ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 255: ให้ฝ่ายแพ้คดีใช้ค่าธรรมเนียมแทน
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีดังบัญญัติในมาตรา ๒๕๓ วรรค ๒ และมาตรา ๒๕๔ ถ้ามีคำขอ ศาลมีอำนาจสั่งให้ฝ่ายที่แพ้คดีใช้ค่าธรรมเนียมแทนอีกฝ่ายหนึ่งได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
In cases as provided in section 253, paragraph two, and section 254, if there is a request, the court has power to order the losing party to pay the fees on behalf of the other party.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา ๒๕๕ วางหลักให้ฝ่ายแพ้ใช้ค่าธรรมเนียมแทนสำหรับส่วนแพ่งที่มีค่าธรรมเนียมตามมาตรา ๒๕๓ วรรคสอง และมาตรา ๒๕๔ อำนาจนี้ต้องมีคำขอและเป็นดุลพินิจ ใช้ได้เฉพาะเมื่อมีค่าธรรมเนียมที่เรียกได้จริง หากเป็นกรณีที่ห้ามเรียกค่าธรรมเนียม เช่น คดีอาญาหลักตามมาตรา ๒๕๒ ก็ไม่มีค่าธรรมเนียมให้สั่งใช้แทน และทำงานร่วมกับมาตรา ๒๕๘ ที่นำหลัก ป.วิ.พ. ว่าด้วยค่าฤชาธรรมเนียมมาใช้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านชนะคดีส่วนแพ่งที่มีค่าธรรมเนียมในคดีอาญา ท่านขอให้ศาลสั่งให้ฝ่ายแพ้ใช้ค่าธรรมเนียมแทนได้ แต่ต้องมีคำขอ ไม่ใช่โดยอัตโนมัติ อย่าคาดหวังการใช้ค่าธรรมเนียมแทนในคดีอาญาแท้ที่ห้ามเรียกค่าธรรมเนียม ซึ่งศาลฎีกาปฏิเสธที่จะสั่งให้ฝ่ายแพ้ใช้ค่าทนายความในกรณีเช่นนั้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13630/2555 (2012)
เมื่อโจทก์ร่วมไม่ได้เสียค่าธรรมเนียมเพราะห้ามเรียกตามมาตรา ๒๕๒ จึงไม่ใช่กรณีที่ศาลสั่งให้ฝ่ายแพ้ใช้ค่าธรรมเนียมแทนได้ตามมาตรา ๒๕๕ จะสั่งให้จำเลยใช้ค่าทนายความแก่โจทก์ร่วมไม่ได้
ศาลฎีกาพิพากษายืนที่ไม่สั่งให้จำเลยใช้ค่าทนายความแก่โจทก์ร่วม โดยเหตุว่ามาตรา ๒๕๒ ห้ามเรียกค่าธรรมเนียม และมาตรา ๒๕๕ ไม่เปิดให้ผลักภาระค่าธรรมเนียมไปยังฝ่ายแพ้ในกรณีนี้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2552 ถึง 2555)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4762/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13630/2555 (2012)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ฝ่ายแพ้ถูกสั่งให้ใช้ค่าธรรมเนียมแทนในคดีอาญาได้หรือไม่
เฉพาะในคดีส่วนแพ่งที่มีค่าธรรมเนียมตามมาตรา ๒๕๓ วรรคสอง และมาตรา ๒๕๔ และต้องมีคำขอ ศาลจึงสั่งให้ฝ่ายแพ้ใช้ค่าธรรมเนียมได้ตามมาตรา ๒๕๕
หากคดีอาญาไม่มีค่าธรรมเนียม จะสั่งให้ใช้แทนได้หรือไม่
ไม่ได้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อห้ามเรียกค่าธรรมเนียมตามมาตรา ๒๕๒ มาตรา ๒๕๕ ย่อมไม่ใช้ จึงสั่งให้จำเลยใช้ค่าทนายความแก่โจทก์ร่วมไม่ได้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 255 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 255. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-255/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 255 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-255/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-255/"><p>ในคดีดังบัญญัติในมาตรา ๒๕๓ วรรค ๒ และมาตรา ๒๕๔ ถ้ามีคำขอ ศาลมีอำนาจสั่งให้ฝ่ายที่แพ้คดีใช้ค่าธรรมเนียมแทนอีกฝ่ายหนึ่งได้</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 255 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-255/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา