ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 222/26: คำสั่งอนุญาตให้เข้าแทนที่โจทก์
ตัวบทกฎหมาย
ในการพิจารณาอนุญาตให้สมาชิกกลุ่มคนใดเข้าแทนที่โจทก์ต้องเป็นที่พอใจแก่ศาลว่าสมาชิกกลุ่มคนนั้นมีคุณสมบัติตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒๒/๑๒
(๕)
ถ้าศาลอนุญาตให้สมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่โจทก์ ให้โจทก์เดิมยังคงมีฐานะเป็นสมาชิกกลุ่มคนหนึ่งและทนายความของโจทก์เดิมยังคงเป็นทนายความของกลุ่มต่อไป ในกรณีตามมาตรา ๒๒๒/๒๕
(๕) และ
(๖) ให้ศาลกำหนดวันสืบพยานใหม่โดยเร็ว ถ้าศาลไม่อนุญาตให้สมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่โจทก์หรือไม่มีการร้องขอเข้าแทนที่โจทก์ ให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกการดำเนินคดีแบบกลุ่มและให้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปอย่างคดีสามัญ โดยให้ถือว่ากระบวนพิจารณาที่ได้กระทำไปแล้วมีผลผูกพันการดำเนินคดีสามัญของโจทก์ต่อไปด้วย
คำสั่งของศาลตามมาตรานี้ให้เป็นที่สุด
คำแปลภาษาอังกฤษ
In considering whether to permit any group member to substitute as plaintiff, the court must be satisfied that such group member has the qualifications prescribed in section 222/12(5).
If the court permits a group member to substitute as plaintiff, the original plaintiff shall remain as one of the group members and the lawyer of the original plaintiff shall continue to be the lawyer of the group. In the cases under section 222/25(5) and (6), the court shall fix a new date for taking evidence without delay. If the court does not permit a group member to substitute as plaintiff, or there is no request to substitute as plaintiff, the court shall order the cancellation of the class action proceeding and shall continue the proceedings as an ordinary case, and the proceedings already conducted shall be deemed to bind the plaintiff's continued ordinary case as well.
The order of the court under this section shall be final.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นส่วนต่อเนื่องของการเข้าแทนที่โจทก์ตามมาตรา 222/25 โดยผูกกับมาตรฐานความเหมาะสมในการเป็นผู้แทนกลุ่มตามมาตรา 222/12 (5) ซึ่งเป็นเกณฑ์เดียวกับชั้นอนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่ม มาตรานี้รักษาความต่อเนื่องโดยให้โจทก์เดิมยังเป็นสมาชิกกลุ่มและคงทนายความกลุ่มไว้ และให้ศาลกำหนดวันสืบพยานใหม่โดยเร็วในกรณีขาดนัดหรือไม่นำพยานมาสืบตามมาตรา 222/25 (5) และ (6) หากการเข้าแทนที่ไม่สำเร็จ คดีไม่สูญไป แต่ลดลงเป็นคดีสามัญที่กระบวนพิจารณาชั้นกลุ่มยังผูกพันโจทก์เดิม คำสั่งเป็นที่สุด สะท้อนบทบาทสำคัญของศาลชั้นต้นในคดีแบบกลุ่ม
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคู่ความ ข้อที่คำสั่งเป็นที่สุดมีความสำคัญ ท่านไม่อาจอุทธรณ์คำสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้เข้าแทนที่โจทก์ได้ ดังนั้นคำขอเข้าแทนที่ต้องเตรียมให้ดีตั้งแต่ครั้งแรก สมาชิกกลุ่มที่ประสงค์เข้าแทนที่ควรพร้อมแสดงว่าตนคุ้มครองประโยชน์ของกลุ่มได้อย่างเป็นธรรมและเพียงพอ หากการเข้าแทนที่ไม่สำเร็จ คดีของโจทก์เดิมไม่สิ้นสุด แต่ดำเนินต่ออย่างคดีสามัญโดยคำสั่งเดิมยังผูกพัน การวางแผนในชั้นนี้ควรมีทนายความที่มีประสบการณ์
คำถามที่พบบ่อย
อุทธรณ์คำสั่งเรื่องการเปลี่ยนโจทก์ในคดีแบบกลุ่มได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 222/26 กำหนดว่าคำสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้สมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่โจทก์เป็นที่สุด จึงอุทธรณ์ไม่ได้
ถ้าไม่มีสมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่เป็นโจทก์ คดีแบบกลุ่มจะเป็นอย่างไร
ศาลจะยกเลิกการดำเนินคดีแบบกลุ่มและดำเนินต่ออย่างคดีสามัญ โดยกระบวนพิจารณาที่ทำไปแล้วในชั้นคดีกลุ่มยังผูกพันคดีสามัญของโจทก์
โจทก์เดิมเสียสิทธิทั้งหมดหลังถูกเปลี่ยนตัวหรือไม่
ไม่ ตามมาตรา 222/26 โจทก์เดิมยังคงเป็นสมาชิกกลุ่มคนหนึ่ง และทนายความของโจทก์เดิมยังคงเป็นทนายความของกลุ่มต่อไป
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 222/26 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 222/26. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-26/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 222/26 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-26/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-26/"><p>ในการพิจารณาอนุญาตให้สมาชิกกลุ่มคนใดเข้าแทนที่โจทก์ต้องเป็นที่พอใจแก่ศาลว่าสมาชิกกลุ่มคนนั้นมีคุณสมบัติตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒๒/๑๒ (๕) ถ้าศาลอนุญาตให้สมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่โจทก์ ให้โจทก์เดิมยังคงมีฐานะเป็นสมาชิกกลุ่มคนหนึ่งและทนายความของโจทก์เดิมยังคงเป็นทนายความของกลุ่มต่อไป ในกรณีตามมาตรา ๒๒๒/๒๕ (๕) และ (๖) ให้ศาลกำหนดวันสืบพยานใหม่โดยเร็ว ถ้าศาลไม่อนุญาตให้สมาชิกกลุ่มเข้าแทนที่โจทก์หรือไม่มีการร้องขอเข้าแทนที่โจทก์ ให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกการดำเนินคดีแบบกลุ่มและให้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปอย่างคดีสามัญ โดยให้ถือว่ากระบวนพิจารณาที่ได้กระทำไปแล้วมีผลผูกพันการดำเนินคดีสามัญของโจทก์ต่อไปด้วย คำสั่งของศาลตามมาตรานี้ให้เป็นที่สุด</p><footer>Civil Procedure Code, s. 222/26 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-222-26/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา