ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 98: ขอบเขตการค้นและการยึด
ตัวบทกฎหมาย
การค้นในที่รโหฐานนั้นจะค้นได้แต่เฉพาะเพื่อหาตัวคนหรือสิ่งของที่ต้องการค้นเท่านั้น แต่มีข้อยกเว้นดังนี้
(๑) ในกรณีที่ค้นหาสิ่งของโดยไม่จำกัดสิ่ง เจ้าพนักงานผู้ค้นมีอำนาจยึดสิ่งของใด ๆ ซึ่งน่าจะใช้เป็นพยานหลักฐานเพื่อเป็นประโยชน์หรือยันผู้ต้องหาหรือจำเลย
(๒) เจ้าพนักงานซึ่งทำการค้นมีอำนาจจับบุคคลหรือสิ่งของอื่นในที่ค้นนั้นได้ เมื่อมีหมายอีกต่างหาก หรือในกรณีความผิดซึ่งหน้า
คำแปลภาษาอังกฤษ
A search in a private place may be made only to find the person or thing that is the object of the search. The exceptions are as follows:
(1) In the case of a search for property without limitation as to the thing, the officer conducting the search has the power to seize any property that is likely to be useful as evidence for the benefit of, or against, the suspect or the accused;
(2) The officer conducting the search has the power to arrest a person, or to seize other things at the place searched, where there is a separate warrant, or in the case of an offence committed in flagrante.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 98 จำกัดการค้นให้อยู่ในวัตถุประสงค์ที่ระบุ เจ้าพนักงานจึงใช้การค้นครั้งหนึ่งเป็นใบเบิกทางค้นหาสิ่งใดก็ได้ไม่ได้ ข้อยกเว้นสองประการรักษาความจำเป็นในการสืบสวน คือ (1) ให้ยึดพยานหลักฐานที่น่าจะเป็นประโยชน์ได้เมื่อการค้นไม่จำกัดสิ่ง และ (2) ให้จับหรือยึดเพิ่มเติมได้เมื่อมีหมายต่างหากหรือพบความผิดซึ่งหน้า บทนี้อ่านประกอบมาตรา 92 (เหตุและวัตถุแห่งการค้น) มาตรา 78 (จับความผิดซึ่งหน้าโดยไม่มีหมาย) และมาตรา 85 (การค้นตัวบุคคล)
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
บทนี้ป้องกันการค้นที่ขยายเกินวัตถุประสงค์ หากหมายค้นระบุสิ่งของเฉพาะแต่เจ้าพนักงานยึดทรัพย์ที่ไม่เกี่ยวข้อง หรือจับบุคคลที่ไม่มีหมายครอบคลุม ต้องเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 98 มิฉะนั้นการยึดหรือจับอาจถูกโต้แย้งได้ เมื่อตรวจบันทึกการค้น ควรดูว่าสิ่งที่ยึดตรงกับวัตถุประสงค์ของการค้นหรือไม่
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 1 คดี (พ.ศ. 2558 ถึง 2558)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10616/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ตำรวจยึดสิ่งของที่ไม่ได้ระบุในหมายค้นได้หรือไม่?
ตามมาตรา 98 ยึดสิ่งของที่น่าจะใช้เป็นพยานหลักฐานได้เมื่อการค้นไม่จำกัดสิ่ง และยึดสิ่งของอื่นหรือจับบุคคลได้เมื่อมีหมายต่างหากหรือเป็นความผิดซึ่งหน้า
การค้นถูกจำกัดเฉพาะสิ่งที่ได้รับอนุญาตให้ค้นหาหรือไม่?
ใช่ มาตรา 98 กำหนดว่าการค้นทำได้เฉพาะเพื่อหาคนหรือสิ่งของที่ต้องการค้น ภายใต้ข้อยกเว้นสองประการในมาตรานี้
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความความอาญา มาตรา 98 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 98. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-98/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 98 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-98/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-98/"><p>การค้นในที่รโหฐานนั้นจะค้นได้แต่เฉพาะเพื่อหาตัวคนหรือสิ่งของที่ต้องการค้นเท่านั้น แต่มีข้อยกเว้นดังนี้ (๑) ในกรณีที่ค้นหาสิ่งของโดยไม่จำกัดสิ่ง เจ้าพนักงานผู้ค้นมีอำนาจยึดสิ่งของใด ๆ ซึ่งน่าจะใช้เป็นพยานหลักฐานเพื่อเป็นประโยชน์หรือยันผู้ต้องหาหรือจำเลย (๒) เจ้าพนักงานซึ่งทำการค้นมีอำนาจจับบุคคลหรือสิ่งของอื่นในที่ค้นนั้นได้ เมื่อมีหมายอีกต่างหาก หรือในกรณีความผิดซึ่งหน้า</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 98 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-98/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา