กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

326 — การขอเฉลี่ยทรัพย์

คนบทกฎหมาย

เมื่อมีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอย่างใดของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเพื่อเอาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว ห้ามไม่ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่นดำเนินการให้มีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องนั้นซ้ำอีก แต่ให้มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ขอให้มีคำสั่งให้ตนเข้าเฉลี่ยในทรัพย์สินหรือเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินจากการยึดหรืออายัดนั้นได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา
ห้ามมิให้ศาลอนุญาตตามคำร้องเช่นว่านี้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าผู้ยื่นคำร้องไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่น ๆ ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา
ถ้าเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่จะสั่งยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษา เพื่อบังคับชำระหนี้ที่ค้างชำระตามกฎหมายนั้น ๆ ได้เอง ได้ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องตามวรรคหนึ่งไว้ก่อนแล้ว ให้มีสิทธิขอเข้าเฉลี่ยได้โดยไม่อยู่ภายในบังคับของบทบัญญัติวรรคสอง แต่ถ้าเจ้าพนักงานดังกล่าวมิได้ยึดหรืออายัดไว้ก่อน ให้มีสิทธิขอเข้าเฉลี่ยได้เช่นเดียวกับเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่น
ในกรณีที่ยึดทรัพย์สินเพื่อขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น คำร้องเช่นว่านี้ให้ยื่นก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์สินที่ขายทอดตลาดหรือจำหน่ายได้ในครั้งนั้น ๆ
ในกรณีที่อายัดสิทธิเรียกร้อง ให้ยื่นคำร้องเสียก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงินหรือวันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งสิทธิเรียกร้องตามที่อายัดนั้นได้
ในกรณีที่ยึดเงิน ให้ยื่นคำร้องเช่นว่านี้ก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันยึด
เมื่อได้ส่งสำเนาคำร้องดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีงดการจ่ายเงินหรือทรัพย์สินตามคำบังคับตั้งแต่การขาย การจำหน่าย หรือการชำระเงินตามที่ได้อายัดในครั้งที่ขอเฉลี่ยนั้น แล้วแต่กรณี ไว้จนกว่าศาลจะได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาด เมื่อศาลได้มีคำสั่งประการใดและส่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทราบแล้ว ก็ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีปฏิบัติไปตามคำสั่งเช่นว่านั้น

คำแปลภาษาไทย

When property has been seized or a claim of the judgment debtor has been attached in order to satisfy the debt owed to one judgment creditor, no other judgment creditor is permitted to have that property seized or that claim attached again; but such other creditor has the right to file an application with the court that issued the writ of execution, seeking an order that he share in the property or in the money obtained from the sale or disposal of the property from that seizure or attachment, in proportion to the amount of the judgment debt.
The court shall not grant such an application unless it is of the opinion that the applicant cannot obtain satisfaction from other property of the judgment debtor.
If an official having authority under the law on taxation or other law to order, of his own accord, the seizure of property or the attachment of a claim of the judgment debtor in order to enforce payment of arrears under such law, has already seized the property or attached the claim under paragraph one beforehand, that official has the right to apply to share without being subject to the provision of paragraph two; but if such official did not seize or attach beforehand, he has the right to apply to share in the same manner as other judgment creditors.
In the case of the seizure of property to be auctioned or disposed of by other means, such an application shall be filed before the lapse of fifteen days from the date of the auction or disposal of the property that was auctioned or disposed of on each such occasion.
In the case of the attachment of a claim, the application shall be filed before the lapse of fifteen days from the date of payment or the date of the auction or disposal by other means of the claim so attached.
In the case of the seizure of money, such an application shall be filed before the lapse of fifteen days from the date of the seizure.
When a copy of such application has been served on the execution officer, the execution officer shall stay the payment of the money or property under the enforcement, from the sale, disposal, or payment of what was attached on the occasion in respect of which the sharing is sought, as the case may be, until the court has given its ruling. When the court has made any order and it has been sent to the execution officer, the execution officer shall proceed in accordance with such order.

คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก

หมายเหตุสำนักงาน

มาตรา 326 เป็นมาตราแรกของส่วนที่ 7 และวางหลักห้ามยึดซ้ำ ทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่อยู่ระหว่างการบังคับคดีเพื่อเจ้าหนี้รายหนึ่งแล้ว เจ้าหนี้รายอื่นจะยึดหรืออายัดซ้ำไม่ได้ แต่ให้ขอเฉลี่ยในเงินที่ได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ การเฉลี่ยไม่เป็นไปโดยอัตโนมัติ ตามวรรคสองศาลจะอนุญาตต่อเมื่อผู้ขอไม่อาจเอาชำระจากทรัพย์อื่นของลูกหนี้ เจ้าพนักงานด้านภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่มีอำนาจยึดเองอาจขอเฉลี่ยได้ และพ้นจากเงื่อนไขวรรคสองเฉพาะเมื่อยึดหรืออายัดไว้ก่อน กำหนดเวลาผูกกับประเภททรัพย์ คือสิบห้าวันนับแต่การขายแต่ละครั้ง นับแต่วันชำระเงินหรือจำหน่ายสิทธิเรียกร้องที่อายัด หรือนับแต่วันยึดเงิน และเมื่อได้รับสำเนาคำร้องเจ้าพนักงานจะงดการจ่ายไว้จนกว่าศาลจะมีคำสั่ง จัดเลขมาตราใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2560

ความสำคัญต่อ

หากเจ้าหนี้รายอื่นเข้าถึงทรัพย์ของลูกหนี้ก่อน ท่านจะยึดซ้ำไม่ได้ แต่ให้ยื่นขอเฉลี่ยในเงินที่ได้ และทำได้เฉพาะเมื่อลูกหนี้ไม่มีทรัพย์อื่นให้ท่านเอาชำระ กำหนดสิบห้าวันสั้นและต่างกันตามประเภททรัพย์ การพลาดกำหนดหมายถึงพลาดการแบ่งเงินทั้งหมด การมีเจ้าหนี้หลายรายไล่ตามลูกหนี้รายเดียวกันเป็นเรื่องปกติ การทราบว่าจะยื่นขอเฉลี่ยเมื่อใดและอย่างไร และคุ้มหรือไม่ จึงเป็นเหตุผลหลักที่ควรทำงานร่วมกับทนายด้านการบังคับคดี

คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3327/2566 (2023)

    ตามมาตรา 326 วรรคห้า เจ้าหนี้ที่ขอเฉลี่ยในกรณีอายัดสิทธิเรียกร้องต้องยื่นคำร้องภายในสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงิน และกำหนดเวลานี้เป็นระยะเวลาที่อนุญาตให้เจ้าหนี้อื่นยื่นคำขอเฉลี่ยได้

    ในการปรับใช้มาตรา 110 วรรคสอง ของกฎหมายล้มละลาย ศาลวัดเวลาที่การบังคับคดีสำเร็จบริบูรณ์โดยอ้างอิงกำหนดเวลาที่อนุญาตให้เจ้าหนี้อื่นขอเฉลี่ยตามมาตรา 326 วรรคห้า ซึ่งกรณีอายัดสิทธิเรียกร้องคือสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงิน เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับเงินตามเช็คในวันที่ 21 พฤษภาคม 2563 จึงเป็นวันเริ่มนับกำหนดเวลาดังกล่าว

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 835/2566 (2023)

    มาตรา 326 วรรคห้า กำหนดให้เจ้าหนี้ขอเฉลี่ยในกรณีอายัดสิทธิเรียกร้องเสียก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงิน และกำหนดสิบห้าวันนี้เป็นเวลาที่ถือว่าการบังคับคดีสำเร็จบริบูรณ์เพื่อประโยชน์ที่เกี่ยวข้อง

    เช่นเดียวกับคำพิพากษาแนวเดียวกัน ศาลปรับใช้มาตรา 326 วรรคห้า กำหนดระยะเวลาสิบห้าวันสำหรับการเฉลี่ยในกรณีอายัดสิทธิเรียกร้อง โดยเริ่มนับแต่วันที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับเงินในวันที่ 21 พฤษภาคม 2563 เพื่อวินิจฉัยว่าการบังคับคดีสำเร็จบริบูรณ์เมื่อใดตามบทบัญญัติกฎหมายล้มละลาย

คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา

เลย

เจ้าหนี้สองรายยึดทรัพย์เดียวกันได้หรือไม่

ไม่ได้ ตามมาตรา 326 เมื่อเจ้าหนี้รายหนึ่งยึดทรัพย์หรืออายัดสิทธิเรียกร้องแล้ว เจ้าหนี้รายอื่นจะยึดหรืออายัดซ้ำไม่ได้ แต่ขอเฉลี่ยในเงินที่ได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ได้

ต้องยื่นคำร้องขอเฉลี่ยเมื่อใด

ภายในสิบห้าวัน กรณียึดทรัพย์นับแต่การขายแต่ละครั้ง กรณีอายัดสิทธิเรียกร้องนับแต่วันชำระเงินหรือจำหน่าย และกรณียึดเงินนับแต่วันยึด

ศาลจะอนุญาตให้เฉลี่ยเสมอหรือไม่

ไม่ ตามวรรคสองศาลจะอนุญาตให้เฉลี่ยต่อเมื่อเห็นว่าผู้ขอไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ตามคำพิพากษา

ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการศึกษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนที่จะนำไปใช้กับการดำเนินคดีจริง

เลื่อนขึ้น