ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 12: แบบของเอกสารและการแก้ไข
ตัวบทกฎหมาย
เอกสารซึ่งศาลหรือเจ้าพนักงานเป็นผู้ทำคำร้องทุกข์ คำกล่าวโทษ คำให้การจำเลยหรือคำร้องซึ่งยื่นต่อเจ้าพนักงานหรือศาล จักต้องเขียนด้วยน้ำหมึกหรือพิมพ์ดีดหรือพิมพ์ ถ้ามีผิดที่ใดห้ามมิให้ลบออก ให้เพียงแต่ขีดฆ่าคำผิดนั้นแล้วเขียนใหม่ ผู้พิพากษา เจ้าพนักงานหรือบุคคลผู้แก้ไขเช่นนั้นต้องลงนามย่อรับรองไว้ที่ข้างกระดาษถ้อยคำตกเติมในเอกสารดังบรรยายในมาตรานี้ต้องลงนามย่อของผู้พิพากษา เจ้าพนักงานหรือบุคคลผู้ซึ่งตกเติมนั้นกำกับไว้
คำแปลภาษาอังกฤษ
Documents made by the Court or an official, complaints, denunciations, statements of a defendant, or applications submitted to an official or the Court, shall be written in ink, typewritten or printed. If there is any error, it shall not be erased; the incorrect word shall only be struck through and rewritten, and the judge, official or person making such correction shall place his initials to certify it in the margin. Any interlineation added to a document as described in this Section shall be initialed by the judge, official or person who made the addition.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 12 เติมเต็มกลุ่มบทว่าด้วยแบบพิธีเอกสารร่วมกับมาตรา 9, 10 และ 11 โดยกำหนดวิธีจัดทำและแก้ไขเอกสารสำคัญ การห้ามลบ การขีดฆ่าและลงนามย่อกำกับการแก้ไข ตลอดจนการลงนามย่อกำกับข้อความตกเติม ล้วนป้องกันการแก้ไขเอกสารโดยไม่อาจตรวจพบ ไม่ว่าจะเป็นคำร้องทุกข์ คำให้การ หรือคำร้อง กฎเหล่านี้รักษาความถูกต้องแท้จริงของเอกสารซึ่งคดีอาญายังต้องอาศัยเป็นสำคัญ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรา 12 เป็นเกณฑ์ตรวจสอบความถูกต้องของเอกสารในสำนวนอย่างง่าย การแก้ไขต้องปรากฏเป็นการขีดฆ่าพร้อมลงนามย่อ มิใช่การลบ และข้อความที่ตกเติมต้องลงนามย่อกำกับ หากคำร้องทุกข์ คำให้การ หรือคำร้อง มีการลบหรือแก้ไขโดยไม่มีคำอธิบาย ก็ควรยกขึ้นโต้แย้ง เพราะกฎนี้มีไว้ป้องกันการแก้ไขโดยลับ การทำเอกสารของท่านให้ถูกแบบช่วยเลี่ยงข้อโต้แย้งเรื่องความแท้จริงในภายหลัง
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2501 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2193/2534 (1991)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4330/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1128/2501 (1958)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารในคดีอาญาต้องทำอย่างไร
ตามมาตรา 12 เอกสาร เช่น คำร้องทุกข์ คำกล่าวโทษ คำให้การ และคำร้อง ต้องเขียนด้วยหมึก พิมพ์ดีด หรือพิมพ์
จะแก้ไขข้อผิดพลาดในเอกสารเหล่านี้อย่างไร
มาตรา 12 ห้ามลบ ให้ขีดฆ่าคำผิดแล้วเขียนใหม่ และผู้แก้ไขหรือตกเติมต้องลงนามย่อกำกับเพื่อรับรองการแก้ไขนั้น
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 12 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 12. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-12/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 12 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-12/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-12/"><p>เอกสารซึ่งศาลหรือเจ้าพนักงานเป็นผู้ทำคำร้องทุกข์ คำกล่าวโทษ คำให้การจำเลยหรือคำร้องซึ่งยื่นต่อเจ้าพนักงานหรือศาล จักต้องเขียนด้วยน้ำหมึกหรือพิมพ์ดีดหรือพิมพ์ ถ้ามีผิดที่ใดห้ามมิให้ลบออก ให้เพียงแต่ขีดฆ่าคำผิดนั้นแล้วเขียนใหม่ ผู้พิพากษา เจ้าพนักงานหรือบุคคลผู้แก้ไขเช่นนั้นต้องลงนามย่อรับรองไว้ที่ข้างกระดาษถ้อยคำตกเติมในเอกสารดังบรรยายในมาตรานี้ต้องลงนามย่อของผู้พิพากษา เจ้าพนักงานหรือบุคคลผู้ซึ่งตกเติมนั้นกำกับไว้</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 12 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-12/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา