สัญญาก่อนสมรสของไทยจะมีผลบังคับใช้ในประเทศบ้านเกิดของคุณหรือไม่

ตรวจสอบโดย ThaiLawOnline สำนักงานกฎหมายไทยที่ได้รับใบอนุญาตและดำเนินกิจการในประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 ทนายความผู้รับผิดชอบสำนวน: Wichuda Atthamethakon, น.ม., ใบอนุญาตให้เป็นทนายความ เลขที่ 3149/2556.

ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 21 ตุลาคม 2569

คำตอบรวดเร็ว. ตามกฎหมายไทย สัญญาก่อนสมรส อาจมีผลนอกประเทศไทย แต่การปฏิบัติต่อข้อตกลงนั้นในต่างประเทศขึ้นอยู่กับกฎหมายของประเทศที่พิจารณาข้อพิพาท และหลักการขัดกันแห่งกฎหมายของประเทศนั้น การจดทะเบียนที่ อำเภอไทย ทำให้ข้อตกลงเป็นไปตามข้อกำหนดด้านแบบของ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1466 แต่ไม่ได้ทำให้ข้อตกลงเป็นไปตามข้อกำหนดของต่างประเทศเกี่ยวกับคำปรึกษาทางกฎหมาย การเปิดเผยข้อมูลทางการเงิน ความสมัครใจ ระยะเวลา แบบ หรือความเป็นธรรมโดยอัตโนมัติ.

กฎหมายไทยยังคงมีความสำคัญเป็นพิเศษสำหรับสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย อย่างไรก็ตาม ศาลต่างประเทศที่พิจารณาคดีหย่าอาจยังคงนำมูลค่าของทรัพย์สินในไทยมาพิจารณา หรือออกคำสั่งเฉพาะตัวระหว่างคู่สมรสเกี่ยวกับทรัพย์สินในต่างประเทศได้ สำหรับคู่สมรสที่มีทรัพย์สินจำนวนมากทั้งในประเทศไทยและอีกประเทศหนึ่ง โครงสร้างที่ปลอดภัยกว่ามักเป็นข้อตกลงสองฉบับที่ประสานกันและจัดทำขึ้นสำหรับเขตอำนาจศาลที่เกี่ยวข้อง แทนที่จะคาดหวังให้เอกสารไทยฉบับเดียวใช้ได้ทุกที่.

บทความส่วนใหญ่ตอบคำถามในทางกลับกัน คือ ข้อตกลงก่อนสมรสที่ทำใน ต่างประเทศ มีผลใช้ได้ในศาลไทยหรือไม่ คู่มือข้อตกลงก่อนแต่งงานหลัก ของเราครอบคลุมเรื่องนั้น และคู่มือของเราเรื่อง การรับรองการหย่าที่ทำในประเทศไทยในต่างประเทศ ตอบคำถามคู่ขนานสำหรับตัวการหย่าเอง หน้านี้ตอบคำถามที่ทนายความของคุณในประเทศบ้านเกิดจะถามจริง ๆ นั่นคือ เอกสารไทยของคุณมีผลอย่างไรต่อหน้าผู้พิพากษาที่ไม่เคยอ่านประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์?

คำตอบสั้นๆ ตามประเทศ

ประเทศ	หลักทั่วไป	ประเด็นหลักสำหรับข้อตกลงสมรสแบบไทย
อังกฤษและเวลส์	ข้อตกลงระหว่างคู่สมรสไม่มีผลผูกพันในฐานะสัญญาโดยอัตโนมัติ แต่ศาลอาจให้น้ำหนักแก่ข้อตกลงเหล่านี้อย่างชี้ขาด.	ศาลพิจารณาว่าข้อตกลงดังกล่าวได้ทำขึ้นโดยอิสระหรือไม่ ทั้งสองฝ่ายเข้าใจผลที่ตามมาหรือไม่ และว่าจะเป็นการยุติธรรมหรือไม่หากต้องบังคับให้ทั้งสองฝ่ายปฏิบัติตามข้อตกลงนั้น.
สหรัฐอเมริกา	ขึ้นอยู่กับแต่ละรัฐ ไม่มีกฎเกณฑ์เดียวสำหรับทั้งสหรัฐอเมริกา แต่ละรัฐใช้กฎหมายลายลักษณ์อักษรและคำพิพากษาของตนเอง โดยบางรัฐนำ UPAA หรือ UPMAA มาใช้ในรูปแบบที่ปรับเปลี่ยนของตน.	ความสมัครใจ การเปิดเผยข้อมูล การสละสิทธิ์ การกำหนดเวลา และการเข้าถึงคำปรึกษาทางกฎหมายอิสระนั้นแตกต่างกันไปในแต่ละรัฐ ดังนั้นข้อตกลงสมรสฉบับไทยจึงควรได้รับการตรวจสอบตามกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้อง.
ออสเตรเลีย	ข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยไม่ถือเป็นข้อตกลงทางการเงินที่มีผลผูกพันตามกฎหมายออสเตรเลียโดยอัตโนมัติ.	ข้อตกลงทางการเงินก่อนสมรสของออสเตรเลียต้องเป็นไปตามมาตรา 90B และ 90G แห่งพระราชบัญญัติกฎหมายครอบครัว พ.ศ. 2518 ซึ่งรวมถึงข้อกำหนดเฉพาะเกี่ยวกับการร่างข้อตกลงและการได้รับคำปรึกษาทางกฎหมายอิสระ บทบัญญัติตามกฎหมายที่มีขอบเขตจำกัดอาจช่วยแก้ไขข้อบกพร่องด้านแบบบางประการได้.
แคนาดา	ขึ้นอยู่กับแต่ละมณฑล ไม่มีกฎเกณฑ์เดียวของแคนาดาสำหรับข้อตกลงก่อนสมรส.	มณฑลออนแทรีโอและบริติชโคลัมเบียรับรองข้อตกลงครอบครัวที่ทำเป็นหนังสือ ภายใต้หลักประกันตามกฎหมาย ส่วนควิเบกมีข้อกำหนดที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ รวมถึงการที่สัญญาการสมรสต้องทำเป็นเอกสารโนตารี.
เนเธอร์แลนด์และเยอรมนี	คำตอบขึ้นอยู่กับกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล รวมทั้งข้อกำหนดด้านแบบตามกฎหมายภายในประเทศ.	สำหรับการสมรสระหว่างประเทศจำนวนมากตั้งแต่วันที่ 29 มกราคม 2019 ข้อบังคับสหภาพยุโรปที่ 2016/1103 เป็นตัวกำหนดกฎหมายที่ใช้บังคับและความสมบูรณ์ด้านแบบ ข้อตกลงที่ทำในไทยไม่เสียไปโดยอัตโนมัติเพียงเพราะไม่ได้ทำเป็นเอกสารโนตารีของดัตช์หรือเยอรมัน.

ไม่มีการทดสอบแบบสากลเพื่อประเมินว่าข้อตกลงสมรสแบบไทยนั้น “เคลื่อนย้ายได้” หรือไม่ ก่อนที่จะตัดสินใจว่าให้ผลบังคับใช้กับข้อตกลงดังกล่าวอย่างไร ทางศาลจะใช้กฎเกณฑ์ของตนเองเกี่ยวกับเขตอำนาจศาล กฎหมายที่ใช้บังคับ และการรับรองก่อน.

ศาลในระบบคอมมอนลอว์มักพิจารณาว่ากระบวนการเป็นธรรมหรือไม่: คำปรึกษา การเปิดเผยข้อมูล เวลาในการพิจารณา แรงกดดัน ส่วนยุโรปในระบบซีวิลลอว์จะพิจารณากฎหมายที่ใช้บังคับและความสมบูรณ์ด้านแบบก่อน ซึ่งโนตารีมีบทบาทสำคัญภายในประเทศ ส่วนการจดทะเบียนที่ อำเภอ ของไทยพิสูจน์ได้ว่ามีการปฏิบัติตามแบบพิธีของไทยแล้ว แต่ไม่ได้บันทึกสิ่งใดในประเด็นเหล่านั้น ซึ่งเป็นเหตุผลในทางปฏิบัติที่ทำให้ข้อตกลงก่อนสมรสที่ทำตามแบบไทยเพียงอย่างเดียวอาจใช้ได้ไม่ดีนักในต่างประเทศ.

สิ่งที่พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมายของไทยบัญญัติไว้

เมื่อศาลไทยพิจารณาคดีเกี่ยวกับการสมรสระหว่างประเทศหรือข้อตกลงก่อนสมรส พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (1938) จะกำหนดว่าศาลไทยควรใช้กฎหมายของประเทศใด.

มาตรา 21 ว่าด้วยความสัมพันธ์ทั่วไประหว่างคู่สมรส โดยให้ใช้กฎหมายสัญชาติร่วมกันของคู่สมรสเป็นอันดับแรก และมีหลักเกณฑ์สำรองที่อิงสัญชาติของสามี ซึ่งใช้ถ้อยคำตั้งแต่ปี 1938.

มาตรา 22 ว่าด้วยทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสในกรณีที่ไม่มีสัญญาก่อนสมรส ในกรณีที่คู่สมรสมีสัญชาติต่างกัน มาตรานี้ให้ใช้กฎหมายสัญชาติของสามี ส่วนสิทธิเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์อยู่ภายใต้กฎหมายแห่งถิ่นที่ทรัพย์สินนั้นตั้งอยู่.

มาตรา 23 ระบุว่าการเปลี่ยนสัญชาติในภายหลังจะไม่ทำให้ผลกระทบที่บังคับใช้ตามมาตรา 21 และ 22 เปลี่ยนแปลง.

มาตรา 24 ว่าด้วยความสามารถในการทำสัญญาก่อนสมรสโดยเฉพาะ ความสามารถของแต่ละฝ่ายอยู่ภายใต้กฎหมายสัญชาติของฝ่ายนั้น.

มาตรา 25 เกี่ยวข้องกับองค์ประกอบและผลกระทบที่สำคัญของข้อตกลงก่อนแต่งงาน หากคู่กรณีมีสัญชาติเดียวกัน กฎหมายแห่งชาติที่ใช้บังคับคือกฎหมายแห่งชาติของทั้งสองฝ่าย หากมีสัญชาติที่แตกต่างกัน กฎหมายจะพิจารณาตามกฎหมายที่ทั้งสองฝ่ายได้ตั้งใจไว้โดยชัดแจ้งหรือโดยนัย และในกรณีอื่นจะพิจารณาตามกฎหมายแห่งแรกที่ทั้งสองฝ่ายมีถิ่นที่อยู่ทางคู่ชีวิต สำหรับทรัพย์สินอสังหาริมทรัพย์ กฎหมายแห่งสถานที่ที่ทรัพย์สินตั้งอยู่จะใช้บังคับ.

นี่คือหลักการเลือกกฎหมายของไทย ซึ่งบอกศาลไทยว่าควรจัดการกับการสมรสระหว่างประเทศอย่างไร หลักเหล่านี้ไม่ได้บังคับให้ศาลในอังกฤษ ออสเตรเลีย แคนาดา เยอรมนี หรือสหรัฐอเมริกาต้องใช้กฎหมายไทย ศาลต่างประเทศจะใช้หลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลของตนเอง.

กฎที่ทำให้ลูกค้ากลัว และสิ่งที่มันจริง ๆ แล้วระบุไว้

ลูกค้าได้ยินมาว่าข้อกำหนดที่ให้ใช้กฎหมายต่างประเทศทำให้ข้อตกลงก่อนสมรสของตนเป็นโมฆะ และเข้าใจว่าเอกสารทั้งฉบับใช้ไม่ได้ แต่ไม่เป็นเช่นนั้น.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1465 วรรคสอง ระบุว่าข้อความใดก็ตามที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือ ศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือที่กำหนดให้ใช้กฎหมายของต่างประเทศบังคับแก่ทรัพย์สิน เป็นโมฆะ สภาพบังคับตกอยู่กับข้อกำหนดที่ขัดนั้น ไม่ใช่ข้อตกลงทั้งฉบับที่อยู่รอบข้อกำหนดนั้น ข้อกำหนดที่ให้ใช้กฎหมายต่างประเทศจะถูกตัดออก ส่วนที่เหลือของเอกสารยังคงมีผล เป็นข้อบกพร่องที่ต้องแก้ไข ไม่ใช่เหตุผลที่ต้องเริ่มต้นใหม่.

ความขัดแย้งในคำแนะนำที่คุณได้อ่านมา

หากคุณอ่านหน้าเว็บของคู่แข่งในหัวข้อนี้มากพอ คุณจะพบข้อกล่าวอ้างทั้งสองข้อนี้ บางครั้งอยู่ในเว็บไซต์เดียวกัน: ข้อกำหนดที่ให้ใช้กฎหมายต่างประเทศในข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยเป็นโมฆะ และคู่สมรสควรใส่ข้อกำหนดเลือกกฎหมายที่ระบุว่ากฎหมายของประเทศใดใช้บังคับกับทรัพย์สินของตน ไม่มีใครชี้ให้เห็นว่าคำแนะนำทั้งสองข้อนี้ไม่อาจเป็นคำแนะนำที่ไม่มีเงื่อนไขได้พร้อมกัน การประสานสองข้อนี้เข้าด้วยกันต้องพิจารณาเป็นลำดับชั้น.

ประการแรก กฎหมายบังคับของไทยยังคงมีผลบังคับใช้กับอสังหาริมทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย มาตรา 25 ใช้กฎหมายแห่งถิ่นที่ทรัพย์ตั้งอยู่กับอสังหาริมทรัพย์เมื่อศาลไทยดำเนินการวิเคราะห์กฎหมายที่ใช้บังคับ.

ประการที่สอง สัญญาก่อนสมรสแบบไทยที่อยู่ภายใต้มาตรา 1465 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่อาจกำหนดโดยชอบให้กฎหมายต่างประเทศใช้บังคับกับความสัมพันธ์ทางทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสได้ ข้อกำหนดใดที่พยายามทำเช่นนั้นเป็นโมฆะตามมาตรา 1465 วรรคสอง.

ประการที่สาม ศาลต่างประเทศไม่ได้หากฎหมายที่ใช้บังคับจากมาตรา 25 ของกฎหมายไทย แต่ใช้หลักการขัดกันแห่งกฎหมายของตนเอง หลักเหล่านั้นอาจนำไปสู่กฎหมายไทย กฎหมายท้องถิ่น หรือกฎหมายอื่นที่ใช้บังคับก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับแต่ละประเทศ.

สำหรับคู่สมรสต่างสัญชาติ ทางออกในทางปฏิบัติมักเป็นการจัดทำข้อตกลงที่ประสานกันสำหรับเขตอำนาจศาลที่คาดได้ตามความเป็นจริงว่าจะมีทรัพย์สินสำคัญหรือการดำเนินคดีหย่าในอนาคต บางครั้งข้อตกลงเหล่านี้เรียกว่าข้อตกลงที่ประสานกันหรือข้อตกลงแบบ “กระจกเงา” (mirror) แม้ว่าคำดังกล่าวจะไม่ใช่ประเภททางกฎหมายอย่างเป็นทางการ.

คอนโดของคุณในประเทศไทยและอพาร์ตเมนต์ของคุณในลอนดอนไม่จำเป็นต้องอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์เดียวกัน

สำหรับสิทธิในกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ กฎหมายของสถานที่ที่อสังหาริมทรัพย์ตั้งอยู่มีความสำคัญอย่างยิ่ง การเป็นเจ้าของและจดทะเบียนกรรมสิทธิ์ในคอนโดมิเนียมของไทยจึงยังคงเป็นเรื่องของกฎหมายทรัพย์สินของไทย ในขณะที่กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ในอังกฤษจะถูกควบคุมโดยกฎหมายของประเทศอังกฤษ.

นั่นไม่ได้หมายความว่าศาลที่พิจารณาคดีหย่านอกประเทศไทยจะต้องเพิกเฉยต่อทรัพย์สินในประเทศไทย ตัวอย่างเช่น ศาลอังกฤษอาจนำทรัพย์สินในต่างประเทศมาพิจารณาเมื่อแบ่งทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส และอาจออกคำสั่งเฉพาะตัวระหว่างคู่สมรสเกี่ยวกับทรัพย์สินที่ตั้งอยู่ในต่างประเทศได้ แม้ว่าศาลจะไม่สามารถแก้ไขทะเบียนที่ดินหรือทะเบียนห้องชุดของไทยได้โดยตรงก็ตาม.

ดังนั้น คำถามที่ดีกว่าจึงไม่ใช่ว่าข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทย “ครอบคลุม” บ้านในต่างประเทศหรือไม่ แต่คำถามคือศาลที่พิจารณาข้อพิพาทจะให้ผลแก่ข้อตกลงนั้นอย่างไร และศาลนั้นมีเขตอำนาจออกคำสั่งใดเกี่ยวกับคู่สมรสได้บ้าง.

อังกฤษและเวลส์: ความหมายของราดมาเชอร์สำหรับเอกสารที่ลงนามที่กรุงเทพฯ

คำพิพากษาบรรทัดฐานสำคัญของอังกฤษคือคดี Radmacher v Granatino [2010] UKSC 42 มีมติ 8 ต่อ 1 โดยมีเลดี้เฮลล์คัดค้าน ศาลฎีกา วินิจฉัยว่าศาลควรให้ผลแก่ข้อตกลงการสมรสที่แต่ละฝ่ายทำขึ้นโดยสมัครใจ โดยเข้าใจผลของข้อตกลงนั้นอย่างถ่องแท้ เว้นแต่ในพฤติการณ์นั้นจะไม่เป็นธรรมที่จะให้ทั้งสองฝ่ายต้องผูกพันตามข้อตกลงนั้น.

ข้อเท็จจริงสองประการมีความสำคัญต่อผู้ที่มีข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยมากกว่าหลักที่เป็นข่าว ข้อตกลงดังกล่าวลงนามในต่างประเทศต่อหน้าโนตารีชาวเยอรมัน ไม่ใช่ในอังกฤษ และศาลยังคงยืนยันข้อตกลงนั้น แม้ว่านายกรานาติโนจะไม่ได้รับคำปรึกษาทางกฎหมายอิสระและไม่ได้รับการเปิดเผยข้อมูลทางการเงินก่อนลงนามก็ตาม ศาลอังกฤษสามารถให้น้ำหนักอย่างแท้จริงแก่ข้อตกลงที่ทำในต่างประเทศได้ แม้ข้อตกลงนั้นจะดูมีขั้นตอนที่บางเบาตามมาตรฐานของอังกฤษก็ตาม นี่คือคำพิพากษาที่ให้ความหวังมากที่สุดสำหรับผู้มีข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยที่ย้ายไปอังกฤษ และมีสำนักงานกฎหมายไทยเพียงไม่กี่แห่งที่อ้างถึง.

ให้ความหวังไม่ได้แปลว่าแน่นอน การทดสอบความเป็นธรรมยังคงใช้อยู่ และการที่แต่ละฝ่ายได้รับคำปรึกษาอิสระจะช่วยเสริมสถานะของคุณได้อย่างมาก.

ออสเตรเลีย: ทำไมข้อตกลงสมรสแบบไทยจึงไม่ถือเป็นข้อตกลงทางการเงินแบบออสเตรเลียโดยอัตโนมัติ

ออสเตรเลียมีข้อกำหนดทางกฎหมายที่ละเอียดถี่ถ้วนสำหรับข้อตกลงทางการเงินที่มีผลผูกพัน โดยข้อตกลงก่อนสมรสต้องเป็นไปตามมาตรา 90B แห่งพระราชบัญญัติกฎหมายครอบครัว พ.ศ. 2518 และต้องระบุไว้ว่าทำขึ้นภายใต้บทบัญญัตินั้น ส่วนมาตรา 90G กำหนดข้อกำหนดเพิ่มเติม ซึ่งรวมถึงการได้รับคำปรึกษาทางกฎหมายอิสระเกี่ยวกับผลของข้อตกลง ตลอดจนข้อดีและข้อเสียของข้อตกลงนั้น.

มาตรา 90G ยังมีกลไกจำกัดที่ระบุว่า การไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดบางประการที่เกี่ยวข้องกับการให้คำปรึกษาทางกฎหมายและการให้คำแถลงของทนายความ ไม่จำเป็นต้องทำให้ข้อตกลงนั้นไม่เป็นผลผูกพันหากเงื่อนไขตามกฎหมายที่กำหนดไว้สำหรับการขอรับความช่วยเหลือได้รับการปฏิบัติตาม.

ดังนั้น ข้อตกลงสมรสฉบับปกติของไทยที่จดทะเบียนที่อำเภอจึงไม่ถือเป็นข้อตกลงทางการเงินที่มีผลผูกพันตามกฎหมายของออสเตรเลียเพียงเพราะการจดทะเบียนดังกล่าว คู่สมรสที่มีความเกี่ยวพันกับออสเตรเลียอย่างมากโดยปกติควรจัดทำข้อตกลงแยกต่างหากของออสเตรเลียตามกฎหมายออสเตรเลีย.

สหรัฐอเมริกา: UPAA, UPMAA และเหตุใดคำตอบจึงขึ้นอยู่กับกฎหมายของรัฐของคุณ

กฎเกณฑ์ใดใช้บังคับขึ้นอยู่กับรัฐที่กฎหมายของรัฐนั้นใช้บังคับกับข้อตกลง และหลักการเลือกกฎหมายของศาลที่พิจารณาคดีเอง ไม่ใช่เพียงแค่ว่าคู่สมรสอาศัยอยู่ที่ใดเมื่อการสมรสสิ้นสุดลง นอกจากนี้ แต่ละรัฐยังปรับเปลี่ยนกฎหมายแบบเดียวกัน (uniform acts) ไปอย่างมากด้วย.

ตัวอย่างเช่น แคลิฟอร์เนียมีข้อกำหนดตามกฎหมายของตนเองเกี่ยวกับความสมัครใจ การเปิดเผยข้อมูลทางการเงินหรือการสละสิทธิ์ การเข้าถึงทนายความอิสระ และระยะเวลาก่อนการลงนาม รัฐอื่น ๆ ใช้เกณฑ์ที่แตกต่างกัน ดังนั้น ข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยที่ร่างขึ้นโดยคำนึงถึงข้อกำหนดของไทยเพียงอย่างเดียวควรได้รับการตรวจสอบตามกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้องในสหรัฐฯ แทนที่จะถือว่ามีผลบังคับใช้ได้หรือบังคับใช้ไม่ได้โดยอัตโนมัติทั่วทั้งสหรัฐอเมริกา.

เนเธอร์แลนด์และเยอรมนี: กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลมาก่อน

เนเธอร์แลนด์และเยอรมนีมีข้อกำหนดด้านแบบตามกฎหมายภายในที่เข้มงวดสำหรับข้อตกลงเกี่ยวกับทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส ซึ่งรวมถึงบทบาทสำคัญของโนตารีในระบบซีวิลลอว์ อย่างไรก็ตาม การวิเคราะห์ข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยที่มีลักษณะระหว่างประเทศไม่อาจทำได้เพียงแค่ดูว่าข้อตกลงนั้นลงนามต่อหน้าโนตารีชาวดัตช์หรือชาวเยอรมันหรือไม่.

ทั้งสองประเทศเข้าร่วมในข้อบังคับสหภาพยุโรปที่ 2016/1103 ว่าด้วยระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส สำหรับคู่สมรสที่สมรสหรือเลือกกฎหมายที่ใช้บังคับกับระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสของตนในหรือหลังวันที่ 29 มกราคม 2019 ข้อบังคับดังกล่าวมีหลักเกณฑ์ว่าด้วยกฎหมายที่ใช้บังคับและความสมบูรณ์ด้านแบบของข้อตกลงเกี่ยวกับทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส.

ข้อ 25 ของข้อบังคับดังกล่าวกำหนดให้ข้อตกลงเกี่ยวกับทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสต้องทำเป็นหนังสือ ลงวันที่ และลงลายมือชื่อ แต่ข้อกำหนดด้านแบบเพิ่มเติมขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ รวมถึงถิ่นที่อยู่ปกติของคู่สมรสและกฎหมายที่ใช้บังคับกับระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสของตน.

ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี ข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยไม่ได้ตกเป็นข้อตกลงที่ไม่สมบูรณ์โดยอัตโนมัติในเยอรมนีหรือเนเธอร์แลนด์เพียงเพราะจดทะเบียนที่อำเภอของไทย แทนที่จะทำเป็นเอกสารโนตารีในท้องถิ่น ถิ่นที่อยู่ของคู่สมรส วันที่สมรส กฎหมายที่เลือกหรือที่ใช้บังคับ และข้อกำหนดของข้อตกลง จะต้องได้รับการพิจารณาก่อนตามหลักเกณฑ์ของยุโรปและของประเทศที่เกี่ยวข้อง.

โครงสร้างสัญญาคู่ขนาน (mirror) ทีละขั้นตอน

ทนายความจากทั้งสองฝ่ายเรียกว่าข้อตกลงแบบสะท้อนภาพ และลำดับของข้อตกลงก็มีความสำคัญเท่ากับเนื้อหาของข้อตกลงด้วย.

1. ร่างเอกสารทั้งสองฉบับพร้อมกัน. ทนายความแต่ละคนควรดูร่างของอีกฝ่ายก่อนที่ฉบับใดฉบับหนึ่งจะลงนาม เพื่อให้เอกสารทั้งสองฉบับระบุการแบ่งทรัพย์สินแบบเดียวกันโดยไม่ขัดแย้งกัน.
2. ทำข้อตกลงก่อนสมรสแบบไทยให้เสร็จก่อนการสมรส และจดทะเบียนให้ถูกต้อง. ข้อตกลงจะต้องได้รับการตกลงกันก่อนการสมรส แต่มาตรา 1466 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดว่าข้อตกลงก่อนสมรสจะต้องลงทะเบียนหรือแนบไว้ในทะเบียนสมรสในขณะที่การสมรสนั้นถูกจดทะเบียน.
3. อ้างอิงถึงกันอย่างชัดแจ้ง. เอกสารแต่ละฉบับควรระบุถึงเอกสารอีกฉบับ ระบุว่าทรัพย์สินที่ตั้งอยู่ในไทยอยู่ภายใต้เอกสารไทย และทรัพย์สินอื่นทั้งหมดอยู่ภายใต้เอกสารของประเทศบ้านเกิด และหลีกเลี่ยงข้อกำหนดใด ๆ ที่นำกฎหมายต่างประเทศเข้ามาใช้ในเอกสารไทย.
4. ใช้ทนายความอิสระเมื่อกฎหมายต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกำหนดหรือสนับสนุนอย่างชัดเจน. ออสเตรเลียมีข้อกำหนดเฉพาะเรื่องคำปรึกษาทางกฎหมายอิสระ อังกฤษและเวลส์ถือว่าคำปรึกษาอิสระเป็นหลักฐานสำคัญของความยินยอมโดยรู้ข้อเท็จจริง ส่วนข้อกำหนดของสหรัฐอเมริกาและแคนาดาแตกต่างกันไปตามแต่ละรัฐหรือมณฑล และเขตอำนาจศาลในระบบซีวิลลอว์ใช้ระบบด้านแบบที่แตกต่างกัน.
5. เปิดเผยข้อมูลทางการเงินอย่างถูกต้องตามความเหมาะสม. การเปิดเผยข้อมูลเป็นเรื่องที่สำคัญเป็นพิเศษในเขตอำนาจศาลที่ใช้ระบบคอมมอนลอว์ แต่ข้อกำหนดที่ชัดเจนและว่าการเปิดเผยข้อมูลนั้นสามารถสละได้หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับกฎหมายที่ใช้บังคับ ไม่ควรอธิบายการเปิดเผยข้อมูลทางการเงินว่าเป็นข้อกำหนดพื้นฐานที่ต้องปฏิบัติตามในทุกเขตอำนาจศาล.
6. คุณแต่งงานแล้วหรือยัง? มาตรา 1469 มีข้อกำหนดที่อ่อนแอกว่ามาก. ข้อตกลงเกี่ยวกับทรัพย์สินที่คู่สมรสทำขึ้นระหว่างการสมรส คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจบอกล้างได้ในเวลาใดก็ได้ที่การสมรสยังคงอยู่ หรือภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ขาดจากการเป็นคู่สมรส สิทธิที่บุคคลภายนอกได้มาโดยกระทำการ โดยสุจริต ได้รับการคุ้มครอง.

ทำไมสัญญาก่อนสมรสแบบไทยจึงยังสำคัญ

สำหรับคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสในประเทศไทย ผู้ที่ต้องการให้ข้อตกลงก่อนแต่งงานของไทยมีผลบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จะต้องปฏิบัติตามมาตรา 1466 เมื่อมีการจดทะเบียนสมรส.

ข้อตกลงก่อนสมรสที่ทำในต่างประเทศซึ่งเกี่ยวข้องกับการสมรสในต่างประเทศเป็นอีกคำถามหนึ่ง การปฏิบัติต่อข้อตกลงดังกล่าวในประเทศไทยอาจเกี่ยวข้องกับมาตรา 24 และ 25 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย บทบัญญัติที่เป็นกฎหมายบังคับของไทย และสำหรับอสังหาริมทรัพย์ กฎหมายแห่งถิ่นที่ทรัพย์สินนั้นตั้งอยู่.

สำหรับคู่สมรสที่คาดว่าจะมีทรัพย์สินจำนวนมากในประเทศไทย การจัดทำข้อตกลงก่อนสมรสที่เป็นไปตามกฎหมายไทยยังคงเป็นวิธีที่ชัดเจนที่สุดในการบันทึกการจัดการทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสที่ตั้งใจไว้เพื่อใช้ในประเทศไทย ไม่ควรสันนิษฐานโดยอัตโนมัติว่าข้อตกลงจากต่างประเทศจะใช้แทนเอกสารไทยได้ หรือว่าไม่มีผลใด ๆ เลยในประเทศไทย.

ค่าใช้จ่ายและลำดับการดำเนินการ

การร่างเอกสารทั้งสองฉบับพร้อมกันมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการร่างเพียงฉบับเดียว และก็ควรเป็นเช่นนั้น: ทนายความสองคน เขตอำนาจศาลสองแห่ง และขั้นตอนการอ้างอิงถึงกันที่ต้องถูกต้องตั้งแต่ครั้งแรก คู่มือข้อตกลงก่อนสมรส ของเราระบุค่าธรรมเนียมคงที่และระยะเวลาดำเนินการในปัจจุบันสำหรับฝั่งไทย ควรให้ทนายความในประเทศบ้านเกิดของคุณเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่เนิ่น ๆ แทนที่จะเป็นหลังจากลงนามเอกสารไทยแล้ว เพราะการอ้างอิงถึงกันจะได้ผลดีกว่าเมื่อร่างทั้งสองฉบับมีอยู่พร้อมกัน.

ประเด็นที่ยังคงเป็นปัญหาหลังจากกฎหมายความเท่าเทียมทางสมรสของไทย

บทแก้ไขเพิ่มเติมว่าด้วยความเท่าเทียมทางการสมรสของไทยมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 23 มกราคม 2025 และได้แทนที่ถ้อยคำที่ระบุเพศในบทบัญญัติจำนวนมากของบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์.

พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (1938) ซึ่งเป็นกฎหมายแยกต่างหาก ยังคงใช้ถ้อยคำเดิมที่อ้างถึง “สามี” และ “ภริยา” รวมถึงหลักเกณฑ์ที่อิงสัญชาติในมาตรา 21 และ 22 มาตรา 67 ของพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมให้ถือว่าคำว่า “สามี” และ “ภริยา” ในกฎหมายอื่นหมายความรวมถึงคู่สมรสที่จดทะเบียนตามประมวลกฎหมายที่แก้ไขแล้ว แต่วรรคสองของมาตราดังกล่าวยกเว้นบทบัญญัติที่ปฏิบัติต่อสามีและภริยาแตกต่างกัน ซึ่งก็คือหลักเกณฑ์สำรองที่อิงสัญชาติของสามีในมาตรา 21 และ 22.

สิ่งนี้ก่อให้เกิดปัญหาการตีความอย่างแท้จริงสำหรับการสมรสของคู่สมรสเพศเดียวกันที่มีสัญชาติต่างกันบางกรณี จนกว่าจะมีกฎหมายหรือคำพิพากษาที่เป็นบรรทัดฐานชี้แจงความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายทั้งสองฉบับ จุดยืนที่ปลอดภัยกว่าคือการอธิบายว่าประเด็นนี้ยังไม่ได้รับการแก้ไข แทนที่จะสันนิษฐานว่าหลักเกณฑ์สำรองเดิมที่อิงสามีจะโอนไปใช้กับคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยอัตโนมัติ หรือว่ามาตรา 24 และ 25 แก้ปัญหาได้โดยสมบูรณ์.

คำถามที่พบบ่อย

หน้านี้อธิบายกฎหมายตามที่ได้ตรวจสอบ ณ วันที่ 30 สิงหาคม 2026 การปฏิบัติต่อข้อตกลงก่อนสมรสในต่างประเทศขึ้นอยู่กับศาลที่พิจารณาคดี หลักการขัดกันแห่งกฎหมายที่ใช้บังคับ วันที่และสถานที่สมรส ถิ่นที่อยู่ปกติ และถ้อยคำและวิธีการลงนามของข้อตกลงนั้น ๆ เป็นอย่างมาก.

ตรวจทานครั้งล่าสุด: 28 กันยายน 2569 อ่านจากตัวบทภาษาไทย: พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 21 ถึง 25 และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1465, 1466 และ 1469 (ตัวบทปัจจุบันหลังพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 24) วันที่เกี่ยวกับอนุสัญญา Apostille ตรวจสอบกับตารางสถานะของ HCCH (ภาคยานุวัติเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2569 มีผลใช้บังคับสำหรับประเทศไทยเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570) หลักกฎหมายของอังกฤษ ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา แคนาดา และสหภาพยุโรปเป็นเพียงสรุปกฎหมายต่างประเทศ ไม่ใช่กฎหมายไทย และควรได้รับการยืนยันจากทนายความในประเทศนั้น.