มาตรา 204: เจ้าพนักงานทำให้ผู้ต้องคุมขังหลุดพ้นจากการคุมขัง
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีตำแหน่งหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ที่ต้องคุมขังตามอำนาจของศาล ของพนักงานสอบสวน หรือของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา กระทำด้วยประการใด ๆ ให้ผู้ที่อยู่ในระหว่างคุมขังนั้นหลุดพ้นจากการคุมขังไป ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท ถ้าผู้ที่หลุดพ้นจากการคุมขังไปนั้นเป็นบุคคลที่ต้องคำพิพากษาของศาลหนึ่งศาลใดให้ลงโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิตหรือจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป หรือมีจำนวนตั้งแต่สามคนขึ้นไป ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สี่หมื่นบาทถึงสองแสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever, being an official having the position or duty of guarding a person held in custody under the authority of the court, of an inquiry official, or of an official having the power to investigate criminal cases, does anything to cause the person held in custody to escape from custody, shall be liable to imprisonment from one year to seven years and a fine from twenty thousand baht to one hundred and forty thousand baht.
If the person who escapes from custody is a person sentenced by any court to death, to imprisonment for life, or to imprisonment of fifteen years or more, or if the persons who escape number three or more, the offender shall be liable to imprisonment from two years to ten years and a fine from forty thousand baht to two hundred thousand baht.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 204 อยู่ในหมวดความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม และมุ่งเอาผิดเจ้าพนักงานผู้ควบคุมที่ปล่อยให้ผู้ต้องคุมขังหลุดพ้นไป องค์ประกอบคือ (1) เป็นเจ้าพนักงานซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ที่ต้องคุมขัง (2) การคุมขังนั้นเป็นไปตามอำนาจของศาล ของพนักงานสอบสวน หรือของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา และ (3) กระทำด้วยประการใด ๆ ให้ผู้ที่อยู่ในระหว่างคุมขังหลุดพ้นจากการคุมขังไป การกระทำตามมาตรานี้เป็นการกระทำโดยเจตนา ส่วนมาตรา 205 เป็นคนละบทและมีโทษเบากว่ามาก ใช้เมื่อผลอย่างเดียวกันเกิดจากความประมาท วรรคสองเพิ่มโทษโดยพิจารณาจากตัวผู้ที่หลุดพ้นและจำนวนคน เป็นจำคุกตั้งแต่สองปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สี่หมื่นบาทถึงสองแสนบาท เมื่อผู้หลุดพ้นต้องคำพิพากษาให้ประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป หรือมีผู้หลุดพ้นตั้งแต่สามคนขึ้นไป ความผิดสำเร็จเมื่อผู้ต้องคุมขังหลุดพ้นไป และไม่ต้องพิสูจน์เจตนาทุจริต ซึ่งเป็นข้อแตกต่างจากความผิดตามมาตรา 157
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คำถามแรกคือจะปรับด้วยวรรคใด เพราะวรรคสองมีโทษจำคุกขั้นต่ำสองปี และขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงที่อยู่นอกเหนือการกระทำของเจ้าพนักงานเอง คือโทษที่ผู้หลุดพ้นต้องรับอยู่ หรือจำนวนผู้ที่หลุดพ้นไป คำถามที่สองคือผู้ถูกกล่าวหามีหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ต้องคุมขังจริงหรือไม่ เพราะมาตรานี้ใช้เฉพาะเจ้าพนักงานซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่ควบคุมดูแล มิใช่เจ้าพนักงานทุกคนที่อยู่ในที่เกิดเหตุ หากการหลุดพ้นเกิดจากความประมาทมิใช่การกระทำโดยเจตนา ต้องปรับด้วยมาตรา 205 ซึ่งมีโทษต่างกันมาก ความผิดนี้เป็นความผิดต่อรัฐที่กระทำในตำแหน่งหน้าที่ จึงยอมความกันเองไม่ได้
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 7 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2540)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5211/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4677/2534 (1991)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3598/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13/2525 (1982)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2159/2518 (1975)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2/2503 (1960)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 753/2510 (1967)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ใครมีความผิดตามมาตรา 204?
เฉพาะเจ้าพนักงานซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ที่ต้องคุมขังตามอำนาจของศาล ของพนักงานสอบสวน หรือของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา และได้กระทำด้วยประการใด ๆ ให้ผู้นั้นหลุดพ้นจากการคุมขังไป
โทษตามมาตรา 204 เป็นอย่างไร?
จำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท ถ้าผู้ที่หลุดพ้นไปต้องคำพิพากษาให้ประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป หรือมีผู้หลุดพ้นตั้งแต่สามคนขึ้นไป ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สี่หมื่นบาทถึงสองแสนบาท
ความผิดตามมาตรา 204 ยอมความได้หรือไม่?
ไม่ได้ เพราะเป็นความผิดต่อรัฐที่เจ้าพนักงานกระทำในตำแหน่งหน้าที่ จึงยอมความกันเองไม่ได้
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 204 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 204. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-204/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 204 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-204/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-204/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีตำแหน่งหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ที่ต้องคุมขังตามอำนาจของศาล ของพนักงานสอบสวน หรือของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา กระทำด้วยประการใด ๆ ให้ผู้ที่อยู่ในระหว่างคุมขังนั้นหลุดพ้นจากการคุมขังไป ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท ถ้าผู้ที่หลุดพ้นจากการคุมขังไปนั้นเป็นบุคคลที่ต้องคำพิพากษาของศาลหนึ่งศาลใดให้ลงโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิตหรือจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป หรือมีจำนวนตั้งแต่สามคนขึ้นไป ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สี่หมื่นบาทถึงสองแสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 204 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-204/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา