ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 52: หมายเรียกให้มา
ตัวบทกฎหมาย
การที่จะให้บุคคลใดมาที่พนักงานสอบสวนหรือมาที่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่หรือมาศาล เนื่องในการสอบสวน การไต่สวนมูลฟ้อง การพิจารณาคดี หรือการอย่างอื่นตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ จักต้องมีหมายเรียกของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่หรือของศาล แล้วแต่กรณีแต่ในกรณีที่พนักงานสอบสวนหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ไปทำการสอบสวนด้วยตนเอง ย่อมมีอำนาจที่จะเรียกผู้ต้องหาหรือพยานมาได้โดยไม่ต้องออกหมายเรียก
คำแปลภาษาอังกฤษ
To require any person to come before an inquiry official, before an administrative officer or a senior police officer, or before the court, in connection with an inquiry, a preliminary examination of the charge, a trial, or any other matter under the provisions of this Code, there must be a summons issued by the inquiry official, the administrative officer or senior police officer, or the court, as the case may be. But where the inquiry official, or the administrative officer or senior police officer, conducts the inquiry in person, that officer has power to call the alleged offender or a witness without issuing a summons.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 52 เป็นบทเริ่มของลักษณะ 3 ภาค 1 ว่าด้วยหมายเรียกและหมายอาญา วางหลักทั่วไปว่าการบังคับให้บุคคลมาเพื่อการสอบสวน การไต่สวนมูลฟ้อง การพิจารณาคดี หรือการอื่นตามประมวลกฎหมายนี้ ต้องมีหมายเรียกจากผู้มีอำนาจ คือ พนักงานสอบสวน พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ หรือศาล ข้อยกเว้นสำคัญอยู่ในตอนท้าย คือ เมื่อพนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงานชั้นผู้ใหญ่ไปทำการสอบสวนด้วยตนเอง เรียกผู้ต้องหาหรือพยานได้โดยตรง โดยไม่ต้องออกหมายเรียก ยืนยันว่าพนักงานสอบสวนมีอำนาจออกหมายเรียกอยู่แล้ว หมายเรียกจึงเป็นเครื่องมือปกติในการเรียกให้มา มิใช่การฟ้องคดีเพียงเพื่อให้ได้หมาย
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากได้รับหมายเรียกในคดีอาญา ควรตรวจว่าใครเป็นผู้ออก พนักงานสอบสวน เจ้าพนักงานชั้นผู้ใหญ่ หรือศาล เพราะบ่งบอกว่าอยู่ในขั้นตอนใดและต้องไปในลักษณะใด การเพิกเฉยต่อหมายเรียกที่ชอบอาจมีผลตามมา จึงควรไปตามหมาย และหากเป็นเรื่องร้ายแรงควรมีทนายไปด้วย ทั้งเจ้าพนักงานที่สอบสวนด้วยตนเองก็เรียกท่านได้โดยไม่ต้องมีหมาย หากไม่แน่ใจว่าหมายชอบหรือไม่หรือจะตอบอย่างไร ควรปรึกษาทนายก่อนไป
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 748/2489 (1946)
เพราะพนักงานสอบสวนมีอำนาจออกหมายเรียกตามมาตรา 52 อยู่แล้ว การฟ้องคดีเพียงเพื่อขอให้ศาลออกหมายเรียกและหยุดอายุความจึงขัดกับความประสงค์ของกฎหมาย
โจทก์ยื่นฟ้องก่อนอายุความครบเพียง 2 ถึง 3 วัน โดยไม่แสดงเหตุจำเป็นอื่นนอกจากยังส่งตัวจำเลยไม่ได้ และขอให้ศาลออกหมายเรียก ศาลวินิจฉัยว่าเมื่อพนักงานสอบสวนมีอำนาจออกหมายเรียกตามมาตรา 52 อยู่แล้ว การฟ้องเพียงเพื่อหยุดอายุความจึงขัดกับความประสงค์ของกฎหมาย จึงพิพากษายกฟ้อง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2489 ถึง 2555)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7773/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 748/2489 (1946)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1324/2539 (1996)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ใครมีอำนาจออกหมายเรียกให้มาในคดีอาญา
ตามมาตรา 52 หมายเรียกออกได้โดยพนักงานสอบสวน พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ หรือศาล แล้วแต่ขั้นตอนของคดี
เจ้าพนักงานเรียกฉันได้ไหมโดยไม่มีหมายเรียก
ได้ เมื่อพนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงานชั้นผู้ใหญ่ไปทำการสอบสวนด้วยตนเอง มาตรา 52 ให้เรียกผู้ต้องหาหรือพยานได้โดยไม่ต้องออกหมายเรียก
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความความอาญา มาตรา 52 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 52. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-52/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 52 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-52/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-52/"><p>การที่จะให้บุคคลใดมาที่พนักงานสอบสวนหรือมาที่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่หรือมาศาล เนื่องในการสอบสวน การไต่สวนมูลฟ้อง การพิจารณาคดี หรือการอย่างอื่นตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ จักต้องมีหมายเรียกของพนักงานสอบสวนหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่หรือของศาล แล้วแต่กรณีแต่ในกรณีที่พนักงานสอบสวนหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ไปทำการสอบสวนด้วยตนเอง ย่อมมีอำนาจที่จะเรียกผู้ต้องหาหรือพยานมาได้โดยไม่ต้องออกหมายเรียก</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 52 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-52/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา