสิทธิบังคับให้ผู้จัดการมรดกจดทะเบียน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5560/2537 (1994)
สิทธิเหนือพื้นดินที่ก่อขึ้นโดยข้อตกลงแต่ไม่ทำเป็นหนังสือและไม่จดทะเบียนไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิและผูกพันเฉพาะคู่สัญญาเดิม
ข้อตกลงให้จำเลยเป็นเจ้าของฮวงซุ้ยที่สร้างบนที่ดินพิพาทถือเป็นการก่อให้เกิดสิทธิเหนือพื้นดินแก่จำเลย แต่ไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน จึงไม่สมบูรณ์เป็นทรัพยสิทธิและผูกพันเฉพาะคู่สัญญาเดิม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1719/2539 (1996)
ข้อตกลงสร้างและใช้สิ่งปลูกสร้างบนที่ดินของผู้อื่น หากไม่จดทะเบียนก่อให้เกิดเพียงสิทธิเชิงสัญญาและไม่สามารถใช้บังคับต่อผู้รับโอนที่ดินได้
จำเลยที่ 1 ออกเงินสร้างตึกแถวบนที่ดิน ว. โดย ว. ยินยอมให้จำเลยที่ 1 ให้จำเลยที่ 2 เช่า 20 ปีแล้วตึกแถวตกแก่ ว. ศาลวินิจฉัยว่าเป็นสิทธิเชิงสัญญา ไม่ใช่สิทธิเหนือพื้นดินที่จดทะเบียน ผูกพันเฉพาะคู่สัญญาเดิม
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
- 2756/2565 (2022) ★ ผนังร่วมระหว่างทาวน์เฮาส์ เป็นกรรมสิทธิ์รวม ไม่ใช่สิทธิเหนือพื้นดินตามมาตรา 1410
- 113/2561 (2018) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 113/2561
- 2864/2559 (2016) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2864/2559
- 9683-9685/2558 (2015) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9683-9685/2558
- 4061/2558 (2015) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4061/2558
- 667/2542 (1999) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 667/2542
- 5560/2537 (1994) สิทธิเหนือพื้นดินที่ไม่จดทะเบียนกับการรื้อย้ายฮวงซุ้ย
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 14 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2756/2565 (2022) ผนังร่วมระหว่างทาวน์เฮาส์ เป็นกรรมสิทธิ์รวม ไม่ใช่สิทธิเหนือพื้นดินตามมาตรา 1410
- คำพิพากษาฎีกาที่ 113/2561 (2018) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 113/2561
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2864/2559 (2016) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2864/2559
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4061/2558 (2015) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4061/2558
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9683-9685/2558 (2015) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9683-9685/2558
- คำพิพากษาฎีกาที่ 667/2542 (1999) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 667/2542
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5560/2537 (1994) สิทธิเหนือพื้นดินที่ไม่จดทะเบียนกับการรื้อย้ายฮวงซุ้ย
- คำพิพากษาฎีกาที่ 688/2511 (1968)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ชาวต่างชาติในไทยสามารถจดทะเบียนสิทธิเหนือพื้นดินเพื่อรักษาสิทธิในสิ่งปลูกสร้างได้หรือไม่?
ได้ ชาวต่างชาติที่ไม่สามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินได้ตามประมวลกฎหมายที่ดิน ยังสามารถจดทะเบียนสิทธิเหนือพื้นดินบนที่ดินของคนไทยได้ ซึ่งให้ทรัพยสิทธิในการเป็นเจ้าของและใช้อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินนั้น ต้องทำเป็นหนังสือ จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และอาจกำหนดระยะเวลาหรือตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ เป็นความคุ้มครองที่แข็งแกร่งกว่าการเช่าทั่วไปเพราะเป็นทรัพยสิทธิที่ใช้บังคับได้ต่อทุกคน ไม่ใช่เฉพาะเจ้าของที่ดินที่ทำสัญญา
เมื่อสิทธิเหนือพื้นดินสิ้นสุดแล้ว อาคารจะเป็นอย่างไร?
ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสิ่งที่คู่กรณีตกลงกันในขณะจดทะเบียน หากข้อตกลงไม่ระบุ หลักทั่วไปคืออาคารอาจตกแก่เจ้าของที่ดินหรือผู้ทรงสิทธิเหนือพื้นดินอาจรื้อถอนได้ คู่กรณีควรระบุเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจนในข้อตกลงที่จดทะเบียนเพื่อหลีกเลี่ยงข้อพิพาท
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 1410 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 1410. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/ (accessed 16 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 1410 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/"><p>เจ้าของที่ดินอาจก่อให้เกิดสิทธิเหนือพื้นดินเป็นคุณแก่บุคคลอื่น โดยให้บุคคลนั้นมีสิทธิเป็นเจ้าของโรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง หรือสิ่งเพาะปลูก บนดินหรือใต้ดินนั้น</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 1410 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-1410/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา