ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 326: การขอเฉลี่ยทรัพย์
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อมีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอย่างใดของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเพื่อเอาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว ห้ามไม่ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่นดำเนินการให้มีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องนั้นซ้ำอีก แต่ให้มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ขอให้มีคำสั่งให้ตนเข้าเฉลี่ยในทรัพย์สินหรือเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินจากการยึดหรืออายัดนั้นได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา
ห้ามมิให้ศาลอนุญาตตามคำร้องเช่นว่านี้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าผู้ยื่นคำร้องไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่น ๆ ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา
ถ้าเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่จะสั่งยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษา เพื่อบังคับชำระหนี้ที่ค้างชำระตามกฎหมายนั้น ๆ ได้เอง ได้ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องตามวรรคหนึ่งไว้ก่อนแล้ว ให้มีสิทธิขอเข้าเฉลี่ยได้โดยไม่อยู่ภายในบังคับของบทบัญญัติวรรคสอง แต่ถ้าเจ้าพนักงานดังกล่าวมิได้ยึดหรืออายัดไว้ก่อน ให้มีสิทธิขอเข้าเฉลี่ยได้เช่นเดียวกับเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่น
ในกรณีที่ยึดทรัพย์สินเพื่อขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น คำร้องเช่นว่านี้ให้ยื่นก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์สินที่ขายทอดตลาดหรือจำหน่ายได้ในครั้งนั้น ๆ
ในกรณีที่อายัดสิทธิเรียกร้อง ให้ยื่นคำร้องเสียก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงินหรือวันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งสิทธิเรียกร้องตามที่อายัดนั้นได้
ในกรณีที่ยึดเงิน ให้ยื่นคำร้องเช่นว่านี้ก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันยึด
เมื่อได้ส่งสำเนาคำร้องดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีงดการจ่ายเงินหรือทรัพย์สินตามคำบังคับตั้งแต่การขาย การจำหน่าย หรือการชำระเงินตามที่ได้อายัดในครั้งที่ขอเฉลี่ยนั้น แล้วแต่กรณี ไว้จนกว่าศาลจะได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาด เมื่อศาลได้มีคำสั่งประการใดและส่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทราบแล้ว ก็ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีปฏิบัติไปตามคำสั่งเช่นว่านั้น
คำแปลภาษาอังกฤษ
When property has been seized or a claim of the judgment debtor has been attached in order to satisfy the debt owed to one judgment creditor, no other judgment creditor is permitted to have that property seized or that claim attached again; but such other creditor has the right to file an application with the court that issued the writ of execution, seeking an order that he share in the property or in the money obtained from the sale or disposal of the property from that seizure or attachment, in proportion to the amount of the judgment debt.
The court shall not grant such an application unless it is of the opinion that the applicant cannot obtain satisfaction from other property of the judgment debtor.
If an official having authority under the law on taxation or other law to order, of his own accord, the seizure of property or the attachment of a claim of the judgment debtor in order to enforce payment of arrears under such law, has already seized the property or attached the claim under paragraph one beforehand, that official has the right to apply to share without being subject to the provision of paragraph two; but if such official did not seize or attach beforehand, he has the right to apply to share in the same manner as other judgment creditors.
In the case of the seizure of property to be auctioned or disposed of by other means, such an application shall be filed before the lapse of fifteen days from the date of the auction or disposal of the property that was auctioned or disposed of on each such occasion.
In the case of the attachment of a claim, the application shall be filed before the lapse of fifteen days from the date of payment or the date of the auction or disposal by other means of the claim so attached.
In the case of the seizure of money, such an application shall be filed before the lapse of fifteen days from the date of the seizure.
When a copy of such application has been served on the execution officer, the execution officer shall stay the payment of the money or property under the enforcement, from the sale, disposal, or payment of what was attached on the occasion in respect of which the sharing is sought, as the case may be, until the court has given its ruling. When the court has made any order and it has been sent to the execution officer, the execution officer shall proceed in accordance with such order.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 326 เป็นมาตราแรกของส่วนที่ 7 และวางหลักห้ามยึดซ้ำ ทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่อยู่ระหว่างการบังคับคดีเพื่อเจ้าหนี้รายหนึ่งแล้ว เจ้าหนี้รายอื่นจะยึดหรืออายัดซ้ำไม่ได้ แต่ให้ขอเฉลี่ยในเงินที่ได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ การเฉลี่ยไม่เป็นไปโดยอัตโนมัติ ตามวรรคสองศาลจะอนุญาตต่อเมื่อผู้ขอไม่อาจเอาชำระจากทรัพย์อื่นของลูกหนี้ เจ้าพนักงานด้านภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่มีอำนาจยึดเองอาจขอเฉลี่ยได้ และพ้นจากเงื่อนไขวรรคสองเฉพาะเมื่อยึดหรืออายัดไว้ก่อน กำหนดเวลาผูกกับประเภททรัพย์ คือสิบห้าวันนับแต่การขายแต่ละครั้ง นับแต่วันชำระเงินหรือจำหน่ายสิทธิเรียกร้องที่อายัด หรือนับแต่วันยึดเงิน และเมื่อได้รับสำเนาคำร้องเจ้าพนักงานจะงดการจ่ายไว้จนกว่าศาลจะมีคำสั่ง จัดเลขมาตราใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2560
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากเจ้าหนี้รายอื่นเข้าถึงทรัพย์ของลูกหนี้ก่อน ท่านจะยึดซ้ำไม่ได้ แต่ให้ยื่นขอเฉลี่ยในเงินที่ได้ และทำได้เฉพาะเมื่อลูกหนี้ไม่มีทรัพย์อื่นให้ท่านเอาชำระ กำหนดสิบห้าวันสั้นและต่างกันตามประเภททรัพย์ การพลาดกำหนดหมายถึงพลาดการแบ่งเงินทั้งหมด การมีเจ้าหนี้หลายรายไล่ตามลูกหนี้รายเดียวกันเป็นเรื่องปกติ การทราบว่าจะยื่นขอเฉลี่ยเมื่อใดและอย่างไร และคุ้มหรือไม่ จึงเป็นเหตุผลหลักที่ควรทำงานร่วมกับทนายด้านการบังคับคดี
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3327/2566 (2023)
ตามมาตรา 326 วรรคห้า เจ้าหนี้ที่ขอเฉลี่ยในกรณีอายัดสิทธิเรียกร้องต้องยื่นคำร้องภายในสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงิน และกำหนดเวลานี้เป็นระยะเวลาที่อนุญาตให้เจ้าหนี้อื่นยื่นคำขอเฉลี่ยได้
ในการปรับใช้มาตรา 110 วรรคสอง ของกฎหมายล้มละลาย ศาลวัดเวลาที่การบังคับคดีสำเร็จบริบูรณ์โดยอ้างอิงกำหนดเวลาที่อนุญาตให้เจ้าหนี้อื่นขอเฉลี่ยตามมาตรา 326 วรรคห้า ซึ่งกรณีอายัดสิทธิเรียกร้องคือสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงิน เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับเงินตามเช็คในวันที่ 21 พฤษภาคม 2563 จึงเป็นวันเริ่มนับกำหนดเวลาดังกล่าว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 835/2566 (2023)
มาตรา 326 วรรคห้า กำหนดระยะเวลาที่เจ้าหนี้อื่นจะยื่นคำขอเฉลี่ยในสิทธิเรียกร้องที่อายัดไว้ โดยนับแต่วันที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับชำระเงิน มาตรานี้ทำหน้าที่เพียงกำหนดกำหนดเวลาดังกล่าว ส่วนพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มิได้บัญญัตินิยามของคำว่าการบังคับคดีได้สำเร็จบริบูรณ์ไว้เป็นการเฉพาะสำหรับมาตรา 90/12 (5) ซึ่งเป็นข้อยกเว้นให้ศาลไม่จำต้องงดการบังคับคดีในกรณีที่การบังคับคดีได้สำเร็จบริบูรณ์แล้วก่อนที่เจ้าพนักงานบังคับคดีจะได้ทราบว่ามีการยื่นคำร้องขอฟื้นฟูกิจการ ความหมายดังกล่าวต้องพิจารณาเทียบเคียงกับมาตรา 110 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย ซึ่งให้ถือว่าการบังคับคดีได้สำเร็จบริบูรณ์เมื่อพ้นกำหนดเวลาที่อนุญาตให้เจ้าหนี้อื่นยื่นคำขอเฉลี่ยตาม ป.วิ.พ. บทที่ก่อผลทางกฎหมายจึงเป็นมาตรา 110 วรรคสอง โดยอาศัยกำหนดเวลาตามมาตรา 326 วรรคห้า เป็นเครื่องวัด
ปัญหามีว่าการบังคับคดีได้สำเร็จบริบูรณ์เมื่อใด ตามข้อยกเว้นในมาตรา 90/12 (5) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ซึ่งให้ศาลไม่จำต้องงดการบังคับคดี ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อกระบวนพิจารณาเกี่ยวกับการฟื้นฟูกิจการมิได้บัญญัตินิยามของถ้อยคำดังกล่าวไว้เป็นการเฉพาะ จึงต้องพิจารณาเทียบเคียงกับกรณีที่ลูกหนี้ล้มละลาย และมาตรา 110 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวให้ความหมายว่าการบังคับคดีได้สำเร็จบริบูรณ์เมื่อพ้นกำหนดเวลาที่อนุญาตให้เจ้าหนี้อื่นยื่นคำขอเฉลี่ยตาม ป.วิ.พ. ซึ่งกำหนดเวลานั้นเป็นไปตามมาตรา 326 วรรคห้า โดยนับแต่วันที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับชำระเงินเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2563 ผลทางกฎหมายจึงมาจากมาตรา 110 วรรคสอง โดยใช้กำหนดเวลาตามมาตรา 326 วรรคห้า เป็นเครื่องวัด
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2566 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3327/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1818/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 960/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 835/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8560/2568 (2025)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
เจ้าหนี้สองรายยึดทรัพย์เดียวกันได้หรือไม่
ไม่ได้ ตามมาตรา 326 เมื่อเจ้าหนี้รายหนึ่งยึดทรัพย์หรืออายัดสิทธิเรียกร้องแล้ว เจ้าหนี้รายอื่นจะยึดหรืออายัดซ้ำไม่ได้ แต่ขอเฉลี่ยในเงินที่ได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ได้
ต้องยื่นคำร้องขอเฉลี่ยเมื่อใด
ภายในสิบห้าวัน กรณียึดทรัพย์นับแต่การขายแต่ละครั้ง กรณีอายัดสิทธิเรียกร้องนับแต่วันชำระเงินหรือจำหน่าย และกรณียึดเงินนับแต่วันยึด
ศาลจะอนุญาตให้เฉลี่ยเสมอหรือไม่
ไม่ ตามวรรคสองศาลจะอนุญาตให้เฉลี่ยต่อเมื่อเห็นว่าผู้ขอไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ตามคำพิพากษา
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 326 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 326. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-326/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 326 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-326/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-326/"><p>เมื่อมีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอย่างใดของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเพื่อเอาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว ห้ามไม่ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่นดำเนินการให้มีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องนั้นซ้ำอีก แต่ให้มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ขอให้มีคำสั่งให้ตนเข้าเฉลี่ยในทรัพย์สินหรือเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินจากการยึดหรืออายัดนั้นได้ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา ห้ามมิให้ศาลอนุญาตตามคำร้องเช่นว่านี้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าผู้ยื่นคำร้องไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่น ๆ ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ถ้าเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่จะสั่งยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษา เพื่อบังคับชำระหนี้ที่ค้างชำระตามกฎหมายนั้น ๆ ได้เอง ได้ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องตามวรรคหนึ่งไว้ก่อนแล้ว ให้มีสิทธิขอเข้าเฉลี่ยได้โดยไม่อยู่ภายในบังคับของบทบัญญัติวรรคสอง แต่ถ้าเจ้าพนักงานดังกล่าวมิได้ยึดหรืออายัดไว้ก่อน ให้มีสิทธิขอเข้าเฉลี่ยได้เช่นเดียวกับเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอื่น ในกรณีที่ยึดทรัพย์สินเพื่อขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น คำร้องเช่นว่านี้ให้ยื่นก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์สินที่ขายทอดตลาดหรือจำหน่ายได้ในครั้งนั้น ๆ ในกรณีที่อายัดสิทธิเรียกร้อง ให้ยื่นคำร้องเสียก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันชำระเงินหรือวันที่มีการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งสิทธิเรียกร้องตามที่อายัดนั้นได้ ในกรณีที่ยึดเงิน ให้ยื่นคำร้องเช่นว่านี้ก่อนสิ้นระยะเวลาสิบห้าวันนับแต่วันยึด เมื่อได้ส่งสำเนาคำร้องดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีงดการจ่ายเงินหรือทรัพย์สินตามคำบังคับตั้งแต่การขาย การจำหน่าย หรือการชำระเงินตามที่ได้อายัดในครั้งที่ขอเฉลี่ยนั้น แล้วแต่กรณี ไว้จนกว่าศาลจะได้มีคำวินิจฉัยชี้ขาด เมื่อศาลได้มีคำสั่งประการใดและส่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทราบแล้ว ก็ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีปฏิบัติไปตามคำสั่งเช่นว่านั้น</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 326 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-326/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา