159: เจ้าพนักงานทำลายตราที่ประทับไว้
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแล รักษาทรัพย์หรือเอกสารใด กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งตราหรือเครื่องหมายอันเจ้าพนักงานได้ประทับหรือหมายไว้ที่ทรัพย์หรือเอกสารนั้นในการปฏิบัติการตามหน้าที่ เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษาสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever, being an official having the duty to look after or keep any property or document, commits an act wrongful to their duty by removing, damaging, destroying or rendering useless, or by permitting another person to do so, the seal or mark that an official has affixed or marked on such property or document in the performance of duty, in order to serve as evidence for the seizure or custody of that thing, shall be liable to imprisonment not exceeding five years, or a fine not exceeding one hundred thousand baht, or both.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 159 อยู่ในลักษณะความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ เป็นบทเฉพาะสำหรับเจ้าพนักงานคู่กับความผิดทั่วไปฐานทำลายตราที่ประทับไว้โดยชอบ องค์ประกอบคือ ผู้กระทำเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแลรักษาทรัพย์หรือเอกสาร กระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลาย หรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือยินยอมให้ผู้อื่นกระทำ ต่อตราหรือเครื่องหมายที่เจ้าพนักงานประทับไว้เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษา จุดเน้นคือการฝ่าฝืนหน้าที่คุ้มครองของเจ้าพนักงานเอง หากการกระทำมีลักษณะปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตด้วย มักถูกฟ้องคู่กับมาตรา 157
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษสูงถึงจำคุกห้าปี จึงเป็นข้อหาร้ายแรงสำหรับผู้มีหน้าที่เก็บรักษาทรัพย์ที่ถูกยึดหรืออายัด เนื่องจากความผิดต้องการสถานะเจ้าพนักงานและหน้าที่รักษาเฉพาะ แนวต่อสู้ที่พบบ่อยคืออ้างว่าผู้ถูกกล่าวหามิใช่เจ้าพนักงานที่มีหน้าที่นั้น หรือการถอนตราเป็นไปโดยชอบหรือโดยบังเอิญมิใช่โดยมิชอบ ความผิดนี้เป็นความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ มิใช่ความผิดต่อส่วนตัว จึงยอมความกันไม่ได้ ผู้ถูกกล่าวหาควรปรึกษาทนายความแต่เนิ่น ๆ เพื่อพิจารณาว่าองค์ประกอบเรื่องหน้าที่และการกระทำอันมิชอบครบถ้วนหรือไม่
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2522 ถึง 2556)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14689/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1639/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 345/2522 (1979)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
ใครเป็นผู้มีส่วนผิดตามมาตรา 159 บ้าง?
ในกรณีที่เจ้าพนักงานที่ดูแลทรัพย์สินหรือเอกสารที่มีตราประวัติพนักงานเก็บข้อมูลส่วนบุคคลทั่วไปที่ทำลายตราเส้นทางดำเนินการคดีตามบทอื่น ๆ
มาตรา 159 ดาวเคราะห์มีดาวเคราะห์?
จำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 159 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 159. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 159 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแล รักษาทรัพย์หรือเอกสารใด กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งตราหรือเครื่องหมายอันเจ้าพนักงานได้ประทับหรือหมายไว้ที่ทรัพย์หรือเอกสารนั้นในการปฏิบัติการตามหน้าที่ เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษาสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 159 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา