374: ไม่ช่วยผู้อื่นซึ่งตกอยู่ในภยันตรายแห่งชีวิต

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 374 เป็นบทว่าด้วยหน้าที่ช่วยเหลือผู้ตกอยู่ในภยันตรายแห่งชีวิต และเป็นหนึ่งในไม่กี่มาตราของประมวลกฎหมายอาญาที่เอาผิดการงดเว้นการกระทำโดยแท้ องค์ประกอบความผิดคือ (1) เห็นผู้อื่นตกอยู่ในภยันตรายแห่งชีวิต (2) ตนอาจช่วยได้โดยไม่ควรกลัวอันตรายแก่ตนเองหรือผู้อื่น และ (3) ไม่ช่วยตามความจำเป็น องค์ประกอบแต่ละข้อเป็นข้อจำกัดที่แท้จริง ภยันตรายนั้นต้องเป็นภยันตรายแห่งชีวิต อันตรายต่อสุขภาพ ต่อทรัพย์สิน หรืออันตรายแก่กายที่ไม่ถึงแก่ชีวิต ไม่เข้ามาตรานี้ กฎหมายไม่เรียกร้องให้ผู้ช่วยเสี่ยงภัย หากการช่วยเหลือจะเป็นอันตรายแก่ผู้ช่วยเองหรือแก่ผู้อื่น ย่อมไม่มีหน้าที่ตามมาตรานี้ และหน้าที่คือการช่วยเหลือเท่าที่จำเป็น ซึ่งสำหรับผู้พบเห็นทั่วไปโดยมากหมายถึงการเรียกให้ผู้อื่นมาช่วยมากกว่าการเข้าช่วยด้วยตนเอง ผู้ที่แจ้งเจ้าพนักงานหรือหน่วยกู้ภัยจึงถือได้ว่าปฏิบัติหน้าที่แล้ว หน้าที่นี้ตกแก่ผู้พบเห็นทุกคน ซึ่งเป็นข้อที่แยกมาตรานี้ออกจากมาตรา 307 อันเป็นเรื่องของผู้มีหน้าที่ตามกฎหมายหรือตามสัญญาต้องดูแลผู้ซึ่งพึ่งตนเองมิได้ และมีโทษจำคุกไม่เกินสามปี ส่วนมาตรานี้มีโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จึงเป็นความผิดลหุโทษตามมาตรา 102 มาตรา 104 ทำให้เป็นความผิดแม้กระทำโดยไม่มีเจตนา มาตรา 105 และมาตรา 106 ทำให้การพยายามกระทำความผิดและผู้สนับสนุนไม่ต้องรับโทษ และมาตรา 95 (5) กำหนดอายุความหนึ่งปี อัตราโทษปัจจุบันแก้ไขโดยมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 22) พ.ศ. 2558