324 — สิทธิได้รับชำระจากเงินขายทอดตลาด
คนบทกฎหมาย
บุคคลใดมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้หรือได้รับส่วนแบ่งจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ยึดไว้โดยอาศัยอำนาจแห่งทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นซึ่งบุคคลนั้นมีอยู่เหนือทรัพย์สิน หรืออาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นตามกฎหมาย ให้ดำเนินการดังต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่เป็นผู้รับจำนองทรัพย์สินหรือเป็นผู้ทรงบุริมสิทธิเหนืออสังหาริมทรัพย์อันได้จดทะเบียนไว้ บุคคลนั้นอาจยื่นคำร้องขอต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายหรือจำหน่าย ขอให้มีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
(ก)
ในกรณีที่อาจบังคับเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองหลุด ขอให้เอาทรัพย์สินซึ่งจำนองนั้นหลุด ถ้าศาลมีคำสั่งอนุญาต
การยึดทรัพย์ที่จำนองนั้นเป็นอันเพิกถอนไปในตัว
(ข) ในกรณีอื่น
ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีนำเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นมาชำระหนี้แก่ตนก่อนเจ้าหนี้อื่น
ทั้งนี้
ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่น
(๒) ในกรณีที่ปรากฏแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีว่าทรัพย์สินซึ่งขายหรือจำหน่ายนั้นเป็นของเจ้าของรวมอันได้จดทะเบียนไว้ ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกันเงินส่วนของเจ้าของรวมอื่น นอกจากส่วนของลูกหนี้ตามคำพิพากษาออกจากเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๓๔๐
(๓) ในกรณีที่เป็นผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงซึ่งไม่มีบุริมสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ขายหรือจำหน่าย บุคคลนั้นอาจยื่นคำร้องขอต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีภายในสิบห้าวันนับแต่วันขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้น ขอให้นำเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายมาชำระหนี้แก่ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นซึ่งไม่มีบุริมสิทธิเหนือทรัพย์สินนั้น
(๔) ในกรณีอื่นนอกจากที่ระบุไว้ใน
(๑)
(๒) และ
(๓) ผู้ทรงสิทธินั้นอาจยื่นคำร้องขอต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีภายในสิบห้าวันนับแต่วันขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้น ขอให้ตนได้รับส่วนแบ่งในเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายหรือขอให้นำเงินดังกล่าวมาชำระหนี้แก่ตนก่อนเจ้าหนี้อื่น ทั้งนี้ ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่น
คำแปลภาษาไทย
Any person who is entitled to receive payment or a share from the money obtained from the auction or other disposal of the property of the judgment debtor that the execution officer has seized, by virtue of a real right, preferential right, right of retention, or other right that person has over the property, or may apply to have enforced over that property in accordance with the law, shall proceed as follows:
(1) In the case of a mortgagee of the property, or a holder of a preferential right over immovable property that has been registered, that person may file an application with the court that issued the writ of execution, before the property is put up for sale or disposal, seeking an order of one of the following kinds:
(a) In a case where the mortgaged property may be foreclosed, an application that the mortgaged property be foreclosed. If the court grants the order, the seizure of the mortgaged property is thereby revoked;
(b) In other cases, an application that the execution officer apply the money obtained from the sale or disposal of that property to satisfy that person's claim before other creditors, all in accordance with the provisions of the Civil and Commercial Code or other laws.
(2) In the case where it appears to the execution officer that the property sold or disposed of belongs to co-owners as registered, the execution officer shall set aside the share of the other co-owners, apart from the share of the judgment debtor, from the money obtained from the sale or disposal of that property, as provided in Section 340.
(3) In the case of a holder of a right of retention that has no preferential right over the property sold or disposed of, that person may file an application with the court that issued the writ of execution within fifteen days from the date of sale or disposal of that property, seeking that the money obtained from the sale or disposal be applied to satisfy that person's claim before other creditors who have no preferential right over that property.
(4) In cases other than those specified in (1), (2), and (3), the holder of the right may file an application with the court that issued the writ of execution within fifteen days from the date of sale or disposal of that property, seeking to receive a share of the money obtained from the sale or disposal, or seeking that such money be applied to satisfy that person's claim before other creditors, all in accordance with the provisions of the Civil and Commercial Code or other laws.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 324 เป็นบทว่าด้วยการขอรับชำระโดยบุริมสิทธิในส่วนที่ 6 และเป็นบทคู่เฉพาะกับบทคุ้มครองทั่วไปในมาตรา 322 มาตรานี้ให้ผู้ทรงทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ สิทธิยึดหน่วง หรือสิทธิอื่นที่บังคับได้เหนือทรัพย์ที่ถูกยึด ขอรับชำระหรือส่วนแบ่งจากเงินขายก่อนเจ้าหนี้สามัญได้ และจัดสิทธิแต่ละประเภทเข้าสู่วิธีการและกำหนดเวลาของตน ผู้รับจำนองหรือผู้ทรงบุริมสิทธิเหนืออสังหาริมทรัพย์ที่จดทะเบียนต้องยื่นก่อนขาย โดยขอเอาทรัพย์จำนองหลุดตาม (1)(ก) ซึ่งทำให้การยึดเพิกถอนไปในตัว หรือขอรับชำระก่อนตาม (1)(ข) ส่วนของเจ้าของรวมที่จดทะเบียนให้กันไว้ตาม (2) ประกอบมาตรา 340 ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงที่ไม่มีบุริมสิทธิยื่นภายในสิบห้าวันนับแต่วันขายตาม (3) และสิทธิอื่นทั้งหมดอยู่ใน (4) ภายในสิบห้าวัน บทนี้ใช้ประกอบมาตรา 327 ซึ่งเจ้าหนี้ที่ได้รับอนุญาตให้รับชำระก่อนอาจเข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปได้ จัดเลขมาตราใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2560
ความสำคัญต่อ
สำหรับผู้รับจำนอง นี่คือวิธีได้รับชำระจากการขายทอดตลาดของเจ้าหนี้รายอื่นโดยไม่ต้องฟ้องบังคับจำนองแยกต่างหาก โดยยื่นต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีก่อนที่ทรัพย์จะถูกขาย กำหนดเวลาเข้มงวดและต่างกันตามประเภทสิทธิ ผู้รับจำนองและผู้ทรงบุริมสิทธิที่จดทะเบียนต้องยื่นก่อนขาย ส่วนสิทธิยึดหน่วงและสิทธิอื่นยื่นภายในสิบห้าวันหลังขาย การพลาดกำหนดอาจทำให้เหลือเพียงการเฉลี่ยหรือเสียสิทธิรับชำระก่อน ผู้มีประกันเหนือทรัพย์ของลูกหนี้ที่เจ้าหนี้รายอื่นบังคับคดีอยู่ควรปรึกษาทนายทันทีที่ทราบเรื่องการยึด
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2568 (2025)
ผู้รับจำนองที่ขอรับชำระหนี้จำนองจากเงินขายทอดตลาดทรัพย์จำนองซึ่งถูกยึดไว้แล้ว เป็นการร้องขอตามมาตรา 324 (1)(ข) มิใช่การฟ้องบังคับจำนองโดยวิธีทั่วไป จึงไม่ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองก่อนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 728
ทรัพย์จำนองถูกโจทก์บังคับคดียึดและขายทอดตลาดไปแล้ว ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองขอรับชำระหนี้จำนองจากเงินขายก่อนเจ้าหนี้อื่นตามมาตรา 324 (1)(ข) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการร้องขอรับชำระโดยบุริมสิทธิตามกฎหมาย มิใช่การฟ้องบังคับจำนองทั่วไป จึงไม่ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองก่อน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 853/2567 (2024)
มาตรา 324 (1) ให้ผู้มีสิทธิได้รับชำระในฐานะผู้รับจำนองยื่นคำร้องขอให้นำเงินขายมาชำระหนี้แก่ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นได้ และต่างจากมาตรา 322 ตรงที่ไม่ได้จำกัดว่าบุคคลนั้นต้องเป็นบุคคลภายนอก
ผู้ร้องรับโอนสิทธิเรียกร้องของธนาคารและมีสิทธิในฐานะผู้รับจำนองเหนือทรัพย์จำนอง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสิทธิดังกล่าวได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 324 (1) ซึ่งให้ผู้รับจำนองขอรับชำระจากเงินขายก่อนเจ้าหนี้อื่นได้ และต่างจากมาตรา 322 ตรงที่ไม่มีข้อจำกัดว่าผู้ยื่นต้องเป็นบุคคลภายนอก
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ผู้รับจำนองได้รับชำระจากการขายทอดตลาดของเจ้าหนี้รายอื่นได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 324 (1)(ข) ผู้รับจำนองอาจยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีก่อนการขาย ขอให้นำเงินขายมาชำระหนี้แก่ตนก่อนเจ้าหนี้อื่น โดยไม่ต้องฟ้องบังคับจำนองแยกต่างหาก
ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงต้องยื่นคำร้องภายในเมื่อใด
ตามมาตรา 324 (3) ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงที่ไม่มีบุริมสิทธิต้องยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีภายในสิบห้าวันนับแต่วันขายหรือจำหน่ายทรัพย์
การขอเอาทรัพย์จำนองหลุดตามมาตรา 324 ทำให้การยึดสิ้นสุดหรือไม่
ใช่ หากศาลมีคำสั่งอนุญาตให้เอาทรัพย์จำนองหลุดตามมาตรา 324 (1)(ก) การยึดทรัพย์ที่จำนองย่อมเป็นอันเพิกถอนไปในตัว