ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 165/1: การตั้งทนายความในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือในคดีที่จำเลยมีอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันที่ถูกฟ้องต่อศาล
ในการไต่สวนมูลฟ้องตามมาตรา ๑๖๕ ถ้าจำเลยมาศาลเมื่อใด และจำเลยไม่มีทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก
ในการไต่สวนมูลฟ้องตามมาตรา ๑๖๕ ถ้าจำเลยมาศาลเมื่อใด ให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่
ถ้าไม่มีและจำเลยต้องการทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ให้ศาลจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายแก่ทนายความที่ศาลตั้งตามมาตรานี้
โดยคำนึงถึงสภาพแห่งคดีและสภาวะทางเศรษฐกิจ
ทั้งนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนดโดยความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง
คำแปลภาษาอังกฤษ
ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือในคดีที่จำเลยมีอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันที่ถูกฟ้องต่อศาล ในการไต่สวนมูลฟ้องตามมาตรา ๑๖๕ ถ้าจำเลยมาศาลเมื่อใด และจำเลยไม่มีทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก ในการไต่สวนมูลฟ้องตามมาตรา ๑๖๕ ถ้าจำเลยมาศาลเมื่อใด ให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและจำเลยต้องการทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ให้ศาลจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายแก่ทนายความที่ศาลตั้งตามมาตรานี้ โดยคำนึงถึงสภาพแห่งคดีและสภาวะทางเศรษฐกิจ ทั้งนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนดโดยความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้อยู่ในลักษณะว่าด้วยการฟ้องคดีอาญาและการไต่สวนมูลฟ้อง โดยขยายสิทธิได้รับทนายความที่ศาลตั้งให้มาถึงชั้นไต่สวนมูลฟ้องในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ตามมาตรา ๑๖๕ หลักการเดียวกับมาตรา ๑๗๓ ในชั้นพิจารณา คือ ต้องตั้งทนายความให้เสมอในคดีโทษประหารชีวิตและคดีที่จำเลยอายุไม่เกินสิบแปดปี ส่วนคดีโทษจำคุกจะตั้งให้เมื่อจำเลยต้องการ วรรคท้ายกำหนดให้ศาลจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายแก่ทนายความตามระเบียบของคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม เพื่อไม่ให้จำเลยไม่มีทนายความในระหว่างที่ศาลวินิจฉัยว่าคดีของโจทก์มีมูลหรือไม่
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
จำเลยในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ไม่ควรคิดว่าชั้นไต่สวนมูลฟ้องเป็นเพียงพิธีการ หากเป็นคดีโทษประหารชีวิตหรือจำเลยอายุไม่เกินสิบแปดปี ศาลต้องตั้งทนายความให้แม้ไม่ได้ร้องขอ ส่วนคดีโทษจำคุกจำเลยควรแถลงให้ชัดว่าต้องการทนายความ เนื่องจากศาลเป็นผู้จ่ายเงินรางวัลทนายความ จำเลยที่มีรายได้น้อยจึงยังมีทนายความในระหว่างที่ศาลตรวจสอบว่าคดีมีมูลหรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ศาลจัดทนายความให้ฟรีในชั้นไต่สวนมูลฟ้องหรือไม่
ใช่ ตามมาตรา 165/1 ในคดีโทษประหารชีวิตและคดีที่จำเลยอายุไม่เกินสิบแปดปี ศาลต้องตั้งทนายความให้ ส่วนคดีโทษจำคุกศาลต้องตั้งให้เมื่อจำเลยร้องขอ โดยศาลเป็นผู้จ่ายเงินรางวัลทนายความ
ในคดีโทษจำคุก ศาลจะตั้งทนายความให้โดยอัตโนมัติหรือไม่
ไม่ ในคดีโทษจำคุกศาลจะถามว่าจำเลยมีทนายความหรือไม่ และตั้งให้ต่อเมื่อจำเลยแถลงว่าต้องการ ต่างจากคดีโทษประหารชีวิตหรือคดีเยาวชนที่ศาลต้องตั้งให้เสมอ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 165/1 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 165/1. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-165-1/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 165/1 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-165-1/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-165-1/"><p>ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือในคดีที่จำเลยมีอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันที่ถูกฟ้องต่อศาล ในการไต่สวนมูลฟ้องตามมาตรา ๑๖๕ ถ้าจำเลยมาศาลเมื่อใด และจำเลยไม่มีทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก ในการไต่สวนมูลฟ้องตามมาตรา ๑๖๕ ถ้าจำเลยมาศาลเมื่อใด ให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและจำเลยต้องการทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ให้ศาลจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายแก่ทนายความที่ศาลตั้งตามมาตรานี้ โดยคำนึงถึงสภาพแห่งคดีและสภาวะทางเศรษฐกิจ ทั้งนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนดโดยความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 165/1 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-165-1/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา