มาตรา 321: การขอให้ศาลบังคับบุคคลภายนอก

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 227/2567 (2024)

   กองทุนหมู่บ้านที่จัดตั้งตาม พ.ร.บ.กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ พ.ศ. 2547 เป็นนิติบุคคลมหาชน เงินที่ได้รับจัดสรรและเงินอุดหนุนจากรัฐบาลจึงเป็นทรัพย์สินของแผ่นดินที่ไม่อาจยึดหรืออายัดได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1307 และไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีตามมาตรา 301 (5) ส่วนเงินที่สมาชิกนำมาฝากไว้ก็มิใช่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา จึงอายัดตามมาตรา 303 และมาตรา 316 ไม่ได้ เมื่อเงินฝากไม่อาจอายัดได้ตั้งแต่ต้น ก็ไม่มีหนี้ที่จะบังคับให้บุคคลภายนอกชำระตามมาตรา 321

   โจทก์ทั้งสองซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอให้ศาลบังคับธนาคารซึ่งเป็นบุคคลภายนอกผู้ถูกอายัดส่งเงินฝากของจำเลยรวม 289,000 บาท หรือชำระค่าสินไหมทดแทนเท่าจำนวนดังกล่าวตามมาตรา 321 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินฝากนั้นไม่อาจอายัดได้ตั้งแต่ต้น บัญชีหนึ่งเป็นเงินที่ได้รับจัดสรรและเงินอุดหนุนจากรัฐบาล อันเป็นทรัพย์สินของแผ่นดินตาม ป.พ.พ. มาตรา 1307 และไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีตามมาตรา 301 (5) อีกบัญชีหนึ่งเป็นเงินที่สมาชิกนำมาฝาก ซึ่งมิใช่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาตามมาตรา 303 และมาตรา 316 ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่ให้ธนาคารชำระเงิน และให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1784/2563 (2020)

   การดำเนินการตามมาตรา 321 เพื่อบังคับบุคคลภายนอกให้ปฏิบัติตามคำสั่งอายัด ต้องมีการอายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้โดยชอบเสียก่อน การขอบังคับบุคคลภายนอกโดยไม่อายัดสิทธิเรียกร้องก่อนเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาข้ามขั้นตอน

   โจทก์ยื่นคำร้องผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดีขอให้จังหวัดปฏิบัติตามคำสั่งอายัดตามมาตรา 321 เพื่อให้มาเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษา โดยไม่ได้อายัดสิทธิเรียกร้องของจำเลยก่อน ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาข้ามขั้นตอนที่ต้องอายัดสิทธิเรียกร้องก่อน จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา