ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 161/1: การยกฟ้องคดีที่ราษฎรฟ้องโดยไม่สุจริต
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีราษฎรเป็นโจทก์ หากความปรากฏต่อศาลเองหรือมีพยานหลักฐานที่ศาลเรียกมาว่าโจทก์ฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือโดยบิดเบือนข้อเท็จจริง เพื่อกลั่นแกล้งหรือเอาเปรียบจำเลยหรือโดยมุ่งหวังผลอย่างอื่นยิ่งกว่าประโยชน์ที่พึงได้โดยชอบ ให้ศาลยกฟ้อง และห้ามมิให้โจทก์ยื่นฟ้องในเรื่องเดียวกันนั้นอีกการฟ้องคดีโดยไม่สุจริตตามวรรคหนึ่งให้หมายความรวมถึงการที่โจทก์จงใจฝ่าฝืนคำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลในคดีอาญาอื่นซึ่งถึงที่สุดแล้วโดยปราศจากเหตุผลอันสมควรด้วย
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในคดีราษฎรเป็นโจทก์ หากความปรากฏต่อศาลเองหรือมีพยานหลักฐานที่ศาลเรียกมาว่าโจทก์ฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือโดยบิดเบือนข้อเท็จจริง เพื่อกลั่นแกล้งหรือเอาเปรียบจำเลยหรือโดยมุ่งหวังผลอย่างอื่นยิ่งกว่าประโยชน์ที่พึงได้โดยชอบ ให้ศาลยกฟ้อง และห้ามมิให้โจทก์ยื่นฟ้องในเรื่องเดียวกันนั้นอีกการฟ้องคดีโดยไม่สุจริตตามวรรคหนึ่งให้หมายความรวมถึงการที่โจทก์จงใจฝ่าฝืนคำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลในคดีอาญาอื่นซึ่งถึงที่สุดแล้วโดยปราศจากเหตุผลอันสมควรด้วย
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นเครื่องกลั่นกรองการใช้สิทธิโดยไม่ชอบ มุ่งเฉพาะคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ ซึ่งเป็นการที่เอกชนฟ้องคดีเองแทนพนักงานอัยการ โดยให้ศาลมีอำนาจยกฟ้องคดีที่ฟ้องโดยไม่สุจริต บิดเบือนข้อเท็จจริง เพื่อกลั่นแกล้ง หรือมุ่งผลอย่างอื่น ไม่ว่าจะปรากฏต่อศาลเองหรือจากพยานหลักฐานที่ศาลเรียกมา และห้ามฟ้องเรื่องเดียวกันอีก วรรคสองขยายความไม่สุจริตให้รวมถึงโจทก์ที่จงใจฝ่าฝืนคำสั่งหรือคำพิพากษาถึงที่สุดในคดีอาญาอื่นโดยไม่มีเหตุอันสมควร บทนี้เสริมกับอำนาจทั่วไปเรื่องฟ้องที่ไม่ถูกต้องในมาตรา 161 โดยมุ่งที่เจตนาของโจทก์มากกว่ารูปแบบของคำฟ้อง และสะท้อนการปฏิรูปเพื่อสกัดการฟ้องคดีเชิงกลั่นแกล้ง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้สำคัญที่สุดต่อผู้ที่ถูกเอกชนฟ้องโดยใช้ศาลอาญาเป็นเครื่องมือกดดัน ซึ่งพบบ่อยในคดีหมิ่นประมาทและข้อพิพาททางธุรกิจ โดยเปิดช่องให้จำเลยขอให้ยกคดีเช่นนั้นตั้งแต่ชั้นต้น พร้อมห้ามฟ้องซ้ำ สำหรับผู้ที่คิดจะฟ้องคดีเอง ข้อความก็ชัดเจนเช่นกันว่า คดีที่ฟ้องเพื่อกลั่นแกล้งหรือสร้างอำนาจต่อรองเสี่ยงถูกยกฟ้องและเสียสิทธิฟ้องในเรื่องนั้นอีก หากท่านถูกฟ้องหรือกำลังพิจารณาจะฟ้องคดีเอง ควรปรึกษาว่ามาตรา 161/1 ใช้บังคับหรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ศาลไทยยกฟ้องคดีอาญาที่ราษฎรฟ้องเพื่อกลั่นแกล้งได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 161/1 หากราษฎรฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือบิดเบือนข้อเท็จจริงเพื่อกลั่นแกล้งหรือเอาเปรียบจำเลย ศาลต้องยกฟ้องและห้ามโจทก์ฟ้องเรื่องเดียวกันอีก
อะไรถือว่าเป็นการฟ้องคดีโดยไม่สุจริตตามมาตรา 161/1
ความไม่สุจริตรวมถึงการบิดเบือนข้อเท็จจริงเพื่อกลั่นแกล้งหรือเอาเปรียบจำเลย หรือมุ่งผลอย่างอื่น และการจงใจฝ่าฝืนคำสั่งหรือคำพิพากษาถึงที่สุดในคดีอาญาอื่นโดยไม่มีเหตุอันสมควร
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 161/1. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-161-1/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 161/1 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-161-1/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-161-1/"><p>ในคดีราษฎรเป็นโจทก์ หากความปรากฏต่อศาลเองหรือมีพยานหลักฐานที่ศาลเรียกมาว่าโจทก์ฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือโดยบิดเบือนข้อเท็จจริง เพื่อกลั่นแกล้งหรือเอาเปรียบจำเลยหรือโดยมุ่งหวังผลอย่างอื่นยิ่งกว่าประโยชน์ที่พึงได้โดยชอบ ให้ศาลยกฟ้อง และห้ามมิให้โจทก์ยื่นฟ้องในเรื่องเดียวกันนั้นอีกการฟ้องคดีโดยไม่สุจริตตามวรรคหนึ่งให้หมายความรวมถึงการที่โจทก์จงใจฝ่าฝืนคำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลในคดีอาญาอื่นซึ่งถึงที่สุดแล้วโดยปราศจากเหตุผลอันสมควรด้วย</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-161-1/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา