ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 65: การถอนตัวของทนายความจากคดี
ตัวบทกฎหมาย
ทนายความที่ตัวความได้ตั้งแต่งให้เป็นทนายในคดีจะมีคำขอต่อศาลให้สั่งถอนตนจากการตั้งแต่งนั้นก็ได้ แต่ต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลว่าทนายความผู้นั้นได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว เว้นแต่จะหาตัวความไม่พบเมื่อศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอนั้นแล้ว ให้ศาลส่งคำสั่งนั้นให้ตัวความทราบโดยเร็วโดยวิธีส่งหมายธรรมดาหรือโดยวิธีอื่นแทนแล้วแต่จะเห็นสมควร
คำแปลภาษาอังกฤษ
An attorney whom a party has appointed to be its attorney in the case may apply to the court for an order permitting him to withdraw from that appointment; but he must show, to the court's satisfaction, that he has notified the party, unless the party cannot be found. When the court has made an order allowing the application, the court shall serve that order on the party promptly, by ordinary service of process or by any other method as it thinks fit.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 65 กำหนดวิธีที่ทนายความซึ่งได้รับแต่งตั้งจะยุติการทำหน้าที่ในคดีที่ยังพิจารณาอยู่ การถอนตัวไม่เป็นไปโดยอัตโนมัติ ทนายต้องยื่นคำขอต่อศาล และศาลจะอนุญาตก็ต่อเมื่อทนายแสดงให้เป็นที่พอใจว่าได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว โดยมีข้อยกเว้นเดียวคือหาตัวความไม่พบ หลักนี้คุ้มครองตัวความมิให้ถูกทิ้งโดยไม่มีผู้แทนอย่างกะทันหัน และป้องกันการใช้การถอนตัวเพื่อประวิงคดีหรือจู่โจม เมื่อศาลอนุญาตแล้ว ศาลต้องแจ้งคำสั่งให้ตัวความทราบโดยเร็วด้วยวิธีส่งหมายธรรมดาหรือวิธีอื่นที่เห็นสมควร บทนี้ใช้ในศาลชำนัญพิเศษผ่านกฎหมายวิธีพิจารณาของศาลนั้น และแยกต่างหากจากสัญญาจ้างว่าความระหว่างทนายกับลูกความ ซึ่งอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับลูกความ มาตรานี้เป็นการคุ้มครอง คือ ทนายความจะหายไปจากคดีเฉย ๆ ไม่ได้ หากทนายขอถอนตัว ศาลจะตรวจสอบว่าท่านได้รับแจ้งแล้ว และควรใช้คำบอกกล่าวที่ได้รับจัดหาทนายใหม่ก่อนวันนัดครั้งถัดไป เพราะคดีไม่หยุดเพียงเพราะทนายถอนตัว หากติดต่อท่านไม่ได้ ศาลอาจอนุญาตให้ถอนตัวโดยไม่มีการรับทราบของท่าน จึงควรปรับปรุงข้อมูลติดต่อให้เป็นปัจจุบันทั้งต่อศาลและทนายความ สำหรับทนายความ ควรมีหลักฐานว่าได้แจ้งลูกความก่อนยื่นคำขอ หากท่านขาดทนายกลางคัน คู่มือการเลือกทนายความสามารถช่วยให้ท่านหาทนายใหม่ได้อย่างรวดเร็ว
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3304/2543 (2000)
ทนายความที่ยื่นคำขอถอนตนตามมาตรา 65 วรรคหนึ่ง ต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลว่าได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว เมื่อไม่ปรากฏว่าตัวความได้ลงลายมือชื่อรับทราบการถอนตน ย่อมถือว่ายังมิได้แสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาล การที่ศาลยังไม่มีคำสั่งอนุญาตแต่รอไว้สั่งในวันนัดต่อไปจึงชอบแล้ว การรอไว้สั่งเช่นนี้มิใช่การไม่อนุญาต ศาลอาจอนุญาตให้ถอนตนในภายหลังเมื่อปรากฏการรับทราบของตัวความในสำนวนแล้ว
ทนายโจทก์ยื่นคำขอถอนตนจากการเป็นทนายโจทก์ โดยอ้างเพียงว่าโจทก์จะแต่งตั้งทนายความใหม่และได้แจ้งให้โจทก์ทราบแล้ว เมื่อไม่ปรากฏว่าตัวโจทก์ได้ลงลายมือชื่อรับทราบการถอนตน จึงต้องถือว่ายังมิได้แสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลว่าได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว ตามมาตรา 17 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร พ.ศ. 2528 ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา 65 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการที่ศาลภาษีอากรยังไม่มีคำสั่งอนุญาตให้ถอนตน แต่รอไว้สั่งในวันนัดชี้สองสถานจึงชอบแล้ว และต่อมาศาลก็ได้อนุญาตให้ถอนตนเมื่อปรากฏการรับทราบของโจทก์แล้ว คำสั่งดังกล่าวจึงเป็นการรอไว้สั่ง มิใช่การไม่อนุญาต
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6573/2541 (1998)
ทนายความที่ยื่นคำขอถอนตนต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลว่าได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว เว้นแต่จะหาตัวความไม่พบ เมื่อคำร้องไม่ปรากฏว่าได้แจ้งเรื่องการขอถอนตนให้ตัวความทราบ และมิใช่กรณีที่หาตัวความไม่พบ การที่ศาลมีคำสั่งไม่อนุญาตให้ถอนตนจึงชอบด้วยมาตรา 65 วรรคหนึ่ง ส่วนการงดสืบพยานเป็นคนละปัญหาซึ่งวินิจฉัยด้วยเหตุของตนเอง เช่น การที่คู่ความไม่มาศาลติดต่อกันหลายนัด
ทนายจำเลยยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายจำเลย เมื่อคำร้องไม่ปรากฏว่าได้แจ้งเรื่องการขอถอนตนให้จำเลยทราบ และมิใช่กรณีที่หาตัวจำเลยไม่พบ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้ถอนตนชอบด้วย ป.วิ.พ. มาตรา 65 วรรคหนึ่งแล้ว ส่วนคำสั่งงดสืบพยานนั้นมีเหตุของตนเองต่างหาก กล่าวคือศาลชั้นต้นให้โอกาสจำเลยนำพยานมาสืบถึง 3 นัด และกำชับมิให้เลื่อนคดีมาโดยตลอด ทั้งพยานจำเลยมีแต่ตัวจำเลยเพียงปากเดียวซึ่งสืบให้เสร็จได้ในนัดเดียว และตามคำร้องขอถอนตนของทนายจำเลยเองก็ปรากฏว่าจำเลยทราบวันนัดแล้วแต่ไม่มาศาล ทั้งสองประเด็นจึงวินิจฉัยแยกจากกัน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 19 คดี (พ.ศ. 2518 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6260/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3304/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6573/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 517/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3901/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6006/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 288/2525 (1982)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2789/2523 (1980)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ทนายความของเราถอนตัวจากคดีได้หรือไม่
ได้ แต่ไม่เป็นไปโดยอัตโนมัติ ตามมาตรา 65 ทนายต้องยื่นคำขอต่อศาล และศาลจะอนุญาตก็ต่อเมื่อทนายแสดงให้ศาลพอใจว่าได้แจ้งท่านแล้ว เว้นแต่หาตัวท่านไม่พบ จากนั้นศาลต้องแจ้งคำสั่งให้ท่านทราบโดยเร็ว
ถ้าทนายถอนตัวโดยไม่แจ้งเราจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 65 ศาลไม่ควรอนุญาตให้ถอนตัวเว้นแต่ทนายแสดงว่าได้แจ้งท่านแล้ว เว้นแต่กรณีหาตัวท่านไม่พบ หากไม่เป็นไปตามเงื่อนไขนี้ ศาลอาจไม่อนุญาตให้ถอนตัวได้โดยชอบ
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 65 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 65. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-65/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 65 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-65/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-65/"><p>ทนายความที่ตัวความได้ตั้งแต่งให้เป็นทนายในคดีจะมีคำขอต่อศาลให้สั่งถอนตนจากการตั้งแต่งนั้นก็ได้ แต่ต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลว่าทนายความผู้นั้นได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว เว้นแต่จะหาตัวความไม่พบเมื่อศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอนั้นแล้ว ให้ศาลส่งคำสั่งนั้นให้ตัวความทราบโดยเร็วโดยวิธีส่งหมายธรรมดาหรือโดยวิธีอื่นแทนแล้วแต่จะเห็นสมควร</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 65 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-65/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา