380: ทำให้เกิดปฏิกูลแก่น้ำสำหรับประชาชนใช้สอย
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดทำให้เกิดปฏิกูลแก่น้ำในบ่อ สระ หรือที่ขังน้ำอันมีไว้สำหรับประชาชนใช้สอย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever fouls the water in a well, a pond or a reservoir kept for public use shall be liable to imprisonment not exceeding one month, or a fine not exceeding ten thousand baht, or both.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 380 เป็นความผิดลหุโทษที่คุ้มครองแหล่งน้ำสาธารณะ องค์ประกอบมีสามประการ คือ (๑) ทำให้เกิดปฏิกูลแก่น้ำ (๒) ในบ่อ สระ หรือที่ขังน้ำ (๓) อันมีไว้สำหรับประชาชนใช้สอย องค์ประกอบข้อที่สามเป็นตัวชี้ขาดคดีส่วนใหญ่ เพราะแหล่งน้ำนั้นต้องมีไว้สำหรับประชาชนใช้สอย การทำให้น้ำในบ่อหรือสระของเอกชนเกิดปฏิกูลจึงไม่เป็นความผิดตามมาตรานี้ แม้อาจเป็นความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ตามมาตรา 358 ทั้งแหล่งน้ำสามประเภทที่ระบุไว้เป็นรายการปิดและล้วนเป็นน้ำนิ่ง แม่น้ำ ลำคลอง หรือทางน้ำไหลจึงไม่อยู่ในมาตรานี้ การทำให้แหล่งน้ำไหลเกิดมลพิษเป็นเรื่องของกฎหมายว่าด้วยการสาธารณสุขและกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ คำว่าทำให้เกิดปฏิกูลไม่ต้องวัดระดับความเสียหาย เพียงทำให้น้ำนั้นเกิดปฏิกูลก็เป็นความผิดสำเร็จ โดยไม่จำต้องพิสูจน์ว่ามีผู้ใดเจ็บป่วยหรือได้ใช้น้ำนั้น โทษคือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนมาตรา 375 ลงโทษการทำให้ทางระบายน้ำสาธารณะอุดตันหรือไม่สะดวก โดยมีโทษปรับสถานเดียว
ความสำคัญต่อ
โทษคือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จึงเป็นความผิดลหุโทษตามมาตรา ๑๐๒ และมีผลตามมาคือ ไม่ต้องพิสูจน์เจตนาตามมาตรา ๑๐๔ การพยายามและผู้สนับสนุนไม่ต้องรับโทษตามมาตรา ๑๐๕ และมาตรา ๑๐๖ และขาดอายุความฟ้องร้องเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันกระทำความผิดตามมาตรา ๙๕ (๕) องค์ประกอบที่ชี้ขาดคือลักษณะของแหล่งน้ำ ซึ่งต้องเป็นบ่อ สระ หรือที่ขังน้ำอันมีไว้สำหรับประชาชนใช้สอย การทำให้น้ำในบ่อหรือสระของเอกชนเกิดปฏิกูลจึงไม่เป็นความผิดตามมาตรานี้ แม้อาจเป็นความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ตามมาตรา ๓๕๘ ทั้งไม่จำต้องมีผู้เจ็บป่วย ไม่จำต้องมีผู้ร้องทุกข์ และไม่จำต้องพิสูจน์ว่ามีผู้ใช้น้ำนั้น เพราะความผิดสำเร็จเมื่อทำให้น้ำเกิดปฏิกูลแล้ว การทำความสะอาดหรือฟื้นฟูแหล่งน้ำเป็นการตอบสนองที่เหมาะสมต่อข้อร้องเรียน แต่ไม่ทำให้ความผิดที่เกิดขึ้นแล้วหมดไป
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2515)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1108/2505 (1962)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12/2515 (1972)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 380 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 380. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-380/ (accessed 17 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 380 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-380/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-380/"><p>ผู้ใดทำให้เกิดปฏิกูลแก่น้ำในบ่อ สระ หรือที่ขังน้ำอันมีไว้สำหรับประชาชนใช้สอย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘]</p><footer>Penal Code, s. 380 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-380/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา