ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 142: รู้ตัวผู้กระทำผิดและควบคุมตัวไว้
ตัวบทกฎหมาย
ถ้ารู้ตัวผู้กระทำความผิดและผู้นั้นถูกควบคุม หรือขังอยู่ หรือปล่อยชั่วคราวหรือเชื่อว่าคงได้ตัวมาเมื่อออกหมายเรียก ให้พนักงานสอบสวนทำความเห็นตามท้องสำนวนการสอบสวนว่าควรสั่งฟ้องหรือสั่งไม่ฟ้องส่งไปยังพนักงานอัยการพร้อมด้วยสำนวนในกรณีที่เสนอความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง ให้ส่งแต่สำนวนพร้อมด้วยความเห็นไปยังพนักงานอัยการ ส่วนตัวผู้ต้องหาให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจปล่อยหรือปล่อยชั่วคราว ถ้าผู้ต้องหาถูกขังอยู่ ให้ขอเองหรือขอให้พนักงานอัยการขอต่อศาลให้ปล่อยในกรณีที่เสนอความเห็นควรสั่งฟ้อง ให้พนักงานสอบสวนส่งสำนวนพร้อมกับผู้ต้องหาไปยังพนักงานอัยการ เว้นแต่ผู้ต้องหานั้นถูกขังอยู่แล้ว หรือผู้ต้องหาซึ่งถูกแจ้งข้อหาได้หลบหนีไป แต่ถ้าเป็นความผิด ซึ่งพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบได้และผู้กระทำความผิดได้ปฏิบัติตามเปรียบเทียบนั้นแล้วให้บันทึกการเปรียบเทียบนั้นไว้ แล้วส่งไปให้พนักงานอัยการพร้อมด้วยสำนวน
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้ารู้ตัวผู้กระทำความผิดและผู้นั้นถูกควบคุม หรือขังอยู่ หรือปล่อยชั่วคราวหรือเชื่อว่าคงได้ตัวมาเมื่อออกหมายเรียก ให้พนักงานสอบสวนทำความเห็นตามท้องสำนวนการสอบสวนว่าควรสั่งฟ้องหรือสั่งไม่ฟ้องส่งไปยังพนักงานอัยการพร้อมด้วยสำนวนในกรณีที่เสนอความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง ให้ส่งแต่สำนวนพร้อมด้วยความเห็นไปยังพนักงานอัยการ ส่วนตัวผู้ต้องหาให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจปล่อยหรือปล่อยชั่วคราว ถ้าผู้ต้องหาถูกขังอยู่ ให้ขอเองหรือขอให้พนักงานอัยการขอต่อศาลให้ปล่อยในกรณีที่เสนอความเห็นควรสั่งฟ้อง ให้พนักงานสอบสวนส่งสำนวนพร้อมกับผู้ต้องหาไปยังพนักงานอัยการ เว้นแต่ผู้ต้องหานั้นถูกขังอยู่แล้ว หรือผู้ต้องหาซึ่งถูกแจ้งข้อหาได้หลบหนีไป แต่ถ้าเป็นความผิด ซึ่งพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบได้และผู้กระทำความผิดได้ปฏิบัติตามเปรียบเทียบนั้นแล้วให้บันทึกการเปรียบเทียบนั้นไว้ แล้วส่งไปให้พนักงานอัยการพร้อมด้วยสำนวน
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นคู่กับมาตรา 141 โดยรองรับกรณีรู้ตัวผู้กระทำผิดและมีตัว มิใช่กรณีไม่ได้ตัว ผูกการส่งตัวผู้ต้องหาเข้ากับทิศทางความเห็นของพนักงานสอบสวน คือ เห็นควรไม่ฟ้องก็ปล่อยตัวและส่งเฉพาะสำนวน ส่วนเห็นควรฟ้องก็ส่งตัวไปพร้อมสำนวน อีกทั้งยังคงอำนาจควบคุมและปล่อยชั่วคราวของพนักงานสอบสวนในชั้นนี้ และรักษาช่องทางเปรียบเทียบสำหรับความผิดที่เข้าเงื่อนไขก่อนสำนวนพ้นมือตำรวจ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับผู้ต้องหาที่ได้ปล่อยชั่วคราว มาตรานี้ชี้ว่าท่านจะถูกส่งตัวให้อัยการหรือได้รับการปล่อยตัว ขึ้นอยู่กับความเห็นของพนักงานสอบสวน การที่เจ้าหน้าที่ไม่ส่งสำนวนและความเห็นไปยังอัยการเป็นความเสี่ยงจริงที่ทำให้คดีล่าช้าหรือเสียหาย และเคยเป็นเหตุความรับผิดทางอาญาแก่เจ้าหน้าที่ หากเป็นความผิดที่เปรียบเทียบได้ การยุติในชั้นนี้อาจจบคดีก่อนถึงศาล
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3130/2556 (2013)
การที่พนักงานสอบสวนไม่ส่งสำนวนพร้อมความเห็นไปยังพนักงานอัยการตามขั้นตอนมาตรา 142 เป็นการไม่ปฏิบัติตามที่กฎหมายกำหนด
เจ้าหน้าที่มิได้ส่งสำนวนพร้อมความเห็นไปยังพนักงานอัยการจังหวัดตามขั้นตอนมาตรา 142 และเมื่อถูกย้ายยังนำสำนวนการสอบสวนติดตัวไป ทั้งที่เป็นเอกสารในระบบราชการของสถานีตำรวจ ศาลเห็นว่าข้ออ้างว่าลืมส่งเป็นข้อกล่าวอ้างที่ยากแก่การรับฟัง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1055/2555 (2012)
พนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบในท้องที่ที่พบการกระทำความผิดก่อน มีอำนาจสรุปสำนวนและทำความเห็นควรสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องเสนออัยการตามมาตรา 140, 141 และ 142
พนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรเมืองอุบลราชธานีซึ่งเป็นท้องที่ที่พบการกระทำความผิดก่อน เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบตามมาตรา 19 วรรคสาม (ข) มีอำนาจสรุปสำนวนและทำความเห็นควรสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องเสนออัยการตามมาตรา 140, 141 และ 142 ข้ออ้างว่าไม่มีอำนาจจึงฟังไม่ขึ้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 11 คดี (พ.ศ. 2488 ถึง 2556)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3597/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15025-15026/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3100/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1735/2514 (1971)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1055/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 681/2488 (1945)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3130/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2747/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ต้องหาถูกส่งตัวไปให้อัยการพร้อมสำนวนหรือไม่
ตามมาตรา 142 หากพนักงานสอบสวนเห็นควรสั่งฟ้อง จะส่งตัวผู้ต้องหาไปพร้อมสำนวน เว้นแต่ถูกขังอยู่แล้วหรือหลบหนี หากเห็นควรไม่ฟ้องก็ส่งเฉพาะสำนวนและปล่อยตัวผู้ต้องหา
ความผิดที่เปรียบเทียบได้จัดการอย่างไรในชั้นนี้
หากเป็นความผิดที่เปรียบเทียบได้และผู้กระทำผิดปฏิบัติตามแล้ว มาตรา 142 ให้พนักงานสอบสวนบันทึกการเปรียบเทียบและส่งไปยังอัยการพร้อมสำนวน
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 142 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 142. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-142/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 142 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-142/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-142/"><p>ถ้ารู้ตัวผู้กระทำความผิดและผู้นั้นถูกควบคุม หรือขังอยู่ หรือปล่อยชั่วคราวหรือเชื่อว่าคงได้ตัวมาเมื่อออกหมายเรียก ให้พนักงานสอบสวนทำความเห็นตามท้องสำนวนการสอบสวนว่าควรสั่งฟ้องหรือสั่งไม่ฟ้องส่งไปยังพนักงานอัยการพร้อมด้วยสำนวนในกรณีที่เสนอความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง ให้ส่งแต่สำนวนพร้อมด้วยความเห็นไปยังพนักงานอัยการ ส่วนตัวผู้ต้องหาให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจปล่อยหรือปล่อยชั่วคราว ถ้าผู้ต้องหาถูกขังอยู่ ให้ขอเองหรือขอให้พนักงานอัยการขอต่อศาลให้ปล่อยในกรณีที่เสนอความเห็นควรสั่งฟ้อง ให้พนักงานสอบสวนส่งสำนวนพร้อมกับผู้ต้องหาไปยังพนักงานอัยการ เว้นแต่ผู้ต้องหานั้นถูกขังอยู่แล้ว หรือผู้ต้องหาซึ่งถูกแจ้งข้อหาได้หลบหนีไป แต่ถ้าเป็นความผิด ซึ่งพนักงานสอบสวนเปรียบเทียบได้และผู้กระทำความผิดได้ปฏิบัติตามเปรียบเทียบนั้นแล้วให้บันทึกการเปรียบเทียบนั้นไว้ แล้วส่งไปให้พนักงานอัยการพร้อมด้วยสำนวน</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 142 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-142/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา