239: กระทำโดยประมาทให้เกิดภยันตรายต่อประชาชน
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าการกระทำดังกล่าวในมาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๓๗ เป็นการกระทำโดยประมาท และใกล้จะเป็นอันตรายแก่ชีวิตของบุคคลอื่น ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
If any of the acts referred to in Section 226 to Section 237 is done negligently and is likely to endanger the life of another person, the offender shall be liable to imprisonment not exceeding one year, or a fine not exceeding twenty thousand baht, or both.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นคู่ของความผิดต่อประชาชนโดยเจตนาตามมาตรา 226 ถึงมาตรา 237 ในกรณีที่กระทำโดยประมาท ใช้เมื่อผลอันเป็นอันตรายอย่างเดียวกันเกิดขึ้นจากความประมาทมิใช่เจตนา และมีโทษเบากว่ากรณีเจตนามาก มาตรานี้มีวรรคเดียวและมีอัตราโทษเดียว คือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ไม่มีบทเพิ่มโทษในตัวมาตรานี้เมื่อมีผู้ถึงแก่ความตาย ในทางปฏิบัติการแยกระหว่างเจตนากับประมาทเป็นตัวชี้ขาด เพราะเมื่อมีผู้ถึงแก่ความตาย หากเป็นการกระทำโดยเจตนาจะเข้าโทษหนักตามมาตรา 238 แต่หากเป็นความประมาทจะอยู่ในมาตรานี้ ส่วนความรับผิดฐานกระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายเป็นไปตามมาตรา 291 ซึ่งเป็นคนละบทกัน
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ประเด็นสำคัญมักอยู่ที่ว่าจะฟ้องเป็นความผิดโดยเจตนาตามมาตรา 226 ถึงมาตรา 238 หรือโดยประมาทตามมาตรานี้ เพราะช่องว่างของอัตราโทษกว้างมาก ความผิดโดยเจตนาอาจถึงจำคุกตลอดชีวิตตามมาตรา 238 เมื่อเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ในขณะที่มาตรานี้มีโทษสูงสุดเพียงจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และไม่มีชั้นโทษแยกต่างหากสำหรับกรณีที่มีผู้ถึงแก่ความตายเลย สิ่งที่ชี้ขาดความรับผิดจึงเป็นการมีหรือไม่มีเจตนา มิใช่ความร้ายแรงของผลที่เกิดขึ้น ด้วยเหตุนี้การโต้แย้งว่าการกระทำเป็นเพียงความประมาทจึงเป็นประเด็นที่ควรยกขึ้นตั้งแต่ชั้นต้นของคดี
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 153/2506 (1963)
เมื่อความตายเกิดจากการกระทำโดยประมาท เช่น การบรรทุกเกินและขับรถเร็ว มิใช่ความผิดต่อประชาชนโดยเจตนา จะลงโทษตามมาตรา 238 ไม่ได้ ต้องลงโทษตามบทว่าด้วยความประมาท
จำเลยขับรถโดยสารบรรทุกเกินกว่าที่กำหนดและใช้ความเร็วสูงจนเป็นเหตุให้มีผู้ถึงแก่ความตายและบาดเจ็บ ศาลเห็นว่าลงโทษตามมาตรา 238 ไม่ได้เพราะเป็นการกระทำโดยประมาท จึงลงโทษตามบทว่าด้วยความประมาทแทน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2508)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 153/2506 (1963)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 34/2508 (1965)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
มาตรา 238 กับมาตรา 239 ต่างกันอย่างไร
มาตรา 238 เพิ่มโทษความผิดต่อประชาชนที่กระทำโดยเจตนาเมื่อเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย โดยมีโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท และไม่มีโทษประหารชีวิต ส่วนมาตรา 239 ใช้กับการกระทำอย่างเดียวกันที่เกิดจากความประมาท มีโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และไม่มีชั้นโทษแยกต่างหากสำหรับกรณีที่มีผู้ถึงแก่ความตาย
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 239 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 239. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-239/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 239 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-239/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-239/"><p>ถ้าการกระทำดังกล่าวในมาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๓๗ เป็นการกระทำโดยประมาท และใกล้จะเป็นอันตรายแก่ชีวิตของบุคคลอื่น ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 239 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-239/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา