มาตรา 48: การคุมตัวในสถานพยาบาล
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าศาลเห็นว่า การปล่อยตัวผู้มีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือน ซึ่งไม่ต้องรับโทษหรือได้รับการลดโทษตามมาตรา ๖๕ จะเป็นการไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ศาลจะสั่งให้ส่งไปคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลก็ได้ และคำสั่งนี้ศาลจะเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าศาลเห็นว่า การปล่อยตัวผู้มีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือน ซึ่งไม่ต้องรับโทษหรือได้รับการลดโทษตามมาตรา ๖๕ จะเป็นการไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ศาลจะสั่งให้ส่งไปคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลก็ได้ และคำสั่งนี้ศาลจะเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 48 เป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัยสำหรับผู้กระทำที่มีจิตบกพร่อง โรคจิต หรือจิตฟั่นเฟือน มิใช่โทษแต่เป็นการคุ้มครองประชาชน เงื่อนไขคือศาลเห็นว่าการปล่อยตัวจะไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ให้ส่งตัวไปคุมในสถานพยาบาลแทนเรือนจำ และการคุมตัวไม่มีกำหนดตายตัว คงอยู่จนกว่าศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น จึงเปิดทางให้ปล่อยตัวเมื่อการรักษาทำให้ผู้นั้นไม่เป็นอันตรายอีก เชื่อมกับมาตรา 65 ซึ่งผู้นั้นอาจไม่ต้องรับโทษหรือรับโทษน้อยลงสำหรับตัวความผิด ส่วนมาตรา 48 กำหนดสิ่งที่เกิดขึ้นภายหลัง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรการนี้อาจตามมาแม้ศาลยกฟ้อง ผู้ที่ไม่ต้องรับผิดทางอาญาเพราะโรคจิตก็ยังอาจถูกส่งไปคุมในโรงพยาบาลจิตเวชได้ หากศาลเห็นว่าการปล่อยตัวไม่ปลอดภัย เนื่องจากการคุมตัวไม่มีกำหนด พยานหลักฐานทางการแพทย์ว่าหายและไม่เป็นอันตรายต่อไปจึงเป็นหัวใจของการขอปล่อยตัว และการทบทวนเป็นระยะคือทางออก ครอบครัวและทนายควรเน้นประวัติการรักษาและความเห็นผู้เชี่ยวชาญมากกว่าระยะเวลาจำคุก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1226/2547 (2004)
แม้จำเลยซึ่งป่วยเป็นโรคจิตจะถูกยกฟ้อง ศาลก็ยังอาจสั่งตามมาตรา 48 ให้ส่งตัวไปคุมรักษาที่โรงพยาบาลจิตเวชจนกว่าแพทย์จะเห็นว่าหายและไม่เป็นอันตรายต่อผู้อื่นอีก
จำเลยซึ่งป่วยเป็นโรคจิตมีอาวุธปืนและเครื่องกระสุนไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง แต่ให้ส่งตัวจำเลยไปคุมรักษาที่โรงพยาบาลจิตเวชตามมาตรา 48 จนกว่าแพทย์เห็นว่าหายป่วยและอยู่ร่วมในสังคมได้โดยไม่เป็นอันตรายต่อผู้อื่น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2514 ถึง 2547)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 812/2514 (1971)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1226/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 577/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3956/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 786/2519 (1976)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 288/2530 (1987)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ป่วยจิตเวชอาจถูกคุมตัวแม้ศาลยกฟ้องหรือไม่
ได้ ตามมาตรา 48 แม้ไม่ถูกลงโทษ ศาลก็อาจสั่งคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลหากเห็นว่าการปล่อยตัวจะไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน
การคุมตัวตามมาตรา 48 นานเท่าใด
ไม่มีกำหนดตายตัว การคุมตัวคงอยู่จนกว่าศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น โดยทั่วไปเมื่อมีพยานหลักฐานทางการแพทย์ว่าไม่เป็นอันตรายอีกต่อไป
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 48 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 48. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/ (accessed 24 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 48 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/"><p>ถ้าศาลเห็นว่า การปล่อยตัวผู้มีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือน ซึ่งไม่ต้องรับโทษหรือได้รับการลดโทษตามมาตรา ๖๕ จะเป็นการไม่ปลอดภัยแก่ประชาชน ศาลจะสั่งให้ส่งไปคุมตัวไว้ในสถานพยาบาลก็ได้ และคำสั่งนี้ศาลจะเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 48 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-48/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา