ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 303: วิธียึดสังหาริมทรัพย์มีรูปร่าง
ตัวบทกฎหมาย
การยึดสังหาริมทรัพย์มีรูปร่างของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้น ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำโดย
(๑) นำทรัพย์นั้นมาเก็บรักษาไว้ หรือฝากทรัพย์นั้นไว้ ณ สถานที่ใดหรือแก่บุคคลใดตามที่เห็นสมควรหรือมอบให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาเป็นผู้รักษาทรัพย์นั้นโดยได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา
(๒) แจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาและผู้ครอบครองหรือผู้ดูแลทรัพย์นั้นทราบ ถ้าไม่สามารถกระทำได้ ให้ปิดประกาศแจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดไว้ ณ สถานที่ที่กระทำการยึด หรือแจ้งโดยวิธีอื่นใดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร
(๓) แสดงให้เห็นประจักษ์แจ้งโดยการประทับตราหรือโดยวิธีอื่นใดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควรว่าได้มีการยึดทรัพย์นั้นแล้ว
คำแปลภาษาอังกฤษ
The seizure of tangible movable property of the judgment debtor shall be carried out by the executing officer by:
(1) taking the property into safekeeping, or depositing it at any place or with any person as the officer sees fit, or entrusting it to the judgment debtor to keep with the consent of the judgment creditor;
(2) giving notice of the list of seized property to the judgment debtor and to the person in possession or in charge of that property; if this cannot be done, posting a notice of the list of seized property at the place where the seizure is made, or giving notice by any other means as the executing officer sees fit;
(3) making it clearly apparent, by affixing a seal or by any other means as the executing officer sees fit, that the property has been seized.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เปิดส่วนที่ 3 ว่าด้วยการยึดทรัพย์สิน และกำหนดวิธีการสำหรับสังหาริมทรัพย์มีรูปร่าง เช่น สินค้า เครื่องจักร และยานพาหนะที่ไม่ต้องจดทะเบียนกรรมสิทธิ์ สามขั้นตอนคือ การเก็บรักษา การแจ้ง และการแสดงเครื่องหมายการยึดให้ปรากฏชัด การมอบให้ลูกหนี้รักษาต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ และหากแจ้งไม่ได้ก็ให้ปิดประกาศหรือใช้วิธีอื่นที่เหมาะสม มาตราถัดไปต่อยอดจากวิธีนี้สำหรับทรัพย์เฉพาะประเภท เช่น ทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียนตามมาตรา 304
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับเจ้าหนี้ การยึดสังหาริมทรัพย์ที่ชอบด้วยกฎหมายขึ้นอยู่กับการทำครบทุกขั้นตอน การปล่อยให้ทรัพย์อยู่กับลูกหนี้จะชอบก็ต่อเมื่อเจ้าหนี้ยินยอม จึงควรเลือกวิธีเก็บรักษาอย่างรอบคอบเพื่อป้องกันการสูญหายหรือยักย้าย สำหรับลูกหนี้ การยึดที่ข้ามขั้นตอนแจ้งหรือการแสดงเครื่องหมายอาจโต้แย้งได้ ควรเก็บหลักฐานว่ายึดทรัพย์ใดและเก็บไว้ที่ใด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1663/2498 (1955)
เจ้าพนักงานตำรวจมิใช่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายนี้ และไม่มีบทบัญญัติใดให้อำนาจศาลสั่งให้เจ้าพนักงานตำรวจรับรักษาทรัพย์ที่ยึด ยิ่งเมื่อเจ้าพนักงานตำรวจตอบว่าไม่มีกำลังพลเพียงพอด้วยแล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่หาผู้รักษาทรัพย์ไม่ได้ต้องดำเนินการตามมาตรา 303 ซึ่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีนำทรัพย์นั้นมาเก็บรักษาไว้ หรือฝากไว้ ณ สถานที่ใดหรือแก่บุคคลใดตามที่เห็นสมควร หรือมอบให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาเป็นผู้รักษาโดยได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา และให้แจ้งรายการทรัพย์ที่ยึด มิใช่ขอให้ศาลสั่งเกณฑ์เจ้าพนักงานตำรวจมาปฏิบัติหน้าที่ ข้อสังเกตเรื่องเลขอนุมาตรา คำพิพากษานี้วินิจฉัยตามตัวบทเดิมซึ่งบทว่าด้วยการเก็บรักษาทรัพย์อยู่ใน (2) ส่วนตัวบทปัจจุบันนั้น การเก็บรักษาอยู่ใน (1) การแจ้งรายการทรัพย์อยู่ใน (2) และการแสดงเครื่องหมายการยึดอยู่ใน (3)
เจ้าหนี้ตามคำพิพากษานำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดข้าวในนาของลูกหนี้ แต่การยึดขัดข้องเพราะหาผู้รักษาทรัพย์ไม่ได้ แทนที่จะดำเนินการตามมาตรา 303 (2) โจทก์กลับยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งให้เจ้าพนักงานตำรวจเป็นผู้รักษาทรัพย์ ซึ่งตำรวจตอบขัดข้องว่ากำลังไม่พอ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเจ้าพนักงานตำรวจมิใช่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามกฎหมาย และไม่มีกฎหมายให้อำนาจศาลสั่งบังคับให้เป็นผู้รักษาทรัพย์ ทั้งภายหลังโจทก์ก็มิได้ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการต่อไปตามมาตรา 303 (2) และเวลาล่วงมากว่า 8 เดือน ข้าวในนาถูกเก็บเกี่ยวไปหมดแล้ว จึงไม่มีทางที่จะมีคำสั่งใดให้ได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7717/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 227/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1663/2498 (1955)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
เจ้าพนักงานบังคับคดียึดสังหาริมทรัพย์อย่างไร
ตามมาตรา 303 เจ้าพนักงานนำทรัพย์ไปเก็บรักษา ฝากไว้ หรือมอบให้ลูกหนี้รักษาไว้โดยเจ้าหนี้ยินยอม แจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดให้ลูกหนี้และผู้ครอบครองทราบ และแสดงเครื่องหมายว่าได้ยึดทรัพย์นั้นแล้ว
ทรัพย์ที่ยึดแล้วปล่อยให้อยู่กับลูกหนี้ได้หรือไม่
ได้ แต่ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มาตรา 303 (1) ยังให้เจ้าพนักงานเก็บรักษาเอง ฝากไว้ ณ สถานที่ที่เหมาะสม หรือมอบให้บุคคลอื่นตามที่เห็นสมควร
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 303 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 303. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-303/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 303 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-303/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-303/"><p>การยึดสังหาริมทรัพย์มีรูปร่างของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้น ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำโดย (๑) นำทรัพย์นั้นมาเก็บรักษาไว้ หรือฝากทรัพย์นั้นไว้ ณ สถานที่ใดหรือแก่บุคคลใดตามที่เห็นสมควรหรือมอบให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาเป็นผู้รักษาทรัพย์นั้นโดยได้รับความยินยอมจากเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา (๒) แจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาและผู้ครอบครองหรือผู้ดูแลทรัพย์นั้นทราบ ถ้าไม่สามารถกระทำได้ ให้ปิดประกาศแจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดไว้ ณ สถานที่ที่กระทำการยึด หรือแจ้งโดยวิธีอื่นใดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร (๓) แสดงให้เห็นประจักษ์แจ้งโดยการประทับตราหรือโดยวิธีอื่นใดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควรว่าได้มีการยึดทรัพย์นั้นแล้ว</p><footer>Civil Procedure Code, s. 303 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-303/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา