มาตรา 382: ใช้สัตว์ทำงานเกินสมควรหรืองานอันไม่สมควร
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดใช้ให้สัตว์ทำงานจนเกินสมควรหรือใช้ให้ทำงานอันไม่สมควร เพราะเหตุที่สัตว์นั้นป่วยเจ็บ ชราหรืออ่อนอายุ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดใช้ให้สัตว์ทำงานจนเกินสมควรหรือใช้ให้ทำงานอันไม่สมควร เพราะเหตุที่สัตว์นั้นป่วยเจ็บ ชราหรืออ่อนอายุ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นหนึ่งในบทว่าด้วยสัตว์ในลักษณะความผิดลหุโทษ มีองค์ประกอบสองลักษณะ คือ การใช้ให้สัตว์ทำงานจนเกินสมควร และการใช้ให้สัตว์ทำงานอันไม่สมควรเพราะเหตุที่สัตว์นั้นป่วยเจ็บ ชรา หรืออ่อนอายุ ทั้งสองลักษณะไม่ต้องพิสูจน์ว่าสัตว์ได้รับบาดเจ็บ เพราะกฎหมายมุ่งที่การใช้งานสัตว์ มิใช่ผลที่เกิดแก่สัตว์ โทษคือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ อัตราโทษแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 22) พ.ศ. 2558 การกระทำลักษณะนี้มักเข้าข่ายพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 ด้วย ซึ่งเป็นกฎหมายคนละฉบับและมีโทษหนักกว่ามาก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษตามมาตรานี้ไม่สูง คือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท ในทางปฏิบัติความสำคัญของการร้องทุกข์มักอยู่ที่ข้อเท็จจริงเดียวกันนั้นถูกแจ้งตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ด้วย ซึ่งมีโทษหนักกว่ามาก ประเด็นที่ต้องพิสูจน์คือการใช้งานนั้นเกินสมควรหรือไม่ และสำหรับองค์ประกอบที่สอง สัตว์นั้นป่วยเจ็บ ชรา หรืออ่อนอายุในขณะนั้นจริงหรือไม่ ทั้งนี้อย่าสับสนกับมาตรา 376 ซึ่งเป็นความผิดฐานยิงปืนโดยใช่เหตุในเมือง หมู่บ้าน หรือที่ชุมนุมชน
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 1 คดี (พ.ศ. 2541 ถึง 2541)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4870/2541 (1998)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 382 ลงโทษการกระทำใด
การใช้ให้สัตว์ทำงานจนเกินสมควร หรือใช้ให้ทำงานอันไม่สมควรเพราะเหตุที่สัตว์นั้นป่วยเจ็บ ชรา หรืออ่อนอายุ
โทษตามมาตรา 382 เป็นอย่างไร
จำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ทั้งนี้การกระทำเดียวกันอาจเป็นความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ ซึ่งมีโทษหนักกว่า
สัตว์ต้องได้รับบาดเจ็บหรือไม่
ไม่ต้อง มาตรานี้มุ่งที่การใช้งานสัตว์ มิใช่ผลที่เกิดแก่สัตว์
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 382 (ไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 382. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-382/ (accessed 17 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 382 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-382/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-382/"><p>ผู้ใดใช้ให้สัตว์ทำงานจนเกินสมควรหรือใช้ให้ทำงานอันไม่สมควร เพราะเหตุที่สัตว์นั้นป่วยเจ็บ ชราหรืออ่อนอายุ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 382 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-382/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา