มาตรา 54 — การกำหนดวันเวลาให้มาตามหมายเรียก
คนบทกฎหมาย
คู่ความก็ดี หรือพยานในส่วนที่เกี่ยวกับคำให้การของตนในคดีนั้นก็ดี หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียโดยชอบหรือมีเหตุผลอันสมควรก็ดี อาจร้องขออนุญาตต่อศาลไม่ว่าเวลาใดในระหว่าง หรือภายหลังการพิจารณาเพื่อตรวจเอกสารทั้งหมดหรือแต่บางฉบับในสำนวนเรื่องนั้น หรือขอคัดสำเนา หรือขอให้จ่าศาลคัดสำเนาและรับรอง แต่ทั้งนี้
(๑) ห้ามมิให้อนุญาตเช่นว่านั้นแก่บุคคลอื่นนอกจากคู่ความหรือพยานในคดีที่พิจารณาโดยไม่เปิดเผย หรือในคดีที่ศาลได้มีคำสั่งห้ามการตรวจหรือคัดสำเนาเอกสารในสำนวนทั้งหมดหรือบางฉบับเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยหรือผลประโยชน์ทั่วไปของประชาชน ถึงแม้ผู้ขอจะเป็นคู่ความหรือพยานก็ห้ามมิให้อนุญาตดุจกัน แต่ทั้งนี้ ไม่ตัดสิทธิของคู่ความในการที่จะตรวจหรือคัดสำเนาคำพิพากษาหรือคำสั่งในคดีนั้น หรือในการที่จะขอสำเนาอันรับรองถูกต้อง
(๒) ห้ามมิให้อนุญาตให้คู่ความคัดถ้อยคำพยานฝ่ายตนจนกว่าจะได้สืบพยานฝ่ายตนเสร็จสิ้นแล้ว เว้นแต่จะมีพฤติการณ์พิเศษที่จะให้อนุญาตเมื่อได้ให้อนุญาตแล้ว การตรวจ หรือการคัดสำเนานั้น ให้ผู้ขอหรือบุคคลซึ่งได้รับการตั้งแต่งจากผู้ขอโดยชอบเป็นผู้คัดตามเวลาและเงื่อนไขซึ่งจ่าศาลจะได้กำหนดให้เพื่อความสะดวกของศาลหรือเพื่อความปลอดภัยของเอกสารนั้นห้ามมิให้คัดสำเนาคำพิพากษาหรือคำสั่ง ก่อนที่ได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นและก่อนที่ได้ลงทะเบียนในสารบบคำพิพากษาในกรณีที่ศาลได้ทำคำอธิบายเพิ่มเติมกลัดไว้กับรายงานแห่งคำสั่งหรือคำพิพากษาซึ่งกระทำด้วยวาจาตามบทบัญญัติมาตรา ๑๔๑ คำอธิบายเพิ่มเติมเช่นว่านั้นคู่ความจะขอตรวจหรือขอคัดสำเนา หรือขอสำเนาเสมือนเป็นส่วนหนึ่งแห่งคำสั่งหรือคำพิพากษาก็ได้สำเนาที่รับรองนั้น ให้จ่าศาลเป็นผู้รับรองโดยเรียกค่าธรรมเนียมตามที่กำหนดไว้ในอัตราท้ายประมวลกฎหมายนี้ ในกรณีที่ผู้ขอตรวจเอกสารหรือขอคัดสำเนาด้วยตนเองไม่ต้องเรียกค่าธรรมเนียม
คำแปลภาษาไทย
In fixing the date and time for a person to appear under a summons, regard shall be had to the distance to be travelled, so that the person summoned has a fair opportunity to arrive by the date and time fixed in the summons.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 54 เป็นหลักประกันความเป็นธรรมที่ผูกกับองค์ประกอบเรื่องเวลาในหมายเรียก เมื่อศาลหรือเจ้าพนักงานกำหนดวันเวลาที่ให้มา ต้องเผื่อระยะทางที่ผู้นั้นต้องเดินทาง เพื่อให้กำหนดเวลามีความเป็นไปได้จริง มิใช่เป็นไปไม่ได้ มาตรานี้เสริมมาตรา 53 (5) ที่ให้หมายระบุสถานที่ วันเวลาที่ต้องไปถึง โดยกำกับวิธีเลือกเวลานั้น มุ่งให้ผู้ถูกเรียกไม่ถูกถือว่าไม่ปฏิบัติตามหมายเพียงเพราะเวลาที่กำหนดไม่เปิดโอกาสตามสมควรให้ไปถึง
ความสำคัญต่อ
หากหมายเรียกกำหนดวันเวลาที่เป็นไปไม่ได้เมื่อเทียบกับระยะทางที่ท่านต้องเดินทาง ข้อนี้มีความสำคัญ เพราะผู้ออกหมายต้องคำนึงถึงระยะทาง แทนที่จะไม่ไปเฉยๆ ทางที่ดีกว่าคือรีบแจ้งปัญหาเรื่องเวลาต่อศาลหรือเจ้าพนักงานผู้ออกหมาย และหากทำได้ ขอปรับกำหนดเวลาตามสมควรหรือชี้แจงเหตุผล พร้อมเก็บหลักฐานความยากลำบากไว้ หากท่านอยู่ไกลจากที่ออกหมายหรืออยู่ต่างประเทศและกังวลเรื่องกำหนดเวลา ควรปรึกษาทนายเพื่อดำเนินการให้ถูกต้อง จะได้ไม่ถูกถือว่าไม่ปฏิบัติตามหมาย
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4301/2558 (2015)
ผู้ที่จะขอตรวจหรือคัดสำเนาเอกสารในสำนวนตามมาตรา 54 วรรคแรก ได้แก่ คู่ความ พยานในส่วนคำให้การของตน หรือบุคคลภายนอกที่มีส่วนได้เสียโดยชอบหรือมีเหตุผลอันสมควรเท่านั้น ผู้ที่มิใช่คู่ความและไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียโดยชอบย่อมไม่มีสิทธิได้รับอนุญาต
ผู้ยื่นคำร้องซึ่งมิใช่คู่ความในคดีขอให้รับรองสำเนาเอกสารในสำนวน ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตเพราะผู้ยื่นมิใช่คู่ความและไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียโดยชอบ ศาลฎีกาโดยยกมาตรา 54 วรรคแรกมาวินิจฉัยยืนยันว่า สิทธิขอตรวจหรือคัดสำเนาเอกสารในสำนวนจำกัดเฉพาะคู่ความ พยานในส่วนคำให้การของตน และบุคคลภายนอกที่มีส่วนได้เสียโดยชอบหรือมีเหตุผลอันสมควร
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4022/2541 (1998)
การอนุญาตให้คู่ความคัดคำเบิกความพยานฝ่ายตนขณะที่การสืบพยานฝ่ายตนยังไม่เสร็จสิ้นโดยไม่มีพฤติการณ์พิเศษ เป็นการไม่ชอบด้วยมาตรา 54 (2) แต่ไม่มีกฎหมายห้ามเด็ดขาดมิให้ศาลรับฟังคำเบิกความของพยานที่นำมาสืบในภายหลัง
ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์คัดคำเบิกความพยานฝ่ายโจทก์ขณะที่การสืบพยานฝ่ายโจทก์ยังไม่เสร็จสิ้น โดยไม่ปรากฏพฤติการณ์พิเศษ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการไม่ชอบด้วยมาตรา 54 (2) แต่ก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติห้ามไว้เด็ดขาดมิให้ศาลรับฟังคำเบิกความของพยานที่นำมาสืบในภายหลัง ซึ่งบางกรณีเป็นดุลพินิจของศาลที่จะรับฟังได้
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ใครมีสิทธิตรวจหรือคัดสำเนาเอกสารในสำนวนคดี
ตามมาตรา 54 คู่ความ พยานในส่วนคำให้การของตน หรือบุคคลภายนอกที่มีส่วนได้เสียโดยชอบหรือมีเหตุผลอันสมควร อาจขออนุญาตตรวจหรือคัดสำเนาเอกสาร หรือขอสำเนาที่รับรองจากจ่าศาลได้
การคัดสำเนาเอกสารในสำนวนต้องเสียค่าธรรมเนียมหรือไม่
จ่าศาลเรียกค่าธรรมเนียมตามอัตราท้ายประมวลกฎหมายสำหรับการคัดและรับรองสำเนา อย่างไรก็ดี ตามมาตรา 54 หากท่านตรวจเอกสารหรือคัดสำเนาด้วยตนเอง ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม
คัดถ้อยคำพยานฝ่ายตนระหว่างพิจารณาได้หรือไม่
ยังไม่ได้จนกว่าจะสืบพยานฝ่ายตนเสร็จสิ้น เว้นแต่มีพฤติการณ์พิเศษ มาตรา 54 (2) กำหนดข้อจำกัดนี้เพื่อรักษาความน่าเชื่อถือของคำพยาน