48: การคุมตัวในสถานพยาบาล
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าศาลเห็นว่า การปล่อยตัวผู้มีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือน ซึ่งไม่ต้องรับโทษหรือได้รับการลดโทษตามมาตรา ๖๕ จะเป็นการไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ศาลจะสั่งให้ส่งไปคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลก็ได้ และคำสั่งนี้ศาลจะเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the court is of the opinion that releasing a person who is mentally defective, psychotic, or of unsound mind, and who is not liable to punishment or has had the punishment reduced under Section 65, would be unsafe to the public, the court may order that person to be sent for custody in a medical facility, and the court may revoke that order at any time.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 48 เป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัยสำหรับผู้กระทำที่มีจิตบกพร่อง โรคจิต หรือจิตฟั่นเฟือน มิใช่โทษแต่เป็นการคุ้มครองประชาชน เงื่อนไขคือศาลเห็นว่าการปล่อยตัวจะไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ให้ส่งตัวไปคุมในสถานพยาบาลแทนเรือนจำ และการคุมตัวไม่มีกำหนดตายตัว คงอยู่จนกว่าศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น จึงเปิดทางให้ปล่อยตัวเมื่อการรักษาทำให้ผู้นั้นไม่เป็นอันตรายอีก เชื่อมกับมาตรา 65 ซึ่งผู้นั้นอาจไม่ต้องรับโทษหรือรับโทษน้อยลงสำหรับตัวความผิด ส่วนมาตรา 48 กำหนดสิ่งที่เกิดขึ้นภายหลัง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรการนี้อาจตามมาแม้ศาลยกฟ้อง ผู้ที่ไม่ต้องรับผิดทางอาญาเพราะโรคจิตก็ยังอาจถูกส่งไปคุมในโรงพยาบาลจิตเวชได้ หากศาลเห็นว่าการปล่อยตัวไม่ปลอดภัย เนื่องจากการคุมตัวไม่มีกำหนด พยานหลักฐานทางการแพทย์ว่าหายและไม่เป็นอันตรายต่อไปจึงเป็นหัวใจของการขอปล่อยตัว และการทบทวนเป็นระยะคือทางออก ครอบครัวและทนายควรเน้นประวัติการรักษาและความเห็นผู้เชี่ยวชาญมากกว่าระยะเวลาจำคุก
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1226/2547 (2004)
แม้จำเลยซึ่งป่วยเป็นโรคจิตจะถูกยกฟ้อง ศาลก็ยังอาจสั่งตามมาตรา 48 ให้ส่งตัวไปคุมรักษาที่โรงพยาบาลจิตเวชจนกว่าแพทย์จะเห็นว่าหายและไม่เป็นอันตรายต่อผู้อื่นอีก
จำเลยซึ่งป่วยเป็นโรคจิตมีอาวุธปืนและเครื่องกระสุนไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง แต่ให้ส่งตัวจำเลยไปคุมรักษาที่โรงพยาบาลจิตเวชตามมาตรา 48 จนกว่าแพทย์เห็นว่าหายป่วยและอยู่ร่วมในสังคมได้โดยไม่เป็นอันตรายต่อผู้อื่น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2514 ถึง 2547)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 812/2514 (1971)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1226/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 577/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3956/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 786/2519 (1976)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 288/2530 (1987)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
ผู้ป่วยจิตเวชสามารถควบคุมตัวได้แม้กระทั่งศาลยกหรือไม่
ได้ ตามมาตรา 48 แม้ไม่ถูกลงโทษ ศาลก็อาจสั่งคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลหากเห็นว่าการปล่อยตัวจะไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน
การคุมตัวตามมาตรา 48 นานเท่าใด
ไม่มีกำหนดตายตัว การคุมตัวคงอยู่จนกว่าศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น โดยทั่วไปเมื่อมีพยานหลักฐานทางการแพทย์ว่าไม่เป็นอันตรายอีกต่อไป
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 48 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 48. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 48 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/"><p>ถ้าศาลเห็นว่า การปล่อยตัวผู้มีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือน ซึ่งไม่ต้องรับโทษหรือได้รับการลดโทษตามมาตรา ๖๕ จะเป็นการไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ศาลจะสั่งให้ส่งไปคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลก็ได้ และคำสั่งนี้ศาลจะเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้</p><footer>Penal Code, s. 48 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา