ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
254 — ค่าธรรมเนียมและการขอยกเว้นค่าธรรมเนียม
คนบทกฎหมาย
ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๒๕๓ วรรคหนึ่ง ในคดีที่ผู้เสียหายเรียกร้องให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สิน หรือใช้ค่าสินไหมทดแทนซึ่งติดมากับฟ้องคดีอาญา หรือที่ฟ้องเป็นคดีแพ่งโดยลำพัง ให้เรียกค่าธรรมเนียมดังคดีแพ่งคดีในส่วนแพ่งตามวรรคหนึ่ง
ถ้าผู้เสียหายซึ่งเป็นโจทก์ประสงค์จะขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในศาลชั้นต้น
ชั้นอุทธรณ์ หรือชั้นฎีกา
ให้ยื่นคำขอต่อศาลชั้นต้นที่ได้ยื่นฟ้องไว้พร้อมกับคำฟ้องคำฟ้องอุทธรณ์หรือคำฟ้องฎีกา
แล้วแต่กรณี
หากศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีอาญาที่ฟ้องมีมูลและการเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนนั้น
ไม่เกินสมควรและเป็นไปด้วยความสุจริต
ให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอแต่ถ้าศาลมีคำสั่งยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลให้แก่โจทก์แต่เฉพาะบางส่วนหรือมีคำสั่งยกคำขอ
ก็ให้ศาลกำหนดเวลาให้โจทก์ชำระค่าธรรมเนียมดังกล่าว
คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลหรือยกคำขอให้มีผลสำหรับการดำเนินคดีตั้งแต่ชั้นศาลซึ่งคดีนั้นอยู่ในระหว่างพิจารณาไปจนกว่าคดีจะถึงที่สุด
เว้นแต่ในกรณีที่พฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนแปลงไป
ศาลที่พิจารณาคดีจะแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำสั่งนั้นได้ตามที่เห็นสมควรห้ามมิให้อุทธรณ์หรือฎีกาคำสั่งของศาลตามวรรคสอง
คำแปลภาษาไทย
Subject to section 253, paragraph one, in a case where the injured person claims the return or payment of the value of property, or the payment of compensation, attached to the criminal charge, or filed as a civil case on its own, fees shall be demanded as in a civil case. In the civil part under paragraph one, if the injured person who is the plaintiff wishes to seek exemption from court fees in the court of first instance, the appellate court, or the Supreme Court, that person shall file the application with the court of first instance where the charge was filed, together with the plaint, the appeal, or the petition, as the case may be. If the court of first instance finds that the criminal charge has merit and that the compensation claimed is not excessive and is made in good faith, the court shall order the application granted; but if the court orders exemption for only part or dismisses the application, the court shall set a time for the plaintiff to pay such fees. An order of the court of first instance granting exemption from court fees or dismissing the application shall have effect for the proceedings from the instance in which the case is pending until the case becomes final, except that where the circumstances of the case change, the court hearing the case may amend that order as it sees fit. No appeal or petition shall be allowed against the court's order under paragraph two.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา ๒๕๔ อยู่ตรงข้ามกับมาตรา ๒๕๓ เมื่อไม่ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๒๕๓ คำเรียกร้องส่วนแพ่งของผู้เสียหายต้องเสียค่าธรรมเนียมดังคดีแพ่ง ไม่ว่าติดมากับฟ้องอาญาหรือฟ้องลำพัง แล้ววางกลไกขอยกเว้นค่าธรรมเนียมผ่านศาลชั้นต้น โดยให้ยื่นคำขอพร้อมคำฟ้อง คำฟ้องอุทธรณ์ หรือฎีกา และการยกเว้นเต็มขึ้นอยู่กับคดีอาญามีมูล ค่าสินไหมไม่เกินสมควรและสุจริต คำสั่งยกเว้นมีผลตลอดชั้นจนคดีถึงที่สุดเว้นแต่พฤติการณ์เปลี่ยน และคำสั่งตามวรรคสองห้ามอุทธรณ์ฎีกา
ความสำคัญต่อ
หากคำเรียกร้องส่วนแพ่งในคดีอาญาไม่ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๒๕๓ ให้เตรียมค่าธรรมเนียมดังคดีแพ่ง แต่ขอยกเว้นได้พร้อมการยื่นฟ้อง ให้ยื่นคำขอยกเว้นพร้อมคำฟ้อง คำฟ้องอุทธรณ์ หรือฎีกา ไม่ใช่ภายหลัง และคำสั่งเรื่องยกเว้นอุทธรณ์ฎีกาไม่ได้ จึงควรเสนอเหตุเรื่องมูลคดีและความสุจริตให้ครบตั้งแต่ครั้งแรก
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1869/2565 (2022)
ผู้เสียหายที่เป็นโจทก์ร่วมขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในคดีส่วนแพ่งได้ตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสอง และศาลต้องพิจารณาว่าคดีอาญ่ามีมูลหรือไม่ และค่าสินไหมไม่เกินสมควรและสุจริตหรือไม่
โจทก์ร่วมยื่นฎีกาพร้อมคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในคดีส่วนแพ่งชั้นฎีกาตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสอง ประเด็นอยู่ที่ศาลชั้นต้นต้องไต่สวนเรื่องมูลคดีและความสุจริตก่อนมีคำสั่งเรื่องยกเว้นหรือไม่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1443/2511 (1968)
เมื่อพนักงานอัยการไม่อุทธรณ์คำพิพากษายกฟ้อง แต่โจทก์ร่วมอุทธรณ์ลำพังโดยมีคำเรียกร้องให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ติดมากับอุทธรณ์ โจทก์ร่วมต้องเสียค่าธรรมเนียมดังคดีแพ่งตามมาตรา ๒๕๔
หลังศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องและอัยการไม่อุทธรณ์ คดีของอัยการยุติเพียงศาลชั้นต้น การที่โจทก์ร่วมอุทธรณ์ลำพังพร้อมคำเรียกร้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ ต้องเสียค่าธรรมเนียมดังคดีแพ่งตามมาตรา ๒๕๔
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ผู้เสียหายต้องเสียค่าธรรมเนียมสำหรับคดีแพ่งที่ฟ้องลำพังหรือไม่
ต้อง ตามมาตรา ๒๕๔ เมื่อไม่ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๒๕๓ คำเรียกร้องส่วนแพ่งของผู้เสียหายต้องเสียค่าธรรมเนียมดังคดีแพ่ง ไม่ว่าติดมากับฟ้องอาญาหรือฟ้องลำพัง
คำสั่งเรื่องยกเว้นค่าธรรมเนียมอุทธรณ์ได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา ๒๕๔ วรรคสองกำหนดว่าห้ามอุทธรณ์หรือฎีกาคำสั่งของศาลเรื่องการขอยกเว้นค่าธรรมเนียม