ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 73: การส่งโดยเจ้าพนักงานตามคำขอ
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดจะต้องให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่ง เมื่อคู่ความผู้มีหน้าที่ต้องส่งได้ร้องขอ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการส่งโดยเร็วเท่าที่จะทำได้ เพื่อการนี้ พนักงานผู้ส่งหมายจะให้ผู้ขอหรือบุคคลที่ผู้ขอเห็นสมควรไปด้วยเพื่อชี้ตัวคู่ความหรือบุคคลผู้รับหรือเพื่อค้นหาภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของผู้รับก็ได้ในกรณีที่ต้องส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดไปตามคำสั่งของศาล ซึ่งบุคคลอื่นหรือคู่ความไม่มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบในการส่งนั้น ให้เป็นหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาลจะดำเนินการส่ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดจะต้องให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่ง เมื่อคู่ความผู้มีหน้าที่ต้องส่งได้ร้องขอ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการส่งโดยเร็วเท่าที่จะทำได้ เพื่อการนี้ พนักงานผู้ส่งหมายจะให้ผู้ขอหรือบุคคลที่ผู้ขอเห็นสมควรไปด้วยเพื่อชี้ตัวคู่ความหรือบุคคลผู้รับหรือเพื่อค้นหาภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของผู้รับก็ได้ในกรณีที่ต้องส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดไปตามคำสั่งของศาล ซึ่งบุคคลอื่นหรือคู่ความไม่มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบในการส่งนั้น ให้เป็นหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาลจะดำเนินการส่ง
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 73 เติมรายละเอียดในทางปฏิบัติของการส่งโดยเจ้าพนักงานที่มาตรา 70 ถึง 72 เปิดไว้ เมื่อฝ่ายที่มีหน้าที่ร้องขอให้ส่ง เจ้าพนักงานต้องดำเนินการโดยเร็วเท่าที่จะทำได้ และฝ่ายนั้นอาจให้บุคคลไปด้วยเพื่อชี้ตัวผู้รับหรือค้นหาที่อยู่ ซึ่งพบบ่อยเมื่อจำเลยหาตัวยาก มาตรานี้ยังยืนยันว่าเมื่อศาลสั่งให้ส่งโดยไม่มีคู่ความฝ่ายใดรับผิดชอบ ก็เป็นหน้าที่ของเจ้าพนักงาน ทั้งใช้ร่วมกับมาตรา 73 ทวิ ที่ให้ส่งโดยเจ้าพนักงานทางไปรษณีย์ลงทะเบียนหรือด่วนพิเศษได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากจำเลยหลบเลี่ยง ควรใช้สิทธิตามมาตรานี้ คือส่งคนที่รู้จักตัวบุคคลหรือที่อยู่ไปกับเจ้าพนักงาน ซึ่งมักเป็นตัวชี้ขาดระหว่างการส่งสำเร็จกับการส่งไม่ได้ซ้ำ ๆ การส่งที่รวดเร็วและมีหลักฐานชัดเจนช่วยให้คดีเดินหน้าและหลีกเลี่ยงความล่าช้าที่กระทบกำหนดเวลา ในคดีหนี้ที่ส่งหมายยาก ทีมทนายความของเราดูแลการค้นหาและส่งหมายให้จำเลย
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2529 ถึง 2547)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2606-2616/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4293/2547 (2004)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ให้คนไปกับเจ้าพนักงานเพื่อส่งหมายให้จำเลยได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 73 เจ้าพนักงานอาจให้ผู้ขอหรือบุคคลที่เห็นสมควรไปด้วยเพื่อชี้ตัวคู่ความหรือบุคคลผู้รับ หรือเพื่อช่วยค้นหาภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของผู้รับ
เมื่อศาลสั่งให้ส่งเองใครเป็นผู้ส่ง
ตามมาตรา 73 เมื่อศาลสั่งให้ส่งเอกสารโดยไม่มีคู่ความฝ่ายใดมีหน้าที่รับผิดชอบในการส่ง ก็เป็นหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาลที่จะดำเนินการส่ง
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 73 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 73. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-73/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 73 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-73/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-73/"><p>ถ้าคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดจะต้องให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่ง เมื่อคู่ความผู้มีหน้าที่ต้องส่งได้ร้องขอ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการส่งโดยเร็วเท่าที่จะทำได้ เพื่อการนี้ พนักงานผู้ส่งหมายจะให้ผู้ขอหรือบุคคลที่ผู้ขอเห็นสมควรไปด้วยเพื่อชี้ตัวคู่ความหรือบุคคลผู้รับหรือเพื่อค้นหาภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของผู้รับก็ได้ในกรณีที่ต้องส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดไปตามคำสั่งของศาล ซึ่งบุคคลอื่นหรือคู่ความไม่มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบในการส่งนั้น ให้เป็นหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาลจะดำเนินการส่ง</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 73 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-73/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา