ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 261: หน้าที่รัฐมนตรียุติธรรมถวายเรื่องขออภัยโทษ
ตัวบทกฎหมาย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมมีหน้าที่ถวายเรื่องราวต่อพระมหากษัตริย์พร้อมทั้งถวายความเห็นว่าควรพระราชทานอภัยโทษหรือไม่ในกรณีที่ไม่มีผู้ใดถวายเรื่องราว ถ้ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมเห็นเป็นการสมควรจะถวายคำแนะนำต่อพระมหากษัตริย์ขอให้พระราชทานอภัยโทษแก่ผู้ต้องคำพิพากษานั้นก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
The Minister of Justice has the duty to submit the petition to the King, together with an opinion as to whether a royal pardon should be granted, in a case where no one has submitted a petition. If the Minister of Justice deems it appropriate, the Minister may submit a recommendation to the King requesting a royal pardon for the person subject to that judgment.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นบทเปิดของภาค 7 ว่าด้วยอภัยโทษ เปลี่ยนโทษหนักเป็นเบา และลดโทษ โดยกำหนดให้การขอพระราชทานอภัยโทษเป็นรายบุคคลต้องผ่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ซึ่งทำหน้าที่ทั้งถวายเรื่องและถวายความเห็นประกอบ ทั้งยังให้อำนาจรัฐมนตรีริเริ่มถวายคำแนะนำขออภัยโทษได้เองแม้ไม่มีผู้ยื่นเรื่อง มาตรานี้ทำงานร่วมกับมาตรา 262 เรื่องการทุเลาการประหารชีวิตเมื่อมีการถวายเรื่อง และมาตรา 263 และ 264 เรื่องโทษอื่นและการห้ามยื่นซ้ำภายในสองปี อภัยโทษเฉพาะรายตามมาตรานี้ต่างจากอภัยโทษเป็นการทั่วไปที่ตราเป็นพระราชกฤษฎีกาตามมาตรา 261 ทวิ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับผู้ต้องคำพิพากษาและครอบครัว มาตรานี้คือช่องทางขออภัยโทษเฉพาะราย โดยเรื่องต้องผ่านกระทรวงยุติธรรมซึ่งเป็นผู้จัดทำความเห็นเสนอขึ้นไป การจัดทำเรื่องและเอกสารประกอบให้ครบถ้วนจึงสำคัญ เพราะกรณีโทษประหารชีวิตยื่นได้เพียงครั้งเดียว (มาตรา 262) และโทษอื่นเมื่อถูกยกแล้วต้องรอสองปีจึงยื่นใหม่ได้ (มาตรา 264) หากกำลังเตรียมเรื่องขออภัยโทษ การปรึกษาทนายความไทยจะช่วยให้เรื่องครบถ้วนก่อนยื่น
คำถามที่พบบ่อย
ใครเป็นผู้ถวายเรื่องขอพระราชทานอภัยโทษต่อพระมหากษัตริย์
ตามมาตรา 261 การขออภัยโทษเฉพาะรายจะถวายผ่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ซึ่งจะแนบความเห็นว่าควรพระราชทานอภัยโทษหรือไม่ด้วย
หากผู้ต้องโทษไม่ได้ยื่นเรื่อง จะมีการเสนอขออภัยโทษได้หรือไม่
ได้ มาตรา 261 ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมถวายคำแนะนำขอพระราชทานอภัยโทษต่อพระมหากษัตริย์ได้แม้ไม่มีผู้ใดยื่นเรื่อง
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 261 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 261. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-261/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 261 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-261/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-261/"><p>รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมมีหน้าที่ถวายเรื่องราวต่อพระมหากษัตริย์พร้อมทั้งถวายความเห็นว่าควรพระราชทานอภัยโทษหรือไม่ในกรณีที่ไม่มีผู้ใดถวายเรื่องราว ถ้ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมเห็นเป็นการสมควรจะถวายคำแนะนำต่อพระมหากษัตริย์ขอให้พระราชทานอภัยโทษแก่ผู้ต้องคำพิพากษานั้นก็ได้</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 261 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-261/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา