ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 278: อำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีตามหมายบังคับคดี
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลได้ออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานะเป็นเจ้าพนักงานศาลในการดำเนินการบังคับคดีให้เป็นไปตามที่ศาลได้กำหนดไว้ในหมายบังคับคดีและตามบทบัญญัติในลักษณะ ๒ แห่งภาคนี้ ทั้งนี้ จะเรียกให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาช่วยเหลือก็ได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดีในการดำเนินการบังคับคดีต้องกล่าวหรือแสดงเหตุผลไว้ด้วย
ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานะเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในอันที่จะรับชำระหนี้หรือทรัพย์สินที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลภายนอกนำมาวางและออกใบรับให้
เงินที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลภายนอกนำมาวางโดยมิได้เป็นผลมาจากการยึดหรืออายัด ให้นำมาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี เว้นแต่ในกรณีที่มีเจ้าหนี้ผู้ขอเฉลี่ยตามมาตรา ๓๒๖ อยู่ก่อนแล้วในขณะที่มีการวางเงินนั้น ก็ให้ถือว่าเป็นเงินที่ได้ยึดหรืออายัดไว้ตามบทบัญญัติในลักษณะ ๒ แห่งภาคนี้ แต่ให้ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี
ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบันทึกวิธีการบังคับคดีทั้งหลายที่ได้จัดทำไปและเก็บรักษาไว้ในที่ปลอดภัย แล้วรายงานต่อศาลเป็นระยะ ๆ ไป
ในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีจะมอบหมายให้บุคคลอื่นปฏิบัติการแทนก็ได้ ทั้งนี้ ตามคุณสมบัติ หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง
ให้หักค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีตามตาราง ๕ ท้ายประมวลกฎหมายนี้ เพื่อให้กรมบังคับคดีพิจารณาจ่ายเป็นค่าตอบแทนแก่ผู้ที่ได้รับมอบหมายตามวรรคห้าโดยไม่ต้องนำส่งคลังเป็นรายได้แผ่นดิน ทั้งนี้ ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมกำหนดโดยได้รับความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง
คำแปลภาษาอังกฤษ
When the court has issued a writ of execution appointing an executing officer, the executing officer shall have power, as a court official, to carry out execution in accordance with what the court has specified in the writ and with the provisions of Title 2 of this Book, and may call upon the judgment creditor for assistance. An order of the executing officer in carrying out execution must state or show the reasons therefor.
The executing officer shall have power, as the representative of the judgment creditor, to receive payment of a debt or property brought and deposited by the judgment debtor or a third party, and to issue receipts therefor.
Money brought and deposited by the judgment debtor or a third party otherwise than as a result of seizure or attachment shall be applied to pay the judgment creditor who applied for execution, except where, at the time of the deposit, there is already a creditor who has applied to share ratably under Section 326, in which case such money shall be deemed money seized or attached under the provisions of Title 2 of this Book, but shall be exempt from execution fees.
The executing officer shall make a record of all execution methods carried out and keep it in a safe place, and shall report to the court from time to time.
In performing the duties of an executing officer, the executing officer may delegate another person to act on the officer's behalf, in accordance with the qualifications, criteria, methods, and conditions prescribed in a ministerial regulation.
Execution fees under Table 5 annexed to this Code shall be deducted so that the Legal Execution Department may consider paying them as remuneration to the person delegated under paragraph five, without having to remit them to the treasury as state revenue, as prescribed by the Minister of Justice with the approval of the Ministry of Finance.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 278 เป็นบทเปิดภาค 4 ลักษณะ 2 ส่วนที่ 6 ว่าด้วยอำนาจทั่วไปของเจ้าพนักงานบังคับคดี และกำหนดบทบาทสองด้านของเจ้าพนักงาน ในฐานะเจ้าพนักงานศาล เจ้าพนักงานดำเนินการภายในกรอบหมายบังคับคดีและลักษณะ 2 ต้องแสดงเหตุผลในคำสั่ง เก็บบันทึก และรายงานต่อศาล จึงเป็นเหตุให้การบังคับคดีที่บกพร่อง ผิดพลาด หรือไม่ชอบถูกโต้แย้งด้วยการยื่นคำร้องต่อศาลได้ ในฐานะผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา เจ้าพนักงานรับชำระหนี้และเงินที่นำมาวางและออกใบรับ เงินที่วางนอกการยึดหรืออายัดโดยปกติตกแก่เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดี เว้นแต่มีเจ้าหนี้ขอเฉลี่ยตามมาตรา 326 อยู่ก่อน วรรคต่อมาว่าด้วยการมอบหมายหน้าที่และค่าธรรมเนียมตามตาราง 5
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
พึงเข้าใจว่าเจ้าพนักงานทำหน้าที่เพื่อใคร เจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มิใช่ของลูกหนี้ ข้อตกลงที่ลูกหนี้ทำกับผู้ซื้อทรัพย์จึงไม่ผูกพันการขาย เนื่องจากเจ้าพนักงานเป็นเจ้าพนักงานศาลที่ทำตามหมาย หากท่านเป็นลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือบุคคลภายนอกที่ได้รับผลกระทบและเห็นว่าขั้นตอนใดบกพร่องหรือไม่ชอบ ต้องยื่นคำร้องต่อศาลที่มีอำนาจบังคับคดี มิใช่ร้องเรียนต่อเจ้าพนักงานเป็นการส่วนตัว ทั้งพึงทราบว่าเงินที่ท่านวางชำระอาจต้องเฉลี่ยให้เจ้าหนี้รายอื่นที่ขอเข้าเฉลี่ย การประสานกับเจ้าพนักงานอย่างถูกต้องช่วยให้การบังคับคดีเดินหน้า
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2564/2567 (2024)
มาตรา 278 วรรคหนึ่ง กำหนดสถานะของเจ้าพนักงานบังคับคดี กล่าวคือเมื่อศาลออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานย่อมดำเนินการบังคับคดีในฐานะเจ้าพนักงานศาลตามหมายบังคับคดีและตามภาค 4 ลักษณะ 2 มาตรานี้มิได้ก่อสิทธิเรียกร้องกรณีการบังคับคดีบกพร่องขึ้นเอง สิทธิดังกล่าวอยู่ที่มาตรา 295 วรรคสอง อันเป็นบทกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะ ซึ่งให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียซึ่งต้องเสียหายเพราะการบังคับคดีบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ยื่นคำร้องต่อศาลให้สั่งเพิกถอนหรือแก้ไขกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงหรือวิธีการบังคับใด ๆ โดยเฉพาะ หรือมีคำสั่งกำหนดวิธีการอย่างใดแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามที่ศาลเห็นสมควร โดยต้องยื่นในคดีเดิมหรือต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี จะฟ้องเป็นคดีใหม่ไม่ได้
โจทก์ฟ้องเป็นคดีใหม่ขอให้เพิกถอนการขายทอดตลาดที่ดินพิพาท ศาลฎีกาอธิบายว่าเมื่อศาลออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานย่อมดำเนินการบังคับคดีในฐานะเจ้าพนักงานศาลตามหมายบังคับคดีและตามภาค 4 ลักษณะ 2 ตามมาตรา 278 วรรคหนึ่ง ส่วนสิทธิของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียซึ่งต้องเสียหายเพราะการบังคับคดีบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ที่จะขอให้เพิกถอนหรือแก้ไขนั้น เป็นไปตามมาตรา 295 วรรคสอง ซึ่งศาลฎีการะบุว่าเป็นบทกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้ว และต้องใช้โดยยื่นคำร้องในคดีเดิมหรือต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีตามมาตรา 7 (2) ประกอบมาตรา 271 โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีใหม่ไม่ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2262/2564 (2021)
เจ้าพนักงานบังคับคดีในฐานะผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาตามมาตรา 278 วรรคหนึ่ง เป็นผู้รับชำระหนี้และยึดหรืออายัดทรัพย์ในกองทรัพย์สินของลูกหนี้เพื่อจัดสรร แม้เจ้าหนี้ผู้ได้คำพิพากษาก็ต้องให้เจ้าพนักงานเป็นผู้จัดสรรเงินแก่บรรดาเจ้าหนี้
ศาลฎีกาเห็นว่าทรัพย์สินตกอยู่ในกองทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งอยู่ในอำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดี โดยเจ้าพนักงานเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในการรับชำระหนี้และยึดหรืออายัดทรัพย์ แม้โจทก์จะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาก็ต้องให้เจ้าพนักงานจัดสรรเงินแก่บรรดาเจ้าหนี้ ส่วนที่เหลือให้เป็นไปตามมาตรา 322
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2925/2559 (2016)
เจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มิใช่ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ตามมาตรา 278 คำมั่นที่ลูกหนี้ให้แก่ผู้ซื้อทรัพย์ไม่เกี่ยวกับการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานและไม่ผูกพันการขายนั้น
ผู้ซื้อทรัพย์อ้างว่าลูกหนี้ให้สัญญาว่าจะโอนสิทธิการเช่าให้แก่ตนแล้วผิดสัญญา ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเรื่องระหว่างผู้ซื้อทรัพย์กับลูกหนี้ เพราะเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มิใช่ของลูกหนี้ ตามมาตรา 278 คำมั่นของลูกหนี้จึงไม่เกี่ยวและไม่ผูกพันการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงาน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 40 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5745/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3386/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2262/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2040/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2925/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10011/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 16911/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5992/2556 (2013)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
เจ้าพนักงานบังคับคดีมีบทบาทอย่างไรตามมาตรา 278?
เจ้าพนักงานเป็นเจ้าพนักงานศาลที่ดำเนินการบังคับคดีตามหมายและลักษณะ 2 ต้องแสดงเหตุผลในคำสั่งและรายงานต่อศาล ทั้งเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในการรับชำระหนี้และออกใบรับ
เจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้แทนของลูกหนี้หรือเจ้าหนี้?
เจ้าพนักงานเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มิใช่ของลูกหนี้ ด้วยเหตุนี้ข้อตกลงส่วนตัวของลูกหนี้กับผู้ซื้อทรัพย์จึงไม่ผูกพันการขายทอดตลาดที่เจ้าพนักงานดำเนินการ
จะโต้แย้งการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดีได้อย่างไร?
เนื่องจากเจ้าพนักงานทำหน้าที่ในฐานะเจ้าพนักงานศาลตามหมาย คู่ความหรือบุคคลภายนอกที่ได้รับผลกระทบซึ่งเห็นว่าขั้นตอนใดบกพร่อง ผิดพลาด หรือไม่ชอบ อาจยื่นคำร้องต่อศาลที่มีอำนาจบังคับคดีเพื่อขอเพิกถอนหรือแก้ไข
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 278 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 278. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-278/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 278 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-278/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-278/"><p>เมื่อศาลได้ออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานะเป็นเจ้าพนักงานศาลในการดำเนินการบังคับคดีให้เป็นไปตามที่ศาลได้กำหนดไว้ในหมายบังคับคดีและตามบทบัญญัติในลักษณะ ๒ แห่งภาคนี้ ทั้งนี้ จะเรียกให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาช่วยเหลือก็ได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดีในการดำเนินการบังคับคดีต้องกล่าวหรือแสดงเหตุผลไว้ด้วย ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานะเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในอันที่จะรับชำระหนี้หรือทรัพย์สินที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลภายนอกนำมาวางและออกใบรับให้ เงินที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลภายนอกนำมาวางโดยมิได้เป็นผลมาจากการยึดหรืออายัด ให้นำมาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอบังคับคดี เว้นแต่ในกรณีที่มีเจ้าหนี้ผู้ขอเฉลี่ยตามมาตรา ๓๒๖ อยู่ก่อนแล้วในขณะที่มีการวางเงินนั้น ก็ให้ถือว่าเป็นเงินที่ได้ยึดหรืออายัดไว้ตามบทบัญญัติในลักษณะ ๒ แห่งภาคนี้ แต่ให้ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบันทึกวิธีการบังคับคดีทั้งหลายที่ได้จัดทำไปและเก็บรักษาไว้ในที่ปลอดภัย แล้วรายงานต่อศาลเป็นระยะ ๆ ไป ในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีจะมอบหมายให้บุคคลอื่นปฏิบัติการแทนก็ได้ ทั้งนี้ ตามคุณสมบัติ หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง ให้หักค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีตามตาราง ๕ ท้ายประมวลกฎหมายนี้ เพื่อให้กรมบังคับคดีพิจารณาจ่ายเป็นค่าตอบแทนแก่ผู้ที่ได้รับมอบหมายตามวรรคห้าโดยไม่ต้องนำส่งคลังเป็นรายได้แผ่นดิน ทั้งนี้ ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมกำหนดโดยได้รับความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง</p><footer>Civil Procedure Code, s. 278 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-278/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา