A consent divorce signed at the district office and registered is complete คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 595/2534
⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ
Section 1514 para 2 does not require the divorce document to be signed at the spouses' home; it may be made anywhere before registration. Signed by both and two witnesses at the district office and then registered, the divorce was complete under section 1515 and Family Registration Act section 18, even though the registrar did not notify the office where the marriage was registered, which is only an internal rule.
การทำหนังสือยินยอมหย่าจะทำกันที่ไหนก็ได้ก่อนจดทะเบียนการหย่า
Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร
Once a consent divorce is registered it is effective, whatever internal paperwork follows.
Facts of the Case ข้อเท็จจริง
A widow claimed a share of her late husband's civil service pension; the authorities said they had divorced by consent at the district office, and she argued the divorce document was invalid and the registration incomplete.
Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)
Section 1514 para 2 does not require the divorce document to be signed at the spouses' home; it may be made anywhere before registration. Signed by both and two witnesses at the district office and then registered, the divorce was complete under section 1515 and Family Registration Act section 18, even though the registrar did not notify the office where the marriage was registered, which is only an internal rule.
การทำหนังสือยินยอมหย่าจะทำกันที่ไหนก็ได้ก่อนจดทะเบียนการหย่า
Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย
On section 1515: A divorce agreement may be signed anywhere, including at the district office just before registration; once the registrar registered the divorce it was complete under Section 1515 and the Family Registration Act section 18, and failure to send the internal notifications did not affect it.
Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม
The following is the full text of Supreme Court Decision No. 595/2534. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 595/2534 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th
English translation is being prepared and will be available soon.
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาชอบด้วยกฎหมายของนายวิบูลย์จุลพันธ์ ซึ่งรับราชการเป็นปลัดอำเภอสว่างอารมณ์ ต่อมานายวิบูลย์ถึงแก่ความตาย โจทก์กับบุตรทั้งสองและมารดาของผู้ตายมีสิทธิ์รับเงินบำเหน็จตกทอดกับเงินช่วยพิเศษเป็นส่วนเท่ากันโจทก์ขอให้จำเลยทั้งสองผู้มีหน้าที่เบิกจ่ายเงินดังกล่าวแก่โจทก์แล้วจำเลยทั้งสองเพิกเฉยโจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายด้วย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองเบิกจ่ายเงินบำเหน็จตกทอดกับเงินช่วยพิเศษแก่โจทก์
จำเลยทั้งสองให้การว่า ก่อนนายวิบูลย์ ถึงแก่ความตายโจทก์กับนายวิบูลย์ ได้หย่าขาดจากกันแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จตกทอดกับเงินช่วยพิเศษของผู้ตายจากทางราชการ ทั้งเงินดังกล่าวก็มิใช่มรดกของผู้ตายขอให้ยกฟ้อง
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าเงินบำเหน็จตกทอดกับเงินช่วยพิเศษไม่เป็นมรดกที่โจทก์จะขอรับในฐานะผู้จัดการมรดก โจทก์คงมีสิทธิในฐานะส่วนตัวพิพากษาให้จำเลยทั้งสองเบิกจ่ายให้โจทก์ 1 ใน 4 ส่วน
จำเลยทั้งสองอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้อง โจทก์ในฐานะส่วนตัวด้วย
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่โจทก์อ้างว่าบันทึกการหย่าโดยความยินยอมตามเอกสารหมาย จ.4 ไม่ได้ทำมาก่อนที่บ้านคู่กรณีจึงเป็นการไม่ชอบนั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1514 วรรคสองบัญญัติว่า "การหย่าโดยความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน" ซึ่งการทำหนังสือยินยอมหย่ากันตามที่บัญญัติไว้นั้น มิได้กำหนดไว้ว่าจะต้องทำที่บ้านของคู่กรณีตามที่โจทก์อ้าง> จะทำที่ไหนก็ ได้ก่อนที่จะมีการจดทะเบียนหย่า เมื่อเอกสารหมาย จ.4 นั้น ได้ความว่า โจทก์และนายวิบูลย์ ทำขึ้นที่ว่าการอำเภอก่อนที่จะมีการจดทะเบียนการหย่า โดยทั้งสองฝ่ายลงลายมือชื่อไว้และมีพยานลงลายมือชื่อสองคนถูกต้องจึงเป็นหนังสือยินยอมหย่าที่ถูกต้องตามบทกฎหมายที่กล่าวข้างต้น สำหรับการที่โจทก์อ้างมาในฎีกาประการสุดท้ายว่า การที่เจ้าพนักงานทะเบียนไม่ได้แจ้งการหย่าไปยังที่ว่าการอำเภอที่จดทะเบียนสมรส และสำนักทะเบียนกลางกรุงเทพมหานครการหย่าจึงยังไม่สมบูรณ์นั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1515 บัญญัติว่า "เมื่อได้จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายนี้การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์ต่อเมื่อสามีและภริยาได้จดทะเบียนการหย่านั้นแล้ว" และตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช 2478 มาตรา 18 บัญญัติว่า "การจดทะเบียนการหย่าโดยความยินยอมนั้น ให้นายทะเบียนรับจดต่อเมื่อสามีและภริยาร้องขอและได้นำหนังสือตามที่ระบุไว้ในมาตรา 1498 วรรคสอง (มาตรา 1514ปัจจุบัน) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาแสดงต่อนายทะเบียนด้วย"เมื่อโจทก์และนายวิบูลย์ ได้นำหนังสือยินยอมหย่าตามเอกสารหมายจ.4 มาแสดงและเจ้าพนักงานทะเบียนได้จดทะเบียนหย่าให้ตามความต้องการตามทะเบียนการหย่าเอกสารหมาย จ.3 แล้วการหย่าของโจทก์กับนายวิบูลย์ ก็มีผลสมบูรณ์ตามที่กฎหมายกำหนดนับแต่ได้มีการจดทะเบียนการหย่าแล้ว ส่วนการที่มีระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2483 จ้อ 4, 7 และ 31 กำหนดให้นายทะเบียนที่รับการจดทะเบียน ต้องแจ้งการจดทะเบียนการหย่าไปยังที่ว่าการอำเภอที่จดทะเบียนสมรสก็ดี หรือต้องแจ้งไปยังสำนักงานทะเบียนกลางกรุงเทพมหานครก็ดีเป็นแต่เพียงวิธีการในการปฏิบัติราชการให้มีหลักฐานปรากฏเพื่อประโยชน์แก่การควบคุมและตรวจสอบการรับจดทะเบียนอันเป็นการวางระเบียบภายในให้ถือปฏิบัติระหว่างเจ้าหน้าที่ของกระทรวงมหาดไทยด้วยกันเท่านั้น การที่ไม่แจ้งไปจึงไม่ทำให้การจดทะเบียนหย่านั้นไม่สมบูรณ์ ตามที่กฎหมายกำหนดไว้แต่ประการใด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 595/2534
นาง เฉลาศรี จุลพันธ์ ใน ฐานะ ส่วนตัว และ ผู้จัดการมรดก โจทก์
ของ นาย วิบูลย์ จุลพันธ์ โจทก์
ผู้ว่าราชการจังหวัด อุทัยธานี กับพวก จำเลย
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง: ป.พ.พ. ม. 1514 วรรคสอง , ม. 1515 ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 ม. 18 แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา
คู่ความ: นาง เฉลาศรี จุลพันธ์ ใน ฐานะ ส่วนตัว และ ผู้จัดการมรดก โจทก์ ของ นาย วิบูลย์ จุลพันธ์ โจทก์ ผู้ว่าราชการจังหวัด อุทัยธานี กับพวก จำเลย ป.พ.พ. ม. 1514 วรรคสอง , ม. 1515
องค์คณะ: (อุดม เฟื่องฟุ้ง-ก้าน อันนานนท์-อากาศ บำรุงชีพ)
Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง
Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.
Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthamethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.
ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ
ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต