ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 111: พยานไม่มาศาลตามหมายเรียก
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลเห็นว่าคำเบิกความของพยานที่ไม่มาศาลเป็นข้อสำคัญในการวินิจฉัยชี้ขาดคดี
(๑) แต่ศาลเห็นว่าข้ออ้างว่าพยานไม่สามารถมาศาลนั้นเป็นเพราะเหตุเจ็บป่วยของพยาน หรือพยานมีข้อแก้ตัวอันจำเป็นอย่างอื่นที่ฟังได้ ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปเพื่อให้พยานมาศาลหรือเพื่อสืบพยานนั้น ณ สถานที่และเวลาอันควรแก่พฤติการณ์ก็ได้ หรือ
(๒) ศาลเห็นว่าพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้ว จงใจไม่ไปยังศาลหรือไม่ไป ณ สถานที่และตามวันเวลาที่กำหนดไว้ หรือได้รับคำสั่งศาลให้รอคอยอยู่แล้วจงใจหลบเสีย ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปและออกหมายจับและเอาตัวพยานกักขังไว้จนกว่าพยานจะได้เบิกความตามวันที่ศาลเห็นสมควรก็ได้ ทั้งนี้ ไม่เป็นการลบล้างโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา
คำแปลภาษาอังกฤษ
เมื่อศาลเห็นว่าคำเบิกความของพยานที่ไม่มาศาลเป็นข้อสำคัญในการวินิจฉัยชี้ขาดคดี
(๑) แต่ศาลเห็นว่าข้ออ้างว่าพยานไม่สามารถมาศาลนั้นเป็นเพราะเหตุเจ็บป่วยของพยาน หรือพยานมีข้อแก้ตัวอันจำเป็นอย่างอื่นที่ฟังได้ ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปเพื่อให้พยานมาศาลหรือเพื่อสืบพยานนั้น ณ สถานที่และเวลาอันควรแก่พฤติการณ์ก็ได้ หรือ
(๒) ศาลเห็นว่าพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้ว จงใจไม่ไปยังศาลหรือไม่ไป ณ สถานที่และตามวันเวลาที่กำหนดไว้ หรือได้รับคำสั่งศาลให้รอคอยอยู่แล้วจงใจหลบเสีย ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปและออกหมายจับและเอาตัวพยานกักขังไว้จนกว่าพยานจะได้เบิกความตามวันที่ศาลเห็นสมควรก็ได้ ทั้งนี้ ไม่เป็นการลบล้างโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 111 อยู่ในหมวด 2 ว่าด้วยการมาศาลของพยานและการซักถามพยาน ให้อำนาจศาลจัดการกับพยานที่เป็นข้อสำคัญซึ่งไม่มาศาลทั้งที่ได้รับหมายเรียก โดยแยกระหว่างการไม่มาที่มีเหตุอันควร (เจ็บป่วยหรือมีความจำเป็นอื่นที่ฟังได้) ซึ่งนำไปสู่การเลื่อนคดีหรือสืบพยาน ณ สถานที่และเวลาอันควร กับการจงใจไม่มาหรือหลบหนี ซึ่งทำให้พยานอาจถูกออกหมายจับและกักขังไว้จนกว่าจะเบิกความ ข้อความตอนท้ายรักษาความรับผิดทางอาญาตามประมวลกฎหมายอาญาไว้ต่างหาก การกักขังตามมาตรานี้จึงเป็นมาตรการบังคับ มิใช่การลงโทษ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคู่ความ มาตรานี้เป็นเครื่องมือที่ทำให้คดีเดินหน้าต่อได้เมื่อพยานสำคัญประวิงเวลา หากพยานของท่านเจ็บป่วยจริง ควรแจ้งศาลทันทีและขอเลื่อนหรือขอสืบ ณ สถานที่อื่น หากพยานของอีกฝ่ายหลบเลี่ยงหมายเรียก ท่านอาจขอให้ศาลบังคับให้มาแทนที่จะเสียพยานไป การเตรียมคดีที่อาจต้องพึ่งพยานที่ไม่เต็มใจควรปรึกษาทนายความแต่เนิ่น ๆ เพราะการกักขังเป็นมาตรการบังคับและไม่ทดแทนโทษอาญาฐานขัดขืนหมายเรียก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 918/2503 (1960)
อำนาจตามมาตรา 111 ที่จะเลื่อนการพิจารณาและออกหมายจับพยานที่ได้รับหมายเรียกแล้วไม่มาศาล ศาลจะหยิบยกขึ้นเองเมื่อเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความร้องขอก็ได้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 111 ให้ศาลเลื่อนการพิจารณาและออกหมายจับพยานที่ได้รับหมายเรียกแล้วไม่มาศาลได้ และศาลจะหยิบยกขึ้นเองหรือเมื่อคู่ความร้องขอก็ได้ โดยพิจารณาประกอบกับหน้าที่ของโจทก์ในคดีอาญาที่ต้องนำพยานหลักฐานมาแสดง ซึ่งโจทก์ก็พยายามเอาตัวพยานมาตลอดแม้ต้องเลื่อนคดีหลายครั้ง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2506)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 918/2503 (1960)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 67/2506 (1963)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าพยานไม่มาศาลตามหมายเรียกในคดีแพ่งจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 111 หากพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้วจงใจไม่มา ศาลอาจเลื่อนการพิจารณาและออกหมายจับ กักขังพยานไว้จนกว่าจะเบิกความ ทั้งนี้แยกต่างหากจากโทษทางอาญาฐานขัดขืนหมายเรียก
ศาลเลื่อนการพิจารณาเพราะพยานป่วยได้หรือไม่
ได้ มาตรา 111 (1) ให้ศาลเลื่อนการนั่งพิจารณาได้เมื่อพยานมาศาลไม่ได้เพราะเจ็บป่วยหรือมีข้อแก้ตัวจำเป็นอื่นที่ฟังได้ หรือจัดให้สืบพยาน ณ สถานที่และเวลาอันควร
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 111 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 111. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 111 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/"><p>เมื่อศาลเห็นว่าคำเบิกความของพยานที่ไม่มาศาลเป็นข้อสำคัญในการวินิจฉัยชี้ขาดคดี (๑) แต่ศาลเห็นว่าข้ออ้างว่าพยานไม่สามารถมาศาลนั้นเป็นเพราะเหตุเจ็บป่วยของพยาน หรือพยานมีข้อแก้ตัวอันจำเป็นอย่างอื่นที่ฟังได้ ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปเพื่อให้พยานมาศาลหรือเพื่อสืบพยานนั้น ณ สถานที่และเวลาอันควรแก่พฤติการณ์ก็ได้ หรือ (๒) ศาลเห็นว่าพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้ว จงใจไม่ไปยังศาลหรือไม่ไป ณ สถานที่และตามวันเวลาที่กำหนดไว้ หรือได้รับคำสั่งศาลให้รอคอยอยู่แล้วจงใจหลบเสีย ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปและออกหมายจับและเอาตัวพยานกักขังไว้จนกว่าพยานจะได้เบิกความตามวันที่ศาลเห็นสมควรก็ได้ ทั้งนี้ ไม่เป็นการลบล้างโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 111 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา