มาตรา 159: เจ้าพนักงานทำลายตราที่ประทับไว้
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแล รักษาทรัพย์หรือเอกสารใด กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งตราหรือเครื่องหมายอันเจ้าพนักงานได้ประทับหรือหมายไว้ที่ทรัพย์หรือเอกสารนั้นในการปฏิบัติการตามหน้าที่ เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษาสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแล รักษาทรัพย์หรือเอกสารใด กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งตราหรือเครื่องหมายอันเจ้าพนักงานได้ประทับหรือหมายไว้ที่ทรัพย์หรือเอกสารนั้นในการปฏิบัติการตามหน้าที่ เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษาสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 159 อยู่ในลักษณะความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ เป็นบทเฉพาะสำหรับเจ้าพนักงานคู่กับความผิดทั่วไปฐานทำลายตราที่ประทับไว้โดยชอบ องค์ประกอบคือ ผู้กระทำเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแลรักษาทรัพย์หรือเอกสาร กระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลาย หรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือยินยอมให้ผู้อื่นกระทำ ต่อตราหรือเครื่องหมายที่เจ้าพนักงานประทับไว้เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษา จุดเน้นคือการฝ่าฝืนหน้าที่คุ้มครองของเจ้าพนักงานเอง หากการกระทำมีลักษณะปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตด้วย มักถูกฟ้องคู่กับมาตรา 157
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษสูงถึงจำคุกห้าปี จึงเป็นข้อหาร้ายแรงสำหรับผู้มีหน้าที่เก็บรักษาทรัพย์ที่ถูกยึดหรืออายัด เนื่องจากความผิดต้องการสถานะเจ้าพนักงานและหน้าที่รักษาเฉพาะ แนวต่อสู้ที่พบบ่อยคืออ้างว่าผู้ถูกกล่าวหามิใช่เจ้าพนักงานที่มีหน้าที่นั้น หรือการถอนตราเป็นไปโดยชอบหรือโดยบังเอิญมิใช่โดยมิชอบ ความผิดนี้เป็นความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ มิใช่ความผิดต่อส่วนตัว จึงยอมความกันไม่ได้ ผู้ถูกกล่าวหาควรปรึกษาทนายความแต่เนิ่น ๆ เพื่อพิจารณาว่าองค์ประกอบเรื่องหน้าที่และการกระทำอันมิชอบครบถ้วนหรือไม่
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 3 คดี (พ.ศ. 2522 ถึง 2556)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14689/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1639/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 345/2522 (1979)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ใครเป็นผู้กระทำผิดตามมาตรา 159 ได้?
เฉพาะเจ้าพนักงานที่มีหน้าที่ดูแลรักษาทรัพย์หรือเอกสารที่มีตราของเจ้าพนักงานประทับไว้ ส่วนบุคคลทั่วไปที่ทำลายตราจะถูกดำเนินคดีตามบทอื่น
มาตรา 159 มีโทษเท่าใด?
จำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 159 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 159. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/ (accessed 25 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 159 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ดูแล รักษาทรัพย์หรือเอกสารใด กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยถอน ทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้ไร้ประโยชน์ หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งตราหรือเครื่องหมายอันเจ้าพนักงานได้ประทับหรือหมายไว้ที่ทรัพย์หรือเอกสารนั้นในการปฏิบัติการตามหน้าที่ เพื่อเป็นหลักฐานในการยึดหรือรักษาสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 159 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-159/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา