ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 322: สิทธิของบุคคลภายนอกเหนือทรัพย์ที่ถูกบังคับคดี
ตัวบทกฎหมาย
ภายใต้บังคับมาตรา ๓๒๓ และมาตรา ๓๒๔ บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นซึ่งบุคคลภายนอกมีอยู่เหนือทรัพย์สินหรืออาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นตามกฎหมาย
คำแปลภาษาอังกฤษ
ภายใต้บังคับมาตรา ๓๒๓ และมาตรา ๓๒๔ บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นซึ่งบุคคลภายนอกมีอยู่เหนือทรัพย์สินหรืออาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นตามกฎหมาย
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 322 เป็นมาตราแรกของส่วนที่ 6 ว่าด้วยสิทธิของบุคคลภายนอกและผู้มีส่วนได้เสีย และวางหลักคุ้มครองว่า การบังคับคดีเอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ไม่ลบล้างสิทธิที่บุคคลภายนอกมีอยู่ก่อน ไม่ว่าจะเป็นทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นที่บังคับได้ตามกฎหมายเหนือทรัพย์นั้น บทนี้ใช้ภายใต้บังคับมาตรา 323 ว่าด้วยการร้องขอให้ปล่อยทรัพย์ที่ถูกยึด และมาตรา 324 ว่าด้วยสิทธิได้รับชำระจากเงินขายก่อนเจ้าหนี้อื่น จึงใช้กับกรณีที่อยู่นอกเหนือสองมาตราดังกล่าว ศาลฎีกาถือว่ามาตรา 322 เป็นบทคุ้มครองทั่วไปสำหรับบุคคลภายนอก ต่างจากกลไกบุริมสิทธิในมาตรา 324 จัดเลขมาตราใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2560
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านมีสิทธิเหนือทรัพย์อยู่ก่อนการยึด เช่น ภาระจำยอมที่จดทะเบียน สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิที่จะกันทรัพย์ไว้ การบังคับคดีของเจ้าหนี้ไม่ได้ลบล้างสิทธินั้น แต่มาตรานี้อยู่ภายใต้บังคับมาตรา 323 และ 324 ดังนั้นผู้รับจำนองหรือผู้อ้างว่าเป็นเจ้าของทรัพย์ที่ถูกยึดต้องใช้ช่องทางเฉพาะตามสองมาตรานั้น มิใช่อาศัยมาตรา 322 เพียงลำพัง การพิจารณาว่าจะใช้ช่องทางใดและกำหนดเวลาเป็นเรื่องที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 853/2567 (2024)
มาตรา 322 คุ้มครองสิทธิของบุคคลภายนอกที่อาจถูกกระทบจากการบังคับคดี และใช้เฉพาะกรณีนอกเหนือจากมาตรา 324 เพราะมาตรา 322 บัญญัติไว้แต่ต้นว่าอยู่ภายใต้บังคับมาตรา 324 สิทธิของผู้รับจำนองที่จะได้รับชำระจากเงินขายจึงเป็นไปตามมาตรา 324 ไม่ใช่มาตรา 322
ศาลฎีกาเปรียบเทียบมาตรา 322 กับมาตรา 324 (1) มาตรา 322 คุ้มครองบุคคลภายนอกที่สิทธิอาจถูกกระทบจากการบังคับคดี ส่วนมาตรา 324 ใช้กับผู้มีสิทธิได้รับชำระจากเงินขาย รวมถึงผู้รับจำนอง โดยไม่จำกัดว่าต้องเป็นบุคคลภายนอก เมื่อมาตรา 322 บัญญัติว่าอยู่ภายใต้บังคับมาตรา 324 จึงใช้เฉพาะกรณีนอกเหนือจากที่มาตรา 324 ครอบคลุม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4414/2564 (2021)
เจ้าหนี้ที่เข้าสวมสิทธิเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้รับจำนอง ซึ่งยื่นคำร้องขอกันส่วนเงินจากการขายทอดตลาดในฐานะเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนองตามมาตรา 322 (ใหม่) เป็นการใช้สิทธิในการบังคับคดีตามคำพิพากษา คำร้องดังกล่าวไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามมาตรา 144
หลังได้รับอนุญาตให้เข้าสวมสิทธิเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ผู้ร้องในฐานะผู้รับจำนองขอกันส่วนเงินจากการขายทอดตลาดตามมาตรา 322 (ใหม่) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการบังคับคดีตามคำพิพากษา จึงได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับเรื่องการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามมาตรา 144 (5)
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 10 คดี (พ.ศ. 2517 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8420/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4414/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2262/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 57/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 98/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6662/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1702/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 428/2517 (1974)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
การบังคับคดีลบล้างสิทธิของบุคคลภายนอกเหนือทรัพย์ที่ถูกยึดหรือไม่
ไม่ ตามมาตรา 322 การบังคับคดีเอาแก่ทรัพย์ของลูกหนี้ไม่กระทบทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นที่บังคับได้ตามกฎหมายของบุคคลภายนอกเหนือทรัพย์นั้น ทั้งนี้ภายใต้บังคับมาตรา 323 และ 324
มาตรา 322 ต่างจากมาตรา 324 อย่างไร
มาตรา 322 เป็นบทคุ้มครองทั่วไปสำหรับสิทธิที่มีอยู่ของบุคคลภายนอก ส่วนมาตรา 324 กำหนดวิธีการบุริมสิทธิเฉพาะสำหรับผู้มีสิทธิได้รับชำระจากเงินขาย เช่น ผู้รับจำนอง มาตรา 322 ใช้กับกรณีนอกเหนือจากที่มาตรา 324 ครอบคลุม
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 322 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 322. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-322/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 322 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-322/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-322/"><p>ภายใต้บังคับมาตรา ๓๒๓ และมาตรา ๓๒๔ บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นซึ่งบุคคลภายนอกมีอยู่เหนือทรัพย์สินหรืออาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นตามกฎหมาย</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 322 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-322/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา