มาตรา 278: อำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีตามหมายบังคับคดี

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2564/2567 (2024)

   มาตรา 278 วรรคหนึ่ง กำหนดสถานะของเจ้าพนักงานบังคับคดี กล่าวคือเมื่อศาลออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานย่อมดำเนินการบังคับคดีในฐานะเจ้าพนักงานศาลตามหมายบังคับคดีและตามภาค 4 ลักษณะ 2 มาตรานี้มิได้ก่อสิทธิเรียกร้องกรณีการบังคับคดีบกพร่องขึ้นเอง สิทธิดังกล่าวอยู่ที่มาตรา 295 วรรคสอง อันเป็นบทกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะ ซึ่งให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียซึ่งต้องเสียหายเพราะการบังคับคดีบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ยื่นคำร้องต่อศาลให้สั่งเพิกถอนหรือแก้ไขกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงหรือวิธีการบังคับใด ๆ โดยเฉพาะ หรือมีคำสั่งกำหนดวิธีการอย่างใดแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามที่ศาลเห็นสมควร โดยต้องยื่นในคดีเดิมหรือต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี จะฟ้องเป็นคดีใหม่ไม่ได้

   โจทก์ฟ้องเป็นคดีใหม่ขอให้เพิกถอนการขายทอดตลาดที่ดินพิพาท ศาลฎีกาอธิบายว่าเมื่อศาลออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานย่อมดำเนินการบังคับคดีในฐานะเจ้าพนักงานศาลตามหมายบังคับคดีและตามภาค 4 ลักษณะ 2 ตามมาตรา 278 วรรคหนึ่ง ส่วนสิทธิของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียซึ่งต้องเสียหายเพราะการบังคับคดีบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ที่จะขอให้เพิกถอนหรือแก้ไขนั้น เป็นไปตามมาตรา 295 วรรคสอง ซึ่งศาลฎีการะบุว่าเป็นบทกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้ว และต้องใช้โดยยื่นคำร้องในคดีเดิมหรือต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีตามมาตรา 7 (2) ประกอบมาตรา 271 โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีใหม่ไม่ได้

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2262/2564 (2021)

   เจ้าพนักงานบังคับคดีในฐานะผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาตามมาตรา 278 วรรคหนึ่ง เป็นผู้รับชำระหนี้และยึดหรืออายัดทรัพย์ในกองทรัพย์สินของลูกหนี้เพื่อจัดสรร แม้เจ้าหนี้ผู้ได้คำพิพากษาก็ต้องให้เจ้าพนักงานเป็นผู้จัดสรรเงินแก่บรรดาเจ้าหนี้

   ศาลฎีกาเห็นว่าทรัพย์สินตกอยู่ในกองทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งอยู่ในอำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดี โดยเจ้าพนักงานเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในการรับชำระหนี้และยึดหรืออายัดทรัพย์ แม้โจทก์จะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาก็ต้องให้เจ้าพนักงานจัดสรรเงินแก่บรรดาเจ้าหนี้ ส่วนที่เหลือให้เป็นไปตามมาตรา 322

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2925/2559 (2016)

   เจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มิใช่ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ตามมาตรา 278 คำมั่นที่ลูกหนี้ให้แก่ผู้ซื้อทรัพย์ไม่เกี่ยวกับการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานและไม่ผูกพันการขายนั้น

   ผู้ซื้อทรัพย์อ้างว่าลูกหนี้ให้สัญญาว่าจะโอนสิทธิการเช่าให้แก่ตนแล้วผิดสัญญา ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเรื่องระหว่างผู้ซื้อทรัพย์กับลูกหนี้ เพราะเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้แทนของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มิใช่ของลูกหนี้ ตามมาตรา 278 คำมั่นของลูกหนี้จึงไม่เกี่ยวและไม่ผูกพันการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงาน

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา