ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 160: การถอนการยกเว้นเพราะประพฤติไม่เรียบร้อย
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าผู้ที่ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลประพฤติตนไม่เรียบร้อย เช่น ดำเนินกระบวนพิจารณาในทางก่อความรำคาญถึงขนาด หรือกระทำความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลหรือจงใจประวิงความเรื่องนั้น ศาลจะถอนการอนุญาตเสียในเวลาใด ๆ ก็ได้ และบุคคลเช่นว่านั้นจำต้องรับผิดเสียค่าฤชาธรรมเนียมสำหรับกระบวนพิจารณาภายหลังที่ศาลได้ถอนการอนุญาตนั้นแล้ว
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the person granted exemption from court fees behaves improperly, for example by conducting the proceedings so as to cause nuisance to an intolerable degree, committing the offence of contempt of court, or wilfully delaying the case, the court may withdraw the grant at any time, and such a person shall be liable to pay court fees and costs for the proceedings conducted after the court has withdrawn the grant.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 160 ให้ศาลถอนการยกเว้นค่าธรรมเนียมเป็นการลงโทษการใช้สิทธิโดยมิชอบ ตัวอย่างที่ระบุไว้ คือ การก่อความรำคาญถึงขนาดในการดำเนินคดี การละเมิดอำนาจศาล และการจงใจประวิงคดี เป็นเพียงตัวอย่างของการประพฤติที่เป็นเหตุให้ถอนได้ ซึ่งศาลสั่งเมื่อใดก็ได้ ผลของการถอนมีเฉพาะไปข้างหน้า คือ บุคคลนั้นต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมสำหรับกระบวนพิจารณาที่ดำเนินภายหลังการถอน ไม่ย้อนหลังไปถึงกระบวนพิจารณาที่ได้รับยกเว้นก่อนหน้า บทนี้อยู่คู่กับมาตรา 159 ที่ว่าด้วยการเรียกเก็บเมื่อผู้นั้นมีทรัพย์พอ และย้ำว่าการยกเว้นเป็นประโยชน์ที่มีเงื่อนไขขึ้นอยู่กับการดำเนินคดีโดยเรียบร้อย
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านดำเนินคดีโดยได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียม พึงถือว่าเป็นสิทธิที่มีเงื่อนไขว่าต้องประพฤติเรียบร้อย การยื่นคำร้องกลั่นแกล้ง การละเมิดอำนาจศาล หรือกลวิธีจงใจประวิงคดี อาจทำให้เสียการยกเว้นเมื่อใดก็ได้ และท่านจะต้องเสียค่าธรรมเนียมสำหรับกระบวนพิจารณาที่ตามมา แม้ไม่ถูกเรียกคืนย้อนหลังในส่วนก่อนหน้า แต่การเสียสิทธิระหว่างคดีอาจเปลี่ยนคดีที่ไม่มีค่าธรรมเนียมให้กลายเป็นคดีที่มีค่าใช้จ่ายสูงในทันที
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2520 ถึง 2537)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1968/2537 (1994)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 355/2520 (1977)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลถอนการยกเว้นค่าธรรมเนียมระหว่างคดีได้หรือไม่
ได้ มาตรา 160 ให้ศาลถอนการยกเว้นเมื่อใดก็ได้ หากบุคคลนั้นประพฤติไม่เรียบร้อย เช่น ก่อความรำคาญถึงขนาด ละเมิดอำนาจศาล หรือจงใจประวิงคดี
ถ้าการยกเว้นถูกถอน จะต้องเสียค่าธรรมเนียมทั้งคดีหรือไม่
ไม่ ตามมาตรา 160 ท่านต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมเฉพาะกระบวนพิจารณาที่ดำเนินภายหลังการถอนเท่านั้น ไม่รวมกระบวนพิจารณาที่ได้รับยกเว้นก่อนหน้า
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 160 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 160. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-160/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 160 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-160/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-160/"><p>ถ้าผู้ที่ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลประพฤติตนไม่เรียบร้อย เช่น ดำเนินกระบวนพิจารณาในทางก่อความรำคาญถึงขนาด หรือกระทำความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลหรือจงใจประวิงความเรื่องนั้น ศาลจะถอนการอนุญาตเสียในเวลาใด ๆ ก็ได้ และบุคคลเช่นว่านั้นจำต้องรับผิดเสียค่าฤชาธรรมเนียมสำหรับกระบวนพิจารณาภายหลังที่ศาลได้ถอนการอนุญาตนั้นแล้ว</p><footer>Civil Procedure Code, s. 160 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-160/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา