ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 222/25: การเข้าแทนที่โจทก์ในคดีแบบกลุ่ม
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีดังต่อไปนี้ ให้ศาลกำหนดวันตามที่เห็นสมควรแต่ต้องไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันเพื่อให้สมาชิกกลุ่มยื่นคำขอเข้าแทนที่โจทก์ รวมทั้งกำหนดวันยื่นคำคัดค้าน คำขอเข้าแทนที่โจทก์ วันนัดไต่สวนคำขอเข้าแทนที่โจทก์ และส่งคำบอกกล่าวให้สมาชิกกลุ่มเท่าที่ทราบ กับประกาศโดยใช้วิธีการตามที่เห็นสมควร
(๑) เมื่อโจทก์มิได้มีคุณสมบัติตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒๒/๑๒
(๕)
(๒) เมื่อโจทก์มรณะหรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ
(๓) เมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์โจทก์
(๔) เมื่อโจทก์ทิ้งฟ้อง
(๕) เมื่อคู่ความทั้งสองฝ่ายหรือโจทก์ขาดนัดพิจารณา
(๖) เมื่อโจทก์ไม่นำพยานหลักฐานมาสืบตามมาตรา ๒๒๒/๒๒
(๗) เมื่อโจทก์ร้องขอต่อศาลว่าไม่ประสงค์ที่จะเป็นโจทก์ดำเนินคดีแทนกลุ่มอีกต่อไป
ในกรณีตาม
(๒) นอกจากสมาชิกกลุ่มแล้ว บุคคลตามมาตรา ๔๒ หรือมาตรา ๔๕ แล้วแต่กรณี อาจร้องขอเข้าแทนที่โจทก์ได้ด้วย โดยให้นำมาตรา ๒๒๒/๒๖ และมาตรา ๒๒๒/๒๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
คำแปลภาษาอังกฤษ
In the following cases, the court shall fix a date, as it deems appropriate but not less than forty-five days, for group members to file a request to substitute as plaintiff, and shall fix the date for filing objections, the date for filing the request to substitute as plaintiff, and the date for the inquiry hearing on the request to substitute as plaintiff, and shall send notice to group members as far as they are known, together with public notice by such method as it deems appropriate.
(1) When the plaintiff lacks the qualifications prescribed in section 222/12(5).
(2) When the plaintiff dies or becomes incompetent.
(3) When the court issues a receivership order against the plaintiff.
(4) When the plaintiff abandons the plaint.
(5) When both parties, or the plaintiff, fail to appear at the trial.
(6) When the plaintiff fails to present evidence under section 222/22.
(7) When the plaintiff requests the court that he no longer wishes to be the plaintiff conducting the case on behalf of the group.
In the case under (2), in addition to group members, a person under section 42 or section 45, as the case may be, may also request to substitute as plaintiff, and section 222/26 and section 222/27 shall apply mutatis mutandis.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้อยู่ในส่วนที่ 3 ว่าด้วยการพิจารณาคดีแบบกลุ่ม มุ่งคุ้มครองกลุ่มเมื่อโจทก์ผู้แทนกลุ่มขาดคุณสมบัติหรือไม่อาจดำเนินคดีต่อไป โดยกำหนดเหตุไว้เจ็ดประการ หลายเหตุตรงกับเหตุยุติคดีธรรมดา เช่น ทิ้งฟ้อง ขาดนัด ไม่นำพยานมาสืบ แต่ในคดีแบบกลุ่มศาลไม่จำหน่ายคดีทันที กลับเปิดโอกาสให้สมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่ การอนุญาตพิจารณาตามคุณสมบัติในมาตรา 222/12 (5) และใช้วิธีการตามมาตรา 222/26 และ 222/27 เฉพาะกรณีโจทก์มรณะยังเปิดให้บุคคลตามมาตรา 42 หรือ 45 เข้าแทนที่ได้ด้วย
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับสมาชิกกลุ่ม มาตรานี้เป็นเครื่องมือป้องกันไม่ให้คดีแบบกลุ่มล้มเพียงเพราะโจทก์ผู้แทนกลุ่มถอนตัว หากท่านเป็นสมาชิกกลุ่มและโจทก์เดิมหยุดดำเนินคดี ให้ติดตามคำบอกกล่าวของศาล ท่านมีเวลาไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันในการยื่นคำขอเข้าแทนที่ หากพลาดกำหนดนี้ คดีอาจกลับไปดำเนินอย่างคดีสามัญหรือยุติลง เนื่องจากผู้เข้าแทนที่ต้องมีคุณสมบัติเช่นเดียวกับโจทก์เดิม ควรปรึกษาทนายความก่อนยื่นคำขอ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าโจทก์ในคดีแบบกลุ่มถึงแก่ความตายจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 222/25 ศาลจะกำหนดวันไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันให้สมาชิกกลุ่ม หรือกรณีมรณะให้ทายาทหรือผู้จัดการมรดกตามมาตรา 42 หรือ 45 ยื่นคำขอเข้าแทนที่โจทก์ เพื่อให้คดีแบบกลุ่มดำเนินต่อไปได้
สมาชิกกลุ่มมีเวลาเท่าใดในการยื่นคำขอเป็นโจทก์คนใหม่
ศาลต้องกำหนดวันไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่ศาลกำหนด เพื่อให้สมาชิกกลุ่มยื่นคำขอเข้าแทนที่โจทก์
หากโจทก์ทิ้งฟ้อง คดีแบบกลุ่มยังดำเนินต่อได้หรือไม่
ได้ การทิ้งฟ้องเป็นหนึ่งในเจ็ดเหตุตามมาตรา 222/25 ศาลจะไม่จำหน่ายคดีทันที แต่เปิดโอกาสให้สมาชิกกลุ่มที่มีคุณสมบัติเข้าแทนที่เป็นโจทก์
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 222/25 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 222/25. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-25/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 222/25 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-25/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-25/"><p>ในกรณีดังต่อไปนี้ ให้ศาลกำหนดวันตามที่เห็นสมควรแต่ต้องไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันเพื่อให้สมาชิกกลุ่มยื่นคำขอเข้าแทนที่โจทก์ รวมทั้งกำหนดวันยื่นคำคัดค้าน คำขอเข้าแทนที่โจทก์ วันนัดไต่สวนคำขอเข้าแทนที่โจทก์ และส่งคำบอกกล่าวให้สมาชิกกลุ่มเท่าที่ทราบ กับประกาศโดยใช้วิธีการตามที่เห็นสมควร (๑) เมื่อโจทก์มิได้มีคุณสมบัติตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒๒/๑๒ (๕) (๒) เมื่อโจทก์มรณะหรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ (๓) เมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์โจทก์ (๔) เมื่อโจทก์ทิ้งฟ้อง (๕) เมื่อคู่ความทั้งสองฝ่ายหรือโจทก์ขาดนัดพิจารณา (๖) เมื่อโจทก์ไม่นำพยานหลักฐานมาสืบตามมาตรา ๒๒๒/๒๒ (๗) เมื่อโจทก์ร้องขอต่อศาลว่าไม่ประสงค์ที่จะเป็นโจทก์ดำเนินคดีแทนกลุ่มอีกต่อไป ในกรณีตาม (๒) นอกจากสมาชิกกลุ่มแล้ว บุคคลตามมาตรา ๔๒ หรือมาตรา ๔๕ แล้วแต่กรณี อาจร้องขอเข้าแทนที่โจทก์ได้ด้วย โดยให้นำมาตรา ๒๒๒/๒๖ และมาตรา ๒๒๒/๒๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม</p><footer>Civil Procedure Code, s. 222/25 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-25/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา