ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 243: พยานผู้เชี่ยวชาญและความเห็น
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดโดยอาชีพหรือมิใช่ก็ตาม มีความเชี่ยวชาญในการใด ๆ เช่น ในทางวิทยาศาสตร์ ศิลปะ ฝีมือ พาณิชยการ การแพทย์ หรือกฎหมายต่างประเทศ และซึ่งความเห็นของผู้นั้นอาจมีประโยชน์ในการวินิจฉัยคดี ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณา อาจเป็นพยานในเรื่องต่าง ๆ เป็นต้นว่า ตรวจร่างกายหรือจิตของผู้เสียหาย ผู้ต้องหา หรือจำเลย ตรวจลายมือทำการทดลองหรือกิจการอย่างอื่น ๆผู้เชี่ยวชาญอาจทำความเห็นเป็นหนังสือก็ได้แต่ต้องส่งสำเนาหนังสือดังกล่าวให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งทราบ
และต้องมาเบิกความประกอบหนังสือนั้น เว้นแต่มีเหตุจำเป็น
หรือคู่ความไม่ติดใจซักถามผู้เชี่ยวชาญนั้น ศาลจะให้รับฟังความเห็นเป็นหนังสือดังกล่าวโดยผู้เชี่ยวชาญไม่ต้องมาเบิกความประกอบก็ได้ในกรณีที่ผู้เชี่ยวชาญต้องมาเบิกความประกอบ
ให้ส่งสำเนาหนังสือดังกล่าวต่อศาลในจำนวนที่เพียงพอล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก่อนวันเบิกความเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งมารับไปในการเบิกความประกอบ ผู้เชี่ยวชาญจะอ่านข้อความที่เขียนมาก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดโดยอาชีพหรือมิใช่ก็ตาม มีความเชี่ยวชาญในการใด ๆ เช่น ในทางวิทยาศาสตร์ ศิลปะ ฝีมือ พาณิชยการ การแพทย์ หรือกฎหมายต่างประเทศ และซึ่งความเห็นของผู้นั้นอาจมีประโยชน์ในการวินิจฉัยคดี ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณา อาจเป็นพยานในเรื่องต่าง ๆ เป็นต้นว่า ตรวจร่างกายหรือจิตของผู้เสียหาย ผู้ต้องหา หรือจำเลย ตรวจลายมือทำการทดลองหรือกิจการอย่างอื่น ๆผู้เชี่ยวชาญอาจทำความเห็นเป็นหนังสือก็ได้แต่ต้องส่งสำเนาหนังสือดังกล่าวให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งทราบ และต้องมาเบิกความประกอบหนังสือนั้น เว้นแต่มีเหตุจำเป็น หรือคู่ความไม่ติดใจซักถามผู้เชี่ยวชาญนั้น ศาลจะให้รับฟังความเห็นเป็นหนังสือดังกล่าวโดยผู้เชี่ยวชาญไม่ต้องมาเบิกความประกอบก็ได้ในกรณีที่ผู้เชี่ยวชาญต้องมาเบิกความประกอบ ให้ส่งสำเนาหนังสือดังกล่าวต่อศาลในจำนวนที่เพียงพอล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก่อนวันเบิกความเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งมารับไปในการเบิกความประกอบ ผู้เชี่ยวชาญจะอ่านข้อความที่เขียนมาก็ได้
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 243 เป็นบทเปิดภาค 5 หมวด 5 ผู้ชำนาญการพิเศษ และกำหนดว่าใครเป็นพยานผู้เชี่ยวชาญได้ และจะรับฟังความเห็นอย่างไร ความเชี่ยวชาญจะโดยอาชีพหรือไม่ก็ได้ ครอบคลุมวิทยาศาสตร์ ศิลปะ ฝีมือ พาณิชยการ การแพทย์ และกฎหมายต่างประเทศ งานทั่วไปได้แก่การตรวจร่างกายหรือจิต การตรวจลายมือ และการทดลอง มาตรานี้ให้ทำความเห็นเป็นหนังสือได้ แต่โดยหลักผู้เชี่ยวชาญต้องมาเบิกความประกอบ (วรรคสอง) เพื่อให้ถามค้านได้ เว้นแต่มีเหตุจำเป็นหรือคู่ความไม่ติดใจซักถาม และต้องส่งสำเนาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันเพื่อความเป็นธรรม ศาลรับฟังพยานผู้เชี่ยวชาญ เช่น การแปลภาพถ่ายทางอากาศ และวินิจฉัยว่าการที่ผู้ตรวจไม่มาเบิกความอาจแก้ไขได้เมื่อมีพยานอื่นยืนยันการตรวจและผล
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
พยานผู้เชี่ยวชาญมักชี้ขาดคดีอาญาเชิงเทคนิค (นิติวิทยาศาสตร์ เหตุทางการแพทย์ เอกสารที่มีปัญหา) พึงจำหลักว่าผู้เชี่ยวชาญควรมาเบิกความเพื่อให้ถามค้านได้ และต้องได้รับสำเนารายงานก่อนเบิกความไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน หากอีกฝ่ายพยายามส่งเพียงรายงานเป็นหนังสือ ควรพิจารณายืนยันให้ผู้เชี่ยวชาญมาศาล ในทางกลับกัน จุดอ่อนในวิธีการของผู้เชี่ยวชาญฝ่ายตรงข้ามเป็นช่องให้หักล้างได้ การจัดหาผู้เชี่ยวชาญฝ่ายตนที่มีคุณสมบัติแต่เนิ่นๆ ร่วมกับทนายความ อาจเป็นจุดชี้ขาด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5206/2559 (2016)
ผู้เชี่ยวชาญ เช่น ผู้อ่านแปลภาพถ่ายทางอากาศ เป็นพยานหลักฐานประเภทหนึ่งที่ประมวลกฎหมายรับรอง เมื่อมาเบิกความต่อศาลชั้นต้นโดยชอบด้วยมาตรา 243 และงานทางวิทยาศาสตร์จัดทำตามหลักวิชาการโดยผู้มีวิชาชีพ พยานหลักฐานนั้นรับฟังได้โดยชอบ
ผู้อ่านแปลภาพถ่ายทางอากาศมาเบิกความเกี่ยวกับการตีความภาพถ่ายทางอากาศ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ อันเป็นพยานหลักฐานประเภทหนึ่งที่ประมวลกฎหมายรับรอง การเบิกความต่อศาลชั้นต้นเป็นไปโดยชอบด้วยมาตรา 243 และงานทางวิทยาศาสตร์ (การถ่ายรูป สำรวจ ทำแผนที่) จัดทำตามหลักวิชาการโดยผู้มีวิชาชีพ จึงรับฟังรายงานและคำเบิกความได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2234/2538 (1995)
แม้โจทก์จะมิได้นำผู้ตรวจพิสูจน์ของกลางมาเบิกความประกอบรายงานการตรวจพิสูจน์ตามมาตรา 243 วรรคสอง แต่เมื่อมีพนักงานสอบสวนมาเบิกความยืนยันว่าได้ส่งของกลางให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจและผลปรากฏว่าเป็นเฮโรอีน การนำสืบดังกล่าวรับฟังได้
โจทก์มิได้นำผู้ตรวจพิสูจน์ของกลางมาเบิกความประกอบรายงานการตรวจพิสูจน์ตามมาตรา 243 วรรคสอง ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อมีพนักงานสอบสวนมาเบิกความยืนยันว่าได้ส่งของกลางไปให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจพิสูจน์และผลปรากฏว่าเป็นเฮโรอีน การนำสืบพยานโจทก์ดังกล่าวรับฟังได้ว่าของกลางเป็นเฮโรอีน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 10 คดี (พ.ศ. 2494 ถึง 2559)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2234/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3849/2534 (1991)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3396/2528 (1985)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 444/2510 (1967)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 588/2499 (1956)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5206/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4377/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 744/2521 (1978)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ใครเป็นพยานผู้เชี่ยวชาญในคดีอาญาได้
ตามมาตรา 243 ผู้มีความเชี่ยวชาญพิเศษ ไม่ว่าโดยอาชีพหรือไม่ ในด้านต่างๆ เช่น วิทยาศาสตร์ การแพทย์ ลายมือ หรือกฎหมายต่างประเทศ ซึ่งความเห็นอาจเป็นประโยชน์ในการวินิจฉัยคดี เป็นพยานผู้เชี่ยวชาญได้
ผู้เชี่ยวชาญต้องมาศาลเพื่อเบิกความประกอบรายงานหรือไม่
โดยหลักต้องมา ตามมาตรา 243 ผู้เชี่ยวชาญต้องมาเบิกความประกอบ เว้นแต่มีเหตุจำเป็นหรือคู่ความไม่ติดใจซักถาม ศาลจึงรับฟังความเห็นเป็นหนังสือได้โดยไม่ต้องมาเบิกความ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 243 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 243. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-243/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 243 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-243/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-243/"><p>ผู้ใดโดยอาชีพหรือมิใช่ก็ตาม มีความเชี่ยวชาญในการใด ๆ เช่น ในทางวิทยาศาสตร์ ศิลปะ ฝีมือ พาณิชยการ การแพทย์ หรือกฎหมายต่างประเทศ และซึ่งความเห็นของผู้นั้นอาจมีประโยชน์ในการวินิจฉัยคดี ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณา อาจเป็นพยานในเรื่องต่าง ๆ เป็นต้นว่า ตรวจร่างกายหรือจิตของผู้เสียหาย ผู้ต้องหา หรือจำเลย ตรวจลายมือทำการทดลองหรือกิจการอย่างอื่น ๆผู้เชี่ยวชาญอาจทำความเห็นเป็นหนังสือก็ได้แต่ต้องส่งสำเนาหนังสือดังกล่าวให้ศาลและคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งทราบ และต้องมาเบิกความประกอบหนังสือนั้น เว้นแต่มีเหตุจำเป็น หรือคู่ความไม่ติดใจซักถามผู้เชี่ยวชาญนั้น ศาลจะให้รับฟังความเห็นเป็นหนังสือดังกล่าวโดยผู้เชี่ยวชาญไม่ต้องมาเบิกความประกอบก็ได้ในกรณีที่ผู้เชี่ยวชาญต้องมาเบิกความประกอบ ให้ส่งสำเนาหนังสือดังกล่าวต่อศาลในจำนวนที่เพียงพอล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก่อนวันเบิกความเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งมารับไปในการเบิกความประกอบ ผู้เชี่ยวชาญจะอ่านข้อความที่เขียนมาก็ได้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 243 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-243/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา