ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 265: ผลของการอภัยโทษต่อโทษ
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีที่มีการอภัยโทษเด็ดขาดโดยไม่มีเงื่อนไข ห้ามมิให้บังคับโทษนั้น ถ้าบังคับโทษไปบ้างแล้วให้หยุดทันที ถ้าเป็นโทษปรับที่ชำระแล้ว ให้คืนค่าปรับให้ไปทั้งหมดถ้าการอภัยโทษเป็นแต่เพียงเปลี่ยนโทษหนักเป็นเบาหรือลดโทษ โทษที่เหลืออยู่ก็ให้บังคับไปได้แต่การได้รับพระราชทานอภัยโทษ ไม่เป็นเหตุให้ผู้รับพ้นความรับผิดในการต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินหรือค่าทดแทนตามคำพิพากษา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Where an absolute and unconditional pardon is granted, that penalty shall not be enforced; if the penalty has already been partly enforced, its enforcement shall stop immediately; and if it is a fine that has already been paid, the entire fine shall be refunded. Where the pardon merely commutes a heavier penalty to a lighter one or reduces the penalty, the remaining penalty may still be enforced. However, the grant of a royal pardon does not relieve the recipient of liability to return or to pay the value of property, or to pay compensation, under the judgment.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้กำหนดว่าการอภัยโทษมีผลต่อโทษอย่างไร โดยแยกเป็นสามกรณี การอภัยโทษเด็ดขาดโดยไม่มีเงื่อนไขทำให้โทษสิ้นไปทั้งหมด ให้หยุดส่วนที่กำลังบังคับ และให้คืนค่าปรับที่ชำระแล้ว ส่วนการอภัยโทษที่เพียงเปลี่ยนโทษหนักเป็นเบาหรือลดโทษ โทษที่เหลือยังบังคับได้เต็มที่ ข้อความตอนท้ายเป็นหลักจำกัดที่สำคัญ คือการอภัยโทษมีผลเฉพาะต่อโทษ มิใช่ต่อความรับผิดทางแพ่งอันเกิดจากการกระทำผิด ดังนั้นคำสั่งให้คืนทรัพย์หรือใช้ค่าทดแทนแก่ผู้เสียหายยังคงอยู่แม้ได้รับอภัยโทษ สอดคล้องกับการแยกคดีอาญากับคดีแพ่งตามมาตรา 43 ถึง 51 และหลักในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับผู้เสียหาย ประเด็นสำคัญที่สุดคือการอภัยโทษไม่ลบล้างหน้าที่ของผู้กระทำผิดในการคืนทรัพย์หรือใช้ค่าทดแทนตามคำพิพากษา หน้าที่ทางแพ่งเหล่านั้นยังบังคับและเรียกร้องได้ สำหรับจำเลยที่ได้รับอภัยโทษ หากเป็นการอภัยโทษเด็ดขาดโดยไม่มีเงื่อนไข ค่าปรับที่ชำระแล้วต้องได้คืน แต่หากเป็นเพียงการเปลี่ยนโทษหรือลดโทษ ก็ยังต้องรับโทษส่วนที่เหลือ การบังคับตามคำสั่งคืนทรัพย์ที่ยังคงอยู่เป็นเรื่องการบังคับคดีแพ่ง
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2514 ถึง 2541)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5599/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1700/2514 (1971)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
การอภัยโทษยกเลิกคำสั่งให้ชดใช้ค่าทดแทนแก่ผู้เสียหายหรือไม่
ไม่ มาตรา 265 กำหนดว่าการอภัยโทษไม่ทำให้พ้นความรับผิดในการคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินหรือค่าทดแทนตามคำพิพากษา หน้าที่ทางแพ่งนั้นยังบังคับได้
หากได้รับอภัยโทษ ค่าปรับที่ชำระแล้วจะได้คืนหรือไม่
ได้ เฉพาะกรณีอภัยโทษเด็ดขาดโดยไม่มีเงื่อนไข มาตรา 265 ให้คืนค่าปรับทั้งหมด ส่วนการเพียงเปลี่ยนโทษหรือลดโทษไม่มีการคืนค่าปรับ
อภัยโทษเด็ดขาดกับการเปลี่ยนโทษหรือลดโทษต่างกันอย่างไร
อภัยโทษเด็ดขาดโดยไม่มีเงื่อนไขทำให้โทษสิ้นไปทั้งหมด ส่วนการเปลี่ยนโทษหนักเป็นเบาหรือลดโทษเพียงทำให้โทษเบาลง โทษที่เหลือยังบังคับได้ตามมาตรา 265
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 265 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 265. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-265/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 265 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-265/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-265/"><p>ในกรณีที่มีการอภัยโทษเด็ดขาดโดยไม่มีเงื่อนไข ห้ามมิให้บังคับโทษนั้น ถ้าบังคับโทษไปบ้างแล้วให้หยุดทันที ถ้าเป็นโทษปรับที่ชำระแล้ว ให้คืนค่าปรับให้ไปทั้งหมดถ้าการอภัยโทษเป็นแต่เพียงเปลี่ยนโทษหนักเป็นเบาหรือลดโทษ โทษที่เหลืออยู่ก็ให้บังคับไปได้แต่การได้รับพระราชทานอภัยโทษ ไม่เป็นเหตุให้ผู้รับพ้นความรับผิดในการต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินหรือค่าทดแทนตามคำพิพากษา</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 265 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-265/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา