ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 219: ความสิ้นสุดของข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าในข้อตกลงมิได้กำหนดข้อความไว้เป็นอย่างอื่น ในกรณีที่ไม่อาจดำเนินตามข้อตกลง เสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาด เพราะบุคคลภายนอกซึ่งรับมอบหมายให้เป็นผู้ตั้งอนุญาโตตุลาการมิได้ตั้งอนุญาโตตุลาการขึ้น หรืออนุญาโตตุลาการที่ตั้งขึ้นคนเดียวหรือหลายคนนั้นปฏิเสธไม่ยอมรับหน้าที่ หรือตายเสียก่อน หรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือด้วยเหตุประการอื่นไม่อาจที่จะปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือปฏิเสธ หรือเพิกเฉยไม่กระทำตามหน้าที่ของตนภายในเวลาอันสมควร ถ้าคู่ความไม่สามารถทำความตกลงกันเป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าข้อตกลงนั้นเป็นอันสิ้นสุด
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าในข้อตกลงมิได้กำหนดข้อความไว้เป็นอย่างอื่น ในกรณีที่ไม่อาจดำเนินตามข้อตกลง เสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาด เพราะบุคคลภายนอกซึ่งรับมอบหมายให้เป็นผู้ตั้งอนุญาโตตุลาการมิได้ตั้งอนุญาโตตุลาการขึ้น หรืออนุญาโตตุลาการที่ตั้งขึ้นคนเดียวหรือหลายคนนั้นปฏิเสธไม่ยอมรับหน้าที่ หรือตายเสียก่อน หรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือด้วยเหตุประการอื่นไม่อาจที่จะปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือปฏิเสธ หรือเพิกเฉยไม่กระทำตามหน้าที่ของตนภายในเวลาอันสมควร ถ้าคู่ความไม่สามารถทำความตกลงกันเป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าข้อตกลงนั้นเป็นอันสิ้นสุด
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้ว่าด้วยกรณีที่กลไกอนุญาโตตุลาการล้มเหลว ใช้เป็นบทสำรองเมื่อข้อตกลงของคู่ความมิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น โดยระบุเหตุที่ทำให้กระบวนการดำเนินต่อไม่ได้ เช่น ไม่มีการตั้งอนุญาโตตุลาการ ปฏิเสธไม่รับหน้าที่ ตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ เหตุอื่นที่ทำให้ทำหน้าที่ไม่ได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือเพิกเฉยไม่ทำหน้าที่ในเวลาอันสมควร เมื่อเกิดเหตุเช่นนี้และคู่ความตกลงกันไม่ได้ ข้อตกลงย่อมสิ้นสุด ทำให้สามารถนำข้อพิพาทขึ้นสู่ศาลตามปกติได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากการอนุญาโตตุลาการหยุดชะงักเพราะอนุญาโตตุลาการตายหรือปฏิเสธไม่ทำหน้าที่ มาตรานี้อาจทำให้ข้อตกลงสิ้นสุดและต้องกลับไปที่ศาล ซึ่งอาจไม่ใช่สิ่งที่ต้องการ ข้อสัญญาที่ร่างดีควรกำหนดวิธีตั้งผู้แทนไว้เพื่อไม่ให้การขาดผู้เดียวทำให้กระบวนการล่มทั้งหมด
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2547 ถึง 2559)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2723/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 210/2547 (2004)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
หากอนุญาโตตุลาการที่ตั้งไว้ตายหรือปฏิเสธไม่ทำหน้าที่จะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 219 หากคู่ความตกลงหาผู้แทนหรือทางออกอื่นไม่ได้ ให้ถือว่าข้อตกลงสิ้นสุด และนำข้อพิพาทขึ้นสู่ศาลได้
คู่ความกำหนดยกเว้นมาตรา 219 ได้หรือไม่
ได้ มาตรานี้ใช้เฉพาะเมื่อข้อตกลงมิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น หากมีข้อสัญญากำหนดวิธีตั้งผู้แทนไว้ก็ให้เป็นไปตามนั้น
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 219 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 219. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 219 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/"><p>ถ้าในข้อตกลงมิได้กำหนดข้อความไว้เป็นอย่างอื่น ในกรณีที่ไม่อาจดำเนินตามข้อตกลง เสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาด เพราะบุคคลภายนอกซึ่งรับมอบหมายให้เป็นผู้ตั้งอนุญาโตตุลาการมิได้ตั้งอนุญาโตตุลาการขึ้น หรืออนุญาโตตุลาการที่ตั้งขึ้นคนเดียวหรือหลายคนนั้นปฏิเสธไม่ยอมรับหน้าที่ หรือตายเสียก่อน หรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือด้วยเหตุประการอื่นไม่อาจที่จะปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือปฏิเสธ หรือเพิกเฉยไม่กระทำตามหน้าที่ของตนภายในเวลาอันสมควร ถ้าคู่ความไม่สามารถทำความตกลงกันเป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าข้อตกลงนั้นเป็นอันสิ้นสุด</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 219 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา