มาตรา 383: ไม่ช่วยระงับเพลิงไหม้หรือสาธารณภัยเมื่อเจ้าพนักงานเรียก

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา 383 มีองค์ประกอบสี่ประการ คือ (1) เกิดเพลิงไหม้หรือสาธารณภัยอื่น (2) เจ้าพนักงานเรียกให้ผู้นั้นช่วยระงับ (3) ผู้นั้นสามารถช่วยได้ และ (4) ผู้นั้นไม่ช่วย การเรียกของเจ้าพนักงานเป็นจุดตั้งต้นของทั้งมาตรา กฎหมายอาญาไทยไม่มีหน้าที่ทั่วไปที่จะต้องเข้าระงับเพลิง หน้าที่เกิดขึ้นต่อเมื่อเจ้าพนักงานเรียกบุคคลใดบุคคลหนึ่งให้ช่วย ผู้ที่เดินผ่านอาคารซึ่งเพลิงกำลังไหม้โดยไม่มีผู้ใดเรียกจึงไม่มีความผิดตามมาตรานี้ ความสามารถที่จะช่วยได้เป็นองค์ประกอบของความผิด มิใช่ข้อต่อสู้ ดังนั้นความชรา ความป่วยเจ็บ หรือการไม่อยู่ในวิสัยที่จะเป็นประโยชน์ในการระงับเหตุ ย่อมทำให้ขาดองค์ประกอบไปในตัว โทษคือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มีบทข้างเคียงสองมาตราที่ล้อมรอบมาตรานี้ มาตรา 374 ไม่ต้องมีการเรียกของเจ้าพนักงานเลย แต่จำกัดเฉพาะกรณีผู้อื่นตกอยู่ในภยันตรายแห่งชีวิต และใช้เฉพาะเมื่อผู้ช่วยไม่ต้องเสี่ยงอันตราย ส่วนมาตรา 368 ลงโทษการไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าพนักงานโดยไม่มีเหตุหรือข้อแก้ตัวอันสมควรเป็นการทั่วไป มีโทษจำคุกไม่เกินสิบวัน หรือปรับไม่เกินห้าพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เมื่อเป็นความผิดลหุโทษตามมาตรา 102 มาตรา 104 ทำให้เป็นความผิดแม้กระทำโดยไม่มีเจตนา มาตรา 105 และมาตรา 106 ทำให้การพยายามกระทำความผิดและผู้สนับสนุนไม่ต้องรับโทษ และมาตรา 95 (5) กำหนดอายุความหนึ่งปี อัตราโทษปัจจุบันแก้ไขโดยมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 22) พ.ศ. 2558