ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 97: ผู้มีอำนาจเป็นหัวหน้าค้นตามหมาย
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีที่ค้นโดยมีหมาย
เจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมายค้นหรือผู้รักษาการแทนซึ่งต้องเป็นพนักงานฝ่ายปกครองตั้งแต่ระดับสามหรือตำรวจซึ่งมียศตั้งแต่ชั้นร้อยตำรวจตรีขึ้นไปเท่านั้นมีอำนาจเป็นหัวหน้าไปจัดการให้เป็นไปตามหมายนั้น
คำแปลภาษาอังกฤษ
In the case of a search under a warrant, only the officer named in the search warrant, or his substitute, who must be an administrative officer of level three or above, or a police officer holding the rank of police sub-lieutenant or above, has the power to act as leader in carrying out the terms of the warrant.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 97 จำกัดว่าผู้ใดมีอำนาจเป็นหัวหน้าในการค้นตามหมายค้น อำนาจอยู่ที่เจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมาย และผู้รักษาการแทนต้องมีระดับหรือยศขั้นต่ำ คือพนักงานฝ่ายปกครองตั้งแต่ระดับสามหรือตำรวจตั้งแต่ยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป เพื่อให้การค้นตามหมายมีผู้รับผิดชอบเพียงพอเป็นหัวหน้า บทนี้ใช้ประกอบมาตรา 102 ที่กำหนดพยานและวิธีการค้น เพื่อให้การค้นที่ชอบมีทั้งหัวหน้าที่ถูกต้องและทำต่อหน้าบุคคลที่เหมาะสม
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากสถานที่ของท่านถูกค้นตามหมาย ผู้ที่ต้องเป็นหัวหน้าในการค้นคือเจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมาย หรือผู้รักษาการแทนที่มียศตามที่กำหนด การค้นที่ผู้อื่นเป็นผู้สั่ง หรือมีบุคคลเข้าช่วยโดยไม่ได้รับมอบหมายโดยชอบ ย่อมโต้แย้งได้ และบุคคลทั่วไปที่เข้าร่วมมิใช่ผู้ช่วยเจ้าพนักงานโดยชอบเสมอไป การตรวจสอบว่าใครเป็นหัวหน้าจึงเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจความชอบของการค้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1455/2544 (2001)
การค้นโดยมีหมายค้นต้องดำเนินการโดยเจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมาย และทำต่อหน้าเจ้าของหรือบุคคลในครอบครัวของเจ้าของ หรือมิฉะนั้นต่อหน้าพยานสองคนที่ขอมา ตามมาตรา 97 และมาตรา 102 วรรคหนึ่ง
ศาลเห็นว่าร้อยตำรวจเอกผู้มีชื่อในหมายค้นเป็นหัวหน้าในการตรวจค้นและทำต่อหน้าจำเลยซึ่งเป็นบุตรของเจ้าของบ้าน จึงถือเป็นบุคคลในครอบครัวของเจ้าของ การค้นจึงชอบด้วยมาตรา 97 และมาตรา 102 วรรคหนึ่ง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2304/2523 (1980)
ตามมาตรา 97 เจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมายค้นต้องจัดการให้เป็นไปตามหมาย เมื่อไม่ปรากฏว่าได้มอบหมายให้ผู้อื่นช่วยเหลือในการค้น การกระทำของผู้นั้นจึงฟังไม่ได้ว่าเป็นการช่วยเหลือเจ้าพนักงานโดยชอบด้วยกฎหมาย
หมายค้นระบุร้อยตำรวจเอกเป็นผู้มีอำนาจค้น ซึ่งตามมาตรา 97 ต้องจัดการให้เป็นไปตามหมาย เมื่อไม่ปรากฏว่าได้มอบหมายให้จำเลยทั้งสองช่วยในการค้น การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงฟังไม่ได้ว่าเป็นการช่วยเหลือเจ้าพนักงานโดยชอบด้วยกฎหมาย
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2510 ถึง 2562)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1455/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5337/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6877/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 353/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2304/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 196/2510 (1967)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ใครมีอำนาจเป็นหัวหน้าในการค้นตามหมาย?
ตามมาตรา 97 เฉพาะเจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมายค้น หรือผู้รักษาการแทนที่เป็นพนักงานฝ่ายปกครองระดับสามขึ้นไปหรือตำรวจยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป จึงเป็นหัวหน้าในการค้นได้
เจ้าพนักงานยศต่ำกว่ารักษาการแทนผู้มีชื่อในหมายได้หรือไม่?
ได้เฉพาะเมื่อมีระดับหรือยศขั้นต่ำตามมาตรา 97 คือพนักงานฝ่ายปกครองระดับสามขึ้นไปหรือตำรวจยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 97 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 97. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-97/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 97 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-97/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-97/"><p>ในกรณีที่ค้นโดยมีหมาย เจ้าพนักงานผู้มีชื่อในหมายค้นหรือผู้รักษาการแทนซึ่งต้องเป็นพนักงานฝ่ายปกครองตั้งแต่ระดับสามหรือตำรวจซึ่งมียศตั้งแต่ชั้นร้อยตำรวจตรีขึ้นไปเท่านั้นมีอำนาจเป็นหัวหน้าไปจัดการให้เป็นไปตามหมายนั้น</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 97 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-97/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา