ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 111: พยานไม่มาศาลตามหมายเรียก
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลเห็นว่าคำเบิกความของพยานที่ไม่มาศาลเป็นข้อสำคัญในการวินิจฉัยชี้ขาดคดี
(๑) แต่ศาลเห็นว่าข้ออ้างว่าพยานไม่สามารถมาศาลนั้นเป็นเพราะเหตุเจ็บป่วยของพยาน หรือพยานมีข้อแก้ตัวอันจำเป็นอย่างอื่นที่ฟังได้ ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปเพื่อให้พยานมาศาลหรือเพื่อสืบพยานนั้น ณ สถานที่และเวลาอันควรแก่พฤติการณ์ก็ได้ หรือ
(๒) ศาลเห็นว่าพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้ว จงใจไม่ไปยังศาลหรือไม่ไป ณ สถานที่และตามวันเวลาที่กำหนดไว้ หรือได้รับคำสั่งศาลให้รอคอยอยู่แล้วจงใจหลบเสีย ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปและออกหมายจับและเอาตัวพยานกักขังไว้จนกว่าพยานจะได้เบิกความตามวันที่ศาลเห็นสมควรก็ได้ ทั้งนี้ ไม่เป็นการลบล้างโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา
คำแปลภาษาอังกฤษ
When the court is of the opinion that the testimony of a witness who does not appear at court is material to the adjudication of the case:
(1) but the court considers that the claim that the witness is unable to appear is due to the witness's illness or that the witness has another necessary and acceptable excuse, the court may postpone the sitting so that the witness may appear, or so that that witness may be examined at a place and time appropriate to the circumstances; or
(2) the court considers that the witness has been duly served with a summons and has intentionally failed to attend the court, or has failed to attend at the place and on the date and time specified, or has been ordered by the court to wait and has intentionally absconded, the court may postpone the sitting and issue a warrant of arrest and detain the witness in custody until the witness has given testimony on such date as the court sees fit. This does not extinguish the penalty provided in the Penal Code.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 111 อยู่ในหมวด 2 ว่าด้วยการมาศาลของพยานและการซักถามพยาน ให้อำนาจศาลจัดการกับพยานที่เป็นข้อสำคัญซึ่งไม่มาศาลทั้งที่ได้รับหมายเรียก โดยแยกระหว่างการไม่มาที่มีเหตุอันควร (เจ็บป่วยหรือมีความจำเป็นอื่นที่ฟังได้) ซึ่งนำไปสู่การเลื่อนคดีหรือสืบพยาน ณ สถานที่และเวลาอันควร กับการจงใจไม่มาหรือหลบหนี ซึ่งทำให้พยานอาจถูกออกหมายจับและกักขังไว้จนกว่าจะเบิกความ ข้อความตอนท้ายรักษาความรับผิดทางอาญาตามประมวลกฎหมายอาญาไว้ต่างหาก การกักขังตามมาตรานี้จึงเป็นมาตรการบังคับ มิใช่การลงโทษ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับคู่ความ มาตรานี้เป็นเครื่องมือที่ทำให้คดีเดินหน้าต่อได้เมื่อพยานสำคัญประวิงเวลา หากพยานของท่านเจ็บป่วยจริง ควรแจ้งศาลทันทีและขอเลื่อนหรือขอสืบ ณ สถานที่อื่น หากพยานของอีกฝ่ายหลบเลี่ยงหมายเรียก ท่านอาจขอให้ศาลบังคับให้มาแทนที่จะเสียพยานไป การเตรียมคดีที่อาจต้องพึ่งพยานที่ไม่เต็มใจควรปรึกษาทนายความแต่เนิ่น ๆ เพราะการกักขังเป็นมาตรการบังคับและไม่ทดแทนโทษอาญาฐานขัดขืนหมายเรียก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 918/2503 (1960)
อำนาจตามมาตรา 111 ที่จะเลื่อนการพิจารณาและออกหมายจับพยานที่ได้รับหมายเรียกแล้วไม่มาศาล ศาลจะหยิบยกขึ้นเองเมื่อเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความร้องขอก็ได้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 111 ให้ศาลเลื่อนการพิจารณาและออกหมายจับพยานที่ได้รับหมายเรียกแล้วไม่มาศาลได้ และศาลจะหยิบยกขึ้นเองหรือเมื่อคู่ความร้องขอก็ได้ โดยพิจารณาประกอบกับหน้าที่ของโจทก์ในคดีอาญาที่ต้องนำพยานหลักฐานมาแสดง ซึ่งโจทก์ก็พยายามเอาตัวพยานมาตลอดแม้ต้องเลื่อนคดีหลายครั้ง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2506)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 918/2503 (1960)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 67/2506 (1963)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าพยานไม่มาศาลตามหมายเรียกในคดีแพ่งจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 111 หากพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้วจงใจไม่มา ศาลอาจเลื่อนการพิจารณาและออกหมายจับ กักขังพยานไว้จนกว่าจะเบิกความ ทั้งนี้แยกต่างหากจากโทษทางอาญาฐานขัดขืนหมายเรียก
ศาลเลื่อนการพิจารณาเพราะพยานป่วยได้หรือไม่
ได้ มาตรา 111 (1) ให้ศาลเลื่อนการนั่งพิจารณาได้เมื่อพยานมาศาลไม่ได้เพราะเจ็บป่วยหรือมีข้อแก้ตัวจำเป็นอื่นที่ฟังได้ หรือจัดให้สืบพยาน ณ สถานที่และเวลาอันควร
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 111 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 111. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 111 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/"><p>เมื่อศาลเห็นว่าคำเบิกความของพยานที่ไม่มาศาลเป็นข้อสำคัญในการวินิจฉัยชี้ขาดคดี (๑) แต่ศาลเห็นว่าข้ออ้างว่าพยานไม่สามารถมาศาลนั้นเป็นเพราะเหตุเจ็บป่วยของพยาน หรือพยานมีข้อแก้ตัวอันจำเป็นอย่างอื่นที่ฟังได้ ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปเพื่อให้พยานมาศาลหรือเพื่อสืบพยานนั้น ณ สถานที่และเวลาอันควรแก่พฤติการณ์ก็ได้ หรือ (๒) ศาลเห็นว่าพยานได้รับหมายเรียกโดยชอบแล้ว จงใจไม่ไปยังศาลหรือไม่ไป ณ สถานที่และตามวันเวลาที่กำหนดไว้ หรือได้รับคำสั่งศาลให้รอคอยอยู่แล้วจงใจหลบเสีย ศาลจะเลื่อนการนั่งพิจารณาคดีไปและออกหมายจับและเอาตัวพยานกักขังไว้จนกว่าพยานจะได้เบิกความตามวันที่ศาลเห็นสมควรก็ได้ ทั้งนี้ ไม่เป็นการลบล้างโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา</p><footer>Civil Procedure Code, s. 111 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-111/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา