ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 219: ความสิ้นสุดของข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าในข้อตกลงมิได้กำหนดข้อความไว้เป็นอย่างอื่น ในกรณีที่ไม่อาจดำเนินตามข้อตกลง เสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาด เพราะบุคคลภายนอกซึ่งรับมอบหมายให้เป็นผู้ตั้งอนุญาโตตุลาการมิได้ตั้งอนุญาโตตุลาการขึ้น หรืออนุญาโตตุลาการที่ตั้งขึ้นคนเดียวหรือหลายคนนั้นปฏิเสธไม่ยอมรับหน้าที่ หรือตายเสียก่อน หรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือด้วยเหตุประการอื่นไม่อาจที่จะปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือปฏิเสธ หรือเพิกเฉยไม่กระทำตามหน้าที่ของตนภายในเวลาอันสมควร ถ้าคู่ความไม่สามารถทำความตกลงกันเป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าข้อตกลงนั้นเป็นอันสิ้นสุด
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the agreement does not provide otherwise, where it is not possible to proceed under the agreement to submit the dispute to the arbitrators for an award, because the outside person entrusted with appointing the arbitrators has not appointed them, or the arbitrator or arbitrators appointed, whether one or several, refuse to accept the office, or die beforehand, or become incapacitated, or by any other cause are unable to perform their duties before giving the award, or refuse, or neglect to perform their duties within a reasonable time, then, if the parties cannot agree otherwise, the agreement shall be deemed to have come to an end.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้ว่าด้วยกรณีที่กลไกอนุญาโตตุลาการล้มเหลว ใช้เป็นบทสำรองเมื่อข้อตกลงของคู่ความมิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น โดยระบุเหตุที่ทำให้กระบวนการดำเนินต่อไม่ได้ เช่น ไม่มีการตั้งอนุญาโตตุลาการ ปฏิเสธไม่รับหน้าที่ ตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ เหตุอื่นที่ทำให้ทำหน้าที่ไม่ได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือเพิกเฉยไม่ทำหน้าที่ในเวลาอันสมควร เมื่อเกิดเหตุเช่นนี้และคู่ความตกลงกันไม่ได้ ข้อตกลงย่อมสิ้นสุด ทำให้สามารถนำข้อพิพาทขึ้นสู่ศาลตามปกติได้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากการอนุญาโตตุลาการหยุดชะงักเพราะอนุญาโตตุลาการตายหรือปฏิเสธไม่ทำหน้าที่ มาตรานี้อาจทำให้ข้อตกลงสิ้นสุดและต้องกลับไปที่ศาล ซึ่งอาจไม่ใช่สิ่งที่ต้องการ ข้อสัญญาที่ร่างดีควรกำหนดวิธีตั้งผู้แทนไว้เพื่อไม่ให้การขาดผู้เดียวทำให้กระบวนการล่มทั้งหมด
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 2 คดี (พ.ศ. 2547 ถึง 2559)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2723/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 210/2547 (2004)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
หากอนุญาโตตุลาการที่ตั้งไว้ตายหรือปฏิเสธไม่ทำหน้าที่จะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 219 หากคู่ความตกลงหาผู้แทนหรือทางออกอื่นไม่ได้ ให้ถือว่าข้อตกลงสิ้นสุด และนำข้อพิพาทขึ้นสู่ศาลได้
คู่ความกำหนดยกเว้นมาตรา 219 ได้หรือไม่
ได้ มาตรานี้ใช้เฉพาะเมื่อข้อตกลงมิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น หากมีข้อสัญญากำหนดวิธีตั้งผู้แทนไว้ก็ให้เป็นไปตามนั้น
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 219 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 219. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 219 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/"><p>ถ้าในข้อตกลงมิได้กำหนดข้อความไว้เป็นอย่างอื่น ในกรณีที่ไม่อาจดำเนินตามข้อตกลง เสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาด เพราะบุคคลภายนอกซึ่งรับมอบหมายให้เป็นผู้ตั้งอนุญาโตตุลาการมิได้ตั้งอนุญาโตตุลาการขึ้น หรืออนุญาโตตุลาการที่ตั้งขึ้นคนเดียวหรือหลายคนนั้นปฏิเสธไม่ยอมรับหน้าที่ หรือตายเสียก่อน หรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือด้วยเหตุประการอื่นไม่อาจที่จะปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ก่อนให้คำชี้ขาด หรือปฏิเสธ หรือเพิกเฉยไม่กระทำตามหน้าที่ของตนภายในเวลาอันสมควร ถ้าคู่ความไม่สามารถทำความตกลงกันเป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าข้อตกลงนั้นเป็นอันสิ้นสุด</p><footer>Civil Procedure Code, s. 219 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-219/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา